Siqareti tərgitməkdə hansı üsul daha təsirlidir: azaldaraq, yoxsa birdən tərgitmək?

Siqaret və onun səbəb olduğu xəstəliklər dünyada başlıca ölüm səbəbləridir. Siqaret dünyada hər il 5 milyon, Türkiyədə 100 min ölümə cavabdeh sayılır. Ağciyər xərçənginə bağlı ölümlərin %90-ı, xroniki obstruktiv ağciyər xəstəliyinə (KOAH) bağlı ölümlərin %90-ı, kişilərdə bütün xərçənglərə bağlı ölümlərin %35-i, qadınlarda %15-i siqaretlə əlaqəlidir.

Siqaretin ciddi xəstəliklərə, həyatın, ömür müddətinin və həyat keyfiyyətinin itirilməsinə səbəb olduğu aydındır. Buna görə siqaret xərçəngin qarşısı alına bilən ən böyük səbəbidir.

Siqareti tərgitmə araşdırmaları alternativ tütün məhsullarının istifadəsinin istənilən uğuru vermədiyini; azaldaraq tərgidərəm düşüncəsinin də güman edilənin əksinə yetərincə təsirli olmadığını göstərməyə davam edir.

Bu baxımdan yaxın vaxtlarda Oxford Universitetində siqareti birdən və mərhələli şəkildə tərgidən istifadəçiləri müqayisə edən yeni tədqiqat aparılmışdır. Nəzarətli tədqiqatda təsadüfi seçilmiş 697 siqaret istifadəçisi 4 həftəlik və 6 aylıq dövrdə araşdırılmışdır.

Tədqiqat qrupu cəmiyyətdə mərhələli tərgitməyin faydalı sayılmasına baxmayaraq siqareti bir dəfəyə tərgitməyin daha təsirli olduğunu bildirmişdir.

Araşdırmaçılar siqareti birdən tərgidən 355 yetkin və mərhələli tərgidən 342 yetkin istifadəçidən ibarət iki qrupla işləmişlər.

Birdən tərgitməyi seçən iştirakçılar 2 həftə ərzində hansı gün siqareti tərgidəcəklərini əvvəlcədən müəyyən etmişlər. Mərhələli tərgidənlər istifadəsini ilk həftənin sonunda %50 azaldıb ikinci həftə daha %25 azaltmağa çalışmışlar.

Tibb bacıları hər iki qrupa davranış dəstəyi vermiş və siqareti tərgitməzdən əvvəlki və sonrakı dövrdə hər iki qrupun xəstələrinə nikotin əvəzedici plastırlar tətbiq etmişlər. Bir dəfəyə tərgidənlər həmçinin bu nəzərdə tutulan müddətdə yenidən istifadəyə müqavimət göstərmək üçün qismən çətin və təkmil öhdəsindən gəlmə strategiyalarını izləmişlər. Araşdırmaçılar sonrakı hər klinik görüşdə xəstələrin tüpürcəyində kotinin (nikotinin son məhsulu) miqdarını və nəfəsdəki karbonmonoksid konsentrasiyasını qiymətləndirmişlər.

4-cü həftədə mərhələli tərgitmə qrupunun %39.2-si, bir dəfəyə tərgitmə qrupunun isə %49.0-ı siqaretdən uzaq qalmağı bacarmışdır.

6-cı ayda mərhələli tərgitmə qrupunun %15.5-i, bir dəfəyə tərgitmə qrupunun isə %22.0-ı siqaretdən uzaq qalmağı bacarmışdır.

Nəticə olaraq, aydın sübutlar göstərən bu tədqiqatın da işarə etdiyi kimi, mərhələli tərgitmək təsirli sayılsa da, uzun və ya qısa dövrdən asılı olmayaraq siqareti bir dəfəyə tərgitmək daha təsirlidir.