Şiş şuraları xərçəng xəstələrinin ömrünü uzadır

Xərçəngin müxtəlifliyi və mürəkkəbliyi əməkdaşlığı zəruri edir

Xərçəng müalicəsində qərarvermə prosesi getdikcə artan müalicə seçimləri və xərçənglərin genetik müxtəlifliyinin anlaşılması ilə mürəkkəbləşmişdir. Genetik müayinələr sayəsində xərçənglər əvvəllər müəyyənləşdirilə bilməyən bir çox alt sinfə ayrılmışdır. Həmçinin yeni və daha təsirli dərmanlara çıxış üçün klinik tədqiqatlar da həmişə nəzərə alınmalıdır. Bu və digər amillər müalicə yanaşmalarının müxtəlifliyini və mürəkkəbliyini artırır. Xüsusilə dar sahələrdə yüksək ixtisaslaşmış mütəxəssislərdən ibarət multidissiplinar komanda yanaşmaları bu çətin prosesdə əhəmiyyət qazanmışdır. Bu baxımdan, şiş şuralarının (tumor boards) xərçəng xəstələrinin sağqalma müddətinə necə təsir etdiyini araşdıran meta-analizin nəticələri xərçəng müalicəsində bu multidissiplinar yanaşmaların rolunu vurğulayır.

Şiş şuraları sağqalma müddətini uzada bilər

Journal of the National Cancer Institute jurnalında 20 yanvar 2023-cü ildə dərc edilmiş meta-analizə görə, müalicəsi şiş şuraları tərəfindən idarə olunan xərçəng xəstələrinin sağqalma müddəti daha uzundur.

Bu meta-analiz 59 tədqiqatı və cəmi 134287 xərçəng xəstəsini əhatə edir — onlardan 48467-sinin müalicəsi şiş şuraları tərəfindən idarə olunmuş, 85820-sininki isə olunmamışdır.

Şiş şuralarına aşağıdakılar daxil olmuşdur:

• Tibbi onkoloqlar (58 tədqiqat),
• radiasiya onkoloqları (56 tədqiqat),
• radioloqlar (55 tədqiqat),
• cərrahlar (55 tədqiqat),
• tibb bacıları (19 tədqiqat),
• palliativ yardım həkimləri (15 tədqiqat),
• qidalanma mütəxəssisləri (14 tədqiqat) və
• sosial işçilər (14 tədqiqat).

Bütün tədqiqatlarda şiş şuraları diaqnoz qoyulan zaman toplanmışdır. Lakin 12 tədqiqatda xəstənin müalicəsi boyunca iclaslar davam etmişdir.

Xəstələrə yoğun və düz bağırsaq xərçəngi (15 tədqiqat), ağciyər xərçəngi (13 tədqiqat), baş və boyun xərçəngləri (6 tədqiqat), süd vəzi xərçəngi (5 tədqiqat), qida borusu xərçəngi (5 tədqiqat), qaraciyər xərçəngi (5 tədqiqat), mədəaltı vəzi xərçəngi (4 tədqiqat), mədə xərçəngi (2 tədqiqat), hematoloji xərçənglər (2 tədqiqat), yumşaq toxuma sarkoması (2 tədqiqat) və digər xərçənglər (5 tədqiqat) diaqnozu qoyulmuşdur.

Sistemik müalicə alan xəstələrin orta payı şiş şurası qrupunda 54%, nəzarət qrupunda isə 53% olmuşdur. Radioterapiya alan xəstələrin orta payı müvafiq olaraq 27% və 24%, əməliyyat olunanların orta payı isə 41% və 33% olmuşdur.

Sağqalma nəticələri

Müalicəsi şiş şuraları tərəfindən idarə olunan xəstələrin ümumi sağqalma müddəti nəzarət qrupundakı xəstələrə nisbətən daha uzundur. Median ümumi sağqalma müddəti müvafiq olaraq 30,2 ay və 19 aydır (hazard nisbəti [HR], 0,67; 95% Eİ, 0,62-0,71).

İki ildən sonra sağ olan xəstələrin orta payı şiş şurası qrupunda 56%, nəzarət qrupunda isə 46% olmuşdur. Beş ildən sonra sağ olanların orta payı isə müvafiq olaraq 56% və 45% olmuşdur.

Şiş şurası tərəfindən idarəolunma əksər xərçəng növlərində ümumi sağqalmanın yaxşılaşması ilə əlaqələndirilmişdir. Bunlara aşağıdakılar daxildir:

• Hematoloji xərçəng, ölüm riskinin 53% azalması (HR, 0,47; 95% Eİ, 0,30-0,73)
• Hepatosellülar (qaraciyər) karsinoma, ölüm riskinin 48% azalması (HR, 0,52; 95% Eİ, 0,42-0,66)
• Qida borusu xərçəngi, ölüm riskinin 40% azalması (HR, 0,60; 95% Eİ, 0,45-0,80)
• Ağciyər xərçəngi, ölüm riskinin 34% azalması (HR, 0,66; 95% Eİ, 0,59-0,75)
• Süd vəzi xərçəngi, ölüm riskinin 32% azalması (HR, 0,68; 95% Eİ, 0,48-0,94)
• Baş və boyun xərçəngləri, ölüm riskinin 28% azalması (HR, 0,72; 95% Eİ, 0,57-0,90)
• Mədəaltı vəzi xərçəngi, ölüm riskinin 24% azalması (HR, 0,76; 95% Eİ, 0,65-0,91)
• Kolorektal xərçəng, ölüm riskinin 22% azalması (HR, 0,78; 95% Eİ, 0,70-0,88)
• Digər xərçənglər, ölüm riskinin 51% azalması (HR, 0,49; 95% Eİ, 0,39-0,64).

Lakin mədə xərçəngi (HR, 0,55; 95% Eİ, 0,26-1,18) və ya yumşaq toxuma sarkoması (HR, 0,33; 95% Eİ, 0,08-1,35) olan xəstələrdə şiş şurası tərəfindən idarəolunma ilə ümumi sağqalmanın yaxşılaşması arasında əhəmiyyətli əlaqə aşkar edilməmişdir.

Aşağıda şiş şuralarının xərçəng xəstələrinin ömrünü necə uzatdığını xülasə edən düşüncə xəritəsini görmək olar:

Şiş şurası sağqalmanı necə yaxşılaşdırır?

Şiş şuralarının xərçəng xəstələrinin ümumi sağqalmasını yaxşılaşdırmaqdakı rolu çoxşaxəli və inteqrasiya olunmuş yanaşmaya əsaslanır. Bu yanaşma aşağıdakı amillərin birləşməsini əhatə edir:

• Daha müxtəlif və əhatəli baxışlar
• İnsan səhvlərinin azaldılması
• Əlaqələndirilmiş müalicə planı
• Kollektiv qərarvermə prosesi
• İxtisaslararası ünsiyyət
• Xəstə mərkəzli yanaşma
• Aktual bilik və tədqiqatların inteqrasiyası
• Psixososial dəstək