Qadınların çoxu süd vəzi xərçənginin müalicəsindən sonra hamilə qala bilir

Əsas məqamlar:

• Bu tədqiqatda süd vəzi xərçəngi müalicəsindən sonra hamilə qalmağa çalışdığını bildirən təxminən 200 qadının 73%-ü buna nail olub, 65%-i isə doğub.
• Qadınların 28%-i süd vəzi xərçəngi diaqnozundan az sonra yumurta hüceyrələrini və ya embrionlarını dondurmaq üçün fertilliyin qorunması prosedurlarından keçib.
• Diaqnozdan ilk hamiləliyə qədər keçən müddət altı aydan təxminən 10 ilə qədər dəyişib.
• Yumurta hüceyrələrini və ya embrionlarını donduran qadınların doğuş ehtimalı bu prosedurlardan keçməyənlərdən daha yüksək olub.

Metastatik olmayan süd vəzi xərçəngi diaqnozu qoyulan gənc qadınların çoxu müalicədən sonra hamilə qalmaq cəhdlərində uğur qazanır.

ASCO 2024 Konqresi öncəsi təqdim olunan nəticələr 40 yaşdan əvvəl süd vəzi xərçəngi diaqnozu qoyulan qadınların müalicədən sonrakı fertillik nəticələrinə dair ən əhatəli araşdırmadır (məruzə № 1518).

Dana-Farber Xərçəng İnstitutunun elmi işçisi Dr. Kimia Sorouri və həmkarları 2006-2016-cı illərdə 0-III mərhələ süd vəzi xərçəngi diaqnozu qoyulmuş ABŞ və Kanadadan 1213 qadının məlumatlarını araşdırıb. Daxil edilən xəstələrin heç birində diaqnoz zamanı metastatik xəstəlik olmayıb. Həmçinin onlardan heç biri əvvəllər histerektomiya (uşaqlığın çıxarılması) və ya ooforektomiya (yumurtalıqların çıxarılması) əməliyyatı keçirməyib.

Median 11 illik izləmə ərzində 197 qadın hamilə qalmağa çalışıb. Onların 73 faizi hamilə qaldığını, 65 faizi isə xərçəng diaqnozundan median 4 il sonra diri uşaq dünyaya gətirdiyini bildirib. Bu şəxslərin diaqnoz zamanı median yaşı 32 olub və 28 faizi fertilliyi qorumaq üçün yumurta hüceyrələrinin və ya embrionların dondurulmasını seçib. Qeyd etmək lazımdır ki, 68 faizi fertilliyi poza bilən kimyaterapiya alıb və yalnız kiçik bir hissəsinə kimyaterapiya zamanı yumurtalıqların fəaliyyətini basqılayan müalicə verilib.

Hamiləliyin və ya diri doğuşun əsas müəyyənləşdiriciləri 

Bu tədqiqatda hamiləliyin və ya diri doğuşun əsas müəyyənləşdiriciləri bunlar olub:

• Maddi rahatlıq: Hesablar ödənildikdən sonra pulun qalması kimi müəyyən edilən, şəxsin özünün bildirdiyi göstəricidir. Maddi rahatlıq hamiləliyin və ya diri doğuşun mühüm müəyyənləşdiricilərindən biridir. Maddi rahatlığı olanların hamiləlik və ya diri doğuş şansının 2 dəfə çox olduğu müşahidə edilib (şanslar nisbəti [OR] 2,04; 95 faiz etimad intervalı [CI] 1,01-4,12; P = 0,047)

• Diaqnoz zamanı daha gənc yaş və fertilliyi qoruyan müdaxilələr: Daha gənc yaşda diaqnoz qoyulması və fertilliyi qoruyan müdaxilələr hamiləliyin və ya diri doğuşun digər müəyyənləşdiriciləridir. Daha gənc olan və fertilliyi qoruyan müdaxilələrdən keçən şəxslərin hamiləlik və ya diri doğuş şansının 2,8 dəfə çox olduğu müəyyən edilib (OR 2,78; 95 faiz CI 1,29-6,00; P = 0,009)

• Kimyaterapiya və digər müalicə amilləri: Hamiləlik və ya doğuş nəticələri ilə əlaqəli olmayıb.

Fertillik barədə məlumatlılığın artdığı müasir dövrdə onu qoruyan üsullara çıxışın genişlənməsi kimyaterapiya və digər dərmanların verdiyi zərərin bir hissəsini yüngülləşdirməyə kömək edir. Bu, süd vəzi xərçəngi diaqnozu qoyulan və gələcəkdə hamilə qalmaq istəyən qadınlar üçün fertilliyin qorunması xidmətlərinə çıxışın artırılmasının vacibliyini göstərir.

Son 20 ildə dəyişən yanaşma

Fertillik barədə məlumatlılığın artdığı müasir dövrdə onu qoruyan xidmətlərə çıxışın kimyaterapiya və digər dərmanların verdiyi zərərin bir hissəsini yüngülləşdirməyə kömək edə biləcəyi görünür. Bu, süd vəzi xərçəngi diaqnozu qoyulan və gələcəkdə hamilə qalmaq istəyən qadınlar üçün fertilliyin qorunması xidmətlərinə çıxışın artırılmasının vacibliyini göstərir.

Bu nəticələr onilliklər ərzində baş verən dəyişikliyi əks etdirir. İyirmi il əvvəl bu xəstə qrupuna "Hamilə qala bilməzsiniz. Çox təhlükəlidir. Bacarmayacaqsınız" deyilirdi. Bəziləri həqiqətən hamilə qala bilmir, lakin cəhd edənlərin əksəriyyəti, xüsusilə yumurta hüceyrələrini və ya embrionlarını saxladıqları halda, uğur qazanır. Kimyaterapiya menopauzaya səbəb olsa və ya fertilliyinizi azaltsa belə, yumurta hüceyrələrini və ya embrionlarını qorumuş xəstələrdə artıq bir çox xərçəng xəstəsinin keçmişdə yaşadığı bu narahatedici təsiri yüngülləşdirə bilirik. Yaxşı xəbər də budur.

Bununla belə, bu müsbət nəticələrin yalnız hamilə qalmağa çalışan qadınlara aid olduğunu qeyd etmək lazımdır. Menopauzaya girmiş, yumurta hüceyrələrini və ya embrionlarını dondurmamış, hamilə qalmaq istəməyən xəstələr də var. Həmçinin sığorta süd vəzi xərçəngi keçirmiş qadınların ekstrakorporal mayalanma müalicəsini qarşılamaya bilər.

Maddi rahatlığın reproduktiv uğurla əlaqəli olması fertilliyi qoruyan üsullara çıxış problemlərinə işarə edir. Lakin məsələ yalnız bu prosedurların sığorta ilə qarşılanması deyil. Xəstənin onkoloqu bu mövzuda danışmalı və xəstəni məlumatlandırmalıdır. Məlumat diaqnozun qoyulduğu ilk an kimi kritik və xəstələrin bəlkə də bunu eşitməyə psixoloji cəhətdən ən az hazır olduqları dövrdə uyğun şəkildə verilməlidir.