Koxlear implantlar 1977 – Bionik qulaq

Tarix boyunca eşitmə məhdudiyyəti olan insanlar pis rəftara məruz qalmış və ya cəmiyyətdən kənarlaşdırılmışlar. Ən qərəzli ifadələrdən biri yunan alimi Aristotelə aid edilir: 

"Kar doğulanların hamısı hissizləşir və düşünmək qabiliyyətini itirir."

İnsanlarda səs daxili qulağın spiralşəkilli, maye ilə dolu orqanı olan koxleaya çatır. Mikroskopik tüklər mayenin içinə doğru uzanır, səs dalğalarına cavab olaraq titrəyir və səsləri eşitmə siniri boyunca beyinə gedən sinir impulslarına çevirir. Tükcüklü hüceyrələrin çatışmaması və ya anormal olması inkişaf anomaliyaları, travma və ya xəstəlik nəticəsində yaranan sensorinevral eşitmə pozuntusuna səbəb ola bilər.

Koxlear implant (KI) eşitmə məhdudiyyəti olan insanlara səs hissi verən elektron cihazdır. Cihazın xarici hissəsi mikrofondan, səsləri müxtəlif tezlik kanallarına ayıran nitq prosessorundan və işlənmiş səsi (elektromaqnit induksiyası vasitəsilə) dərinin altındakı qəbulediciyə göndərən ötürücüdən ibarətdir. Daha sonra siqnallar koxleadan keçən bir sıra elektrodlara göndərilir. KI-lər adətən eşitmə qabiliyyətini yeni itirmiş şəxslərə və ya eşitmə məhdudiyyəti olan uşaqlara çox erkən yaşda (iki yaşından əvvəl) implantasiya edildikdə daha təsirli ola bilər. Uzun müddətdir eşitmə məhdudiyyəti olan və ya anadangəlmə eşitməyən yaşlı şəxsin beyni bu yeni hissi məlumatlara uyğunlaşmaqda böyük çətinlik çəkə bilər.

KI ilə bağlı ilk tədqiqatlara 1957-ci ildə fransız-əlcəzairli cərrahlar André Djourno və Charles Eyriesin əməliyyat zamanı üzə çıxmış eşitmə sinirinin üzərinə tel yerləşdirməsi daxildir. Eşitmə məhdudiyyəti olan xəstə elektrik cərəyanı verildikdə “rulet çarxı” və “cırcır böcəyi” kimi səslər eşitdi. 

İlk cihazlar nitqi anlamaq üçün istifadə edilə bilməsə də, dodaq oxumağa kömək edirdi.

1977-ci ildə amerikalı mühəndis Adam Kissiah insanlarda eşitmə sinirlərinin rəqəmsal elektronika ilə stimullaşdırılması üçün əsas ABŞ patentini aldı.

Məqalə şəklinin təsviri: Bir qulaqda eşitmə cihazı və koxlear implantın birləşdirildiyi elektrik-akustik stimullaşdırmanın təsviri. Bir qrup elektrod spiral şəklində koxlea boyunca uzanır.

Məqalədə adı çəkilən tarixi şəxslər: André Djourno (1904–1996), Charles Eyries (1908–1996), Adam M. Kissiah Jr. (d. 1947)  

• Əvvəlki mövzu: Onkogenlər 1976 – Xərçəngə çevrilməni anlamaq 
• Növbəti mövzu: Maqnit rezonans görüntüləmə (MRG) 1977 – Bədənin ətraflı kontrast görüntülənməsi