Musiqi terapiyası xərçəng müalicəsi prosesinin yükünü yüngülləşdirir

72 yaşlı xərçəng xəstəsi qadın musiqi terapevtinin seçdiyi mahnını müşayiət edir və sonunda iki ürək tək bir ürək kimi döyünəndə.. deyə mahnının sonuna yeni sözlər əlavə edir. Elə həmin anda tibb bacısı içəri girmişdir, gülümsəyərək daha çox eşitmək üçün gözləyir və belə deyir: günlərdir heç bu qədər danışmamışdı.

Bu xəstənin təkrarlayan limfoması və tibbi baxımdan mürəkkəb digər sağlamlıq problemləri də vardır. Həkimləri xəstələrinə nikbin, xoşbəxt hissləri və xatirələri yada salacaq musiqilər seçib dinlətdiklərini bildirmişlər. Xəstələri musiqiyə fərqli və gözəl reaksiyalar vermişlər. Məsələn, bir məşğələdə terapevt gitara ilə samba musiqisi ifa etmiş və xəstələr yüngül hərəkətlərlə rəqs edərək qoşulmuşlar. Terapevtin qalxıb rəqs etməsinə kömək etdiyi və musiqini birlikdə müşayiət etdikləri xəstələrdən biri hisslərini öz-özünə ifadə etmişdir: bu, əla hiss etdirir

Musiqi terapiyası çoxşaxəli faydalar verə bilər; müsbət hissləri artırır, özünü ifadəni asanlaşdırır və fiziki hərəkətə təşviq edir. Qədim dövrlərdən insan ruhuna təsir edən və şəfa niyyəti ilə istifadə olunan musiqi, bugünkü adı ilə musiqi terapiyası; rəsmi olaraq 1940-cı illərdə ABŞ-da tətbiq olunmağa başlamışdır. Bununla yanaşı İbn Sinanın ( 980-1037) musiqi ilə müalicəni tərifləyən yazıları vardır. Həmçinin Sultan II. Bayezidin 1488-ci ildə Ədirnədə tikdirdiyi darüşşifada su səsi və musiqi ilə müalicə aparıldığı məşhur səyyah Evliya Çələbinin Səyahətnaməsində “Musiqinin insan ruhuna müsbət təsiri barədə yetərli bilik və təcrübəsi olan darüşşifanın baş həkimi xəstələrinə əvvəl müxtəlif musiqi məqamlarını dinlədir, ürək döyüntülərinin sürətlənib və ya yavaşımasına baxır, faydalandıqları uyğun melodiyanı müəyyən edir və bundan sonra müalicəyə başlayır.” sözləri ilə təsvir edilir.

Musiqi psixiatriya, narkotik və alkoqol reabilitasiyası, inkişaf qabiliyyəti, palliativ qayğı, ümumi cərrahiyyə və onkologiya daxil olmaqla müxtəlif sahələrdə istifadə edilir və müsbət rəylər alınır. Musiqi terapevtinin yönləndirdiyi xəstələr mahnı sözlərinə qoşulurlar, yeni sözlər yaza, improvizə edərək müşayiət edə, bəstələyə və ya səsə əsaslanan yaradıcı fərqli məşğələlərlə irəliləyə bilərlər.

Musiqi terapiyasının məqsədi psixi və ya fiziki xəstəliyi olan və narahatlıqları ilə bağlı müalicə alan xəstələrin psixi və fiziki yaxşılaşmasına dəstək olmaqdır.

Xərçəng xəstələri üçün musiqi terapiyası

Xərçəng xəstələrinin yaşadıqları fiziki və psixi yaxşılaşmalara, xərçəng əlamət və şikayətlərinin yüngülləşməsinə yönələn fərqli tədqiqatlar aparılmışdır. 3.731 xəstəni əhatə edən 52 müxtəlif klinik tədqiqat nəzərdən keçirilmiş və nəticədə musiqinin narahatlıq, halsızlıq, ürək ritmi, tənəffüs sayı, qan təzyiqinə müsbət təsirlər göstərdiyi müəyyən edilmişdir.

Kök hüceyrə transplantasiyası aparılmış xərçəng xəstələrinin psixoloji problemlərinin azaldığı, bu problemlərlə başa çıxma qabiliyyətinin artması ilə yanaşı sosial bacarıqlarının da inkişaf etdiyi bildirilmişdir.

2015-ci ildə döş xərçəngi əməliyyatı keçirən qadınların öz seçdikləri mahnılar əsasında aparılan musiqi terapiyası seanslarının sonunda musiqi ilə təşvişin təsirli şəkildə azaldığı görülmüşdür. Başqa bir nümunədə isə yeni baş-boyun xərçəngi və ya döş xərçəngi diaqnozu qoyulmuş xəstələrə radioterapiya tətbiq edilərkən canlı və ya yazılmış musiqilər dinlədilmişdir. Təşviş və sıxıntıda nəzərəçarpacaq azalma müşahidə edilmişdir.

Musiqi terapiyasının uşaq xəstələrdə də çox faydalı olduğu görülür. Xüsusilə xərçəng diaqnozu qoyulmuş, xəstəxanada müalicə alan uşaqların daha rahat hiss etməsi, qorxularının azalması, psixoloji cəhətdən daha yaxşı hiss etməsi üçün çox böyük köməkçi olduğu göstərilir.

Musiqi terapiyasının çətinliklərlə başa çıxma bacarığını inkişaf etdirdiyi də bildirilir. 4-7 yaşlı, xərçəng müalicəsi alan 83 uşaqla aparılmış tədqiqatda müntəzəm musiqi terapiyasının belə müsbət nəticələri bildirilmişdir:

• Aktiv iştirak ilə davranış problemlərində yaxşılaşma
• Problemlərlə başa çıxma bacarığında inkişaf
• Daha xoşbəxt hiss etmə

Musiqinin faydalarının altında yatan mexanizm tam aydınlaşdırılmasa da, bu günədək aparılmış tədqiqatlarda musiqinin beynin limbik və paralimbik hissələrini aktivləşdirərək tənzimlədiyi görülür. Bu beyin nahiyələri arasında ventral striatum, dorsomedial orta beyin, amiqdala və hipokamp vardır. Musiqinin ağrı, təşviş və depressiyanın yaranmasının altında yatan səbəblərlə əlaqəli neyronal, yəni sinir yollarına təsir etdiyi düşünülür.

Nəticə

Xərçəng diaqnozu qoyulmuş bütün xəstələr üçün fərdi planlaşdırılmış düzgün tibbi müalicələrlə yanaşı yan təsiri olmayan, psixi və fiziki yaxşılaşmaya kömək edən, dəyəri olduqca aşağı köməkçi üsul olan musiqi terapiyasının tətbiqi dəstəklənməlidir.