Kişilərin xərçəngə tutulma riskinin daha yüksək olması yalnız həyat tərzi ilə izah edilə bilməz

Cancer jurnalında dərc olunan tədqiqata görə, kişilərin xərçəng riski qadınlardan daha yüksəkdir. Əslində, bu, uzun müddətdir bildiyimiz məlumatdır və kişilərdə xərçəng riskinin daha yüksək olması əsasən həyat tərzi ilə (siqaret, alkoqol istifadəsi, daha pis qidalanma və s.) əlaqələndirilirdi. Bu yeni tədqiqatda isə kişilərdəki xərçəng riski fərqini izah etmək üçün siqaret çəkmək, alkoqol istifadəsi və qidalanma kimi amillər yetərli görünmür.

Kişilər niyə daha çox xərçəngə tutulur?

Tədqiqatçılar 21 xərçəng növündə cinsiyyət fərqlərini müqayisə etdilər və əksər xərçənglər üçün kişilərdə daha yüksək insidens olduğunu müəyyənləşdirdilər. Bu yüksək həssaslıq əksər hallarda kanserogen (xərçəng törədən) təsirlərə məruz qalma ilə izah edilə bilmir. Tədqiqatçılar bu vəziyyətin cinslər arasında xərçənglə əlaqəli bioloji fərqlərlə izah oluna biləcəyi nəzəriyyəsini irəli sürürlər.

QEYD: Xərçəngdə insidens hər 100 min nəfərdə il ərzində yeni yaranan xərçəng hadisələrinin sayıdır.

Bu tədqiqat kişilərdəki daha yüksək xərçəng riskini izah etməyə çalışmaq üçün davranışları, antropometriyanı (insan bədəninin ölçüləri ilə məşğul olan texnika), həyat tərzlərini və tibbi keçmişi qiymətləndirmək məqsədilə aparılıb.

Tədqiqatın təfərrüatları

Tədqiqatçılar National Institutes of Health-AARP Diet and Health Study (1995-2011) tədqiqatından əldə edilən məlumatları təhlil etdilər. Tədqiqatda 171 min kişi və 122 min qadın iştirak edirdi. 17951-i kişi və 8742-si qadın olmaqla ümumilikdə 26693 xərçəng xəstəsi vardı.

Kişilərdə yaşa görə düzəliş edilmiş qalxanabənzər vəz və öd kisəsi xərçənginin insidensi qadınlardan aşağı idi. Anal xərçəng insidensi də qruplar arasında oxşar idi.

Araşdırılan bütün digər xərçəng növlərində kişilərdə insidensin qadınlardan yüksək olduğu görüldü.

Kişilərin əleyhinə ən böyük fərqlər

• qida borusu adenokarsinoması,
• mədənin kardiya hissəsinin xərçəngi və
• qırtlaq xərçəngində görüldü.

Tədqiqatçılar məlumatları demoqrafik, həyat tərzi və qidalanma amillərinə görə düzəliş etdikdə kişilər üçün ən yüksək təhlükə nisbətinə bu 3 xərçəng malik idi. Kişilərdə qida borusu adenokarsinoması riski 10,8 dəfə, qırtlaq xərçəngi riski 3,5 dəfə və mədənin kardiya hissəsinin xərçəngi riski 3,4 dəfə idi. Bu düzəliş edilmiş təhlildə kişilərdə qalxanabənzər vəz və öd kisəsi xərçəngi riski daha aşağı idi.

Tədqiqatçılar risk amillərinin kişilərdə qida borusu adenokarsinoması və qaraciyər, öd yolları, sidik kisəsi, dəri, yoğun bağırsaq, düz bağırsaq və ağciyər xərçənglərinin daha çox görülməsinin səbəblərinin bir hissəsini izah etdiyini bildirdilər. Tədqiqatçılar həmçinin “Lakin kişilərdə görülən yüksək nisbətin yalnız kiçik bir hissəsi risk amilləri ilə izah olundu; məsələn, ağciyər xərçəngi üçün 50%-dən qida borusu adenokarsinoması üçün 11%-ə qədər.” deyə qeyd etdilər.

Nəticə olaraq bu tədqiqat xərçəng riskində kişi-qadın fərqlərinin əsas müəyyənedicisi kimi kanserogen təsirlərə məruz qalmadakı fərqlərdən daha çox cinsiyyətlə bağlı bioloji mexanizmlərin potensial roluna işarə edir. Kişilərdə müəyyən xərçənglərin daha çox görülməsinin fizioloji, immunoloji, genetik, epigenetik və genomik mexanizmlər daxil olmaqla cinslər arasındakı bir-biri ilə əlaqəli müxtəlif bioloji fərqlərdən qaynaqlandığı düşünülür.

Tədqiqatçılar kişilərdə xərçəng insidensinin niyə daha yüksək olduğunu müəyyənləşdirməyə kömək etmək üçün bu mexanizmlərin müxtəlif xərçəng növlərində dünya miqyasında qiymətləndirilməsini tövsiyə edirlər.