Labirinti kəşf etmək 1772 – Qulağın mürəkkəb labirinti

Anatom David Bainbridge, “Bu labirentdə yolunu tapan ilk şəxs Antonio Scarpa adlı, təkəbbürlü, istehzalı, hökmranlığı sevən, kobud, qisasçı bir italyan rəssam - anatom - dahi olmuşdur.”

Cəmi 18 yaşında həkim olmuş italyan anatom sonralar Pavia Universitetinin Anatomiya şöbəsinə 50 ildən çox rəhbərlik etmişdir. Bu gün o, ən çox daxili qulağın labirintə bənzər quruluşunun ətraflı disseksiyalarını təsvir edən 1772-ci il nəşri ilə xatırlanır. Qulağın bu mürəkkəb labirentindəki maye onun şərəfinə "Scarpa mayesi" adlandırılır.

Ölümündən sonra köməkçisi Scarpanın kəlləsini kəsib nümayiş etdirmişdir. Scarpanın kəlləsi bu gün də universitet muzeyində sərgilənir.

Qulaq üç hissəyə ayrıla bilər: xarici qulaq, orta qulaq və daxili qulaq. Xarici qulağa qulaq seyvanı və qulaq məməsi daxildir. Orta qulaq da hava ilə doludur və qulaq pərdəsindən (tympanum), eləcə də sümükcüklər (ossicles) adlanan üç kiçik sümükdən ibarətdir: çəkic, zindan və üzəngi. Daxili qulaq isə tarazlıq və eşitmə üçün lazım olan orqanlara malikdir. O, maye ilə dolu bir sıra sümük-pərdəli borucuqları əhatə edir. Bu mürəkkəb sümük labirinti üç hissədən ibarətdir:

1. titrəyərək səsləri eşitmə sinirinə ötürən tükcüklü hüceyrələrin yerləşdiyi spiral koxlea
2. tarazlığa kömək edən yarımdairəvi kanallar və 
3. koxlea ilə yarımdairəvi kanalları birləşdirən, tarazlığa kömək edən əlavə strukturları ehtiva edən vestibül.

Vestibulyar sistem termini yarımdairəvi kanalları və vestibülü əhatə edir. Hər qulaqdakı üç yarımdairəvi kanalda mayenin hərəkəti başın hərəkətinə uyğun gəlir və tükcüklü hüceyrələr bu hərəkəti sinir siqnallarına çevirir.

Vestibüldəki otolit orqanları bədən hərəkətlərindəki təcili hiss etməyə kömək edir. Orqanlardakı kalsium-karbonat kristalları hərəkət zamanı təcilin təsiri ilə tükcüklü hüceyrələri hərəkətə gətirərək hissi siqnallar yaradır. Normal koxleada yüksək tezliklər spiralın başlanğıc hissəsində titrəyiş yaradır, aşağı tezliklər isə koxleanın uzaq ucunu stimullaşdırır. Labirintit (labirintin iltihabı) başgicəllənmə və ürəkbulanma yarada bilər.

Məqalə şəklinin təsviri: Spiral koxlea, yarımdairəvi kanallar və üç ilgəkli, bir-birinə bağlı borulardan ibarət daxili qulağın kəsiyi.

Məqalədə adı çəkilən tarixi şəxslər: Antonio Scarpa (1752–1832)

• Əvvəlki mövzu: Beyin-onurğa beyni mayesi 1764 - Rəngsiz, şəffaf maye
• Növbəti mövzu: Hunterin hamiləlikdə uşaqlığın anatomiyası 1774