Ruhun mənbəyini axtarmaq 1907 – Bədən, ruh və 21 qram

Söhbət gələcəkdən getdikdə beynin quruluşu haqqında daha çox məlumat əldə etdikcə zehnin simulyasiya edilə və ya kompüterə yüklənə biləcəyi fikrinə inanmaq zehnin mənbəyinin beyin fəaliyyəti olduğunu fərz edən materialist baxışdır. 

Digər tərəfdən, fransız filosof René Descartes 1600-cü illərin ortalarında “zehnin” və ya "ruhun" beyindən ayrı mövcud olduğunu, lakin beyinlə bir orqan vasitəsilə əlaqəli olduğunu fərz etdi. Bu orqan beyinlə zehin arasında keçid rolunu oynayırdı. Ruhun beyindəki maye ilə dolu boşluqda yerləşdiyini düşünən qədim yunan həkimi Herophilus ruhun məhz dördüncü beyin mədəciyinin dibindəki boşluq olan calamus scriptorius adlı nahiyə olduğunu söyləyirdi.

1907-ci ildə amerikalı həkim Duncan MacDougall ölüm ayağında olan vərəm xəstələrini tərəziyə qoydu. Ölüm anında tərəzinin ruhun bədəndən ayrılması ilə birlikdə çəkidə azalma göstərməli olduğunu düşünürdü. Təcrübələri nəticəsində MacDougall ruhu 21 qram (0,7 unsiya) olaraq ölçdü. Təəssüf ki, MacDougall və digər tədqiqatçılar bu nəticəni təkrarlaya bilmədilər.

Ruh və maddə ayrımı ilə bağlı bu müxtəlif baxışlar zehin fəlsəfəsində zehni funksiyaların fiziki olmadığı və ya zehinlə bədənin bir-birindən ayrıla bildiyi fikrini (Zehin–bədən dualizmi) düşündürmüşdür.

Materialist baxış zehinlə bədənin bir-birinə bağlı olduğunu və beyində baş verən dəyişikliklərin düşüncəyə, yaddaşa və şəxsiyyətə təsir göstərə biləcəyini müdafiə edir. Beyin görüntüləmə araşdırmaları müəyyən düşüncə və duyğuların beyində necə təmsil olunduğunu göstərir.

Qurman sindromu kimi tanınan vəziyyət də bu baxışı dəstəkləyən nümunədir. Beynin sağ alın payının zədələnməsi insanın yemək vərdişlərində və seçimlərində kəskin dəyişikliklərə səbəb ola bilər. Bu sindrom beyin zədələnməsi nəticəsində inkişaf edən vəziyyət olub insanın xüsusilə dəbdəbəli və qurman yeməklərinə həddindən artıq maraq göstərməsinə səbəb ola bilər.

Bu məlumat beyinlə zehin arasındakı mürəkkəb əlaqəni başa düşməyimizə kömək edə və beyin zədələnməsindən sonra davranış dəyişikliklərinin necə yarana biləcəyinə mühüm nümunə ola bilər. Bu, nevrologiya, psixologiya və tibb sahələrində çalışan mütəxəssislər üçün dəyərli məlumatdır.

Məqalədə adı çəkilən tarixi şəxslər: Herophilus of Chalcedon (e.ə. 335–e.ə. 280), René Descartes (1596–1650), Duncan MacDougall (1866–1920)

• Əvvəlki mövzu: Tifli Marynin həbs edilməsi 1907 – Tif epidemiyası
• Növbəti mövzu: İçməli suyun xlorlanması 1910 – Təsirli dezinfeksiya vasitəsi