Süd vəzi xərçənginin təkrarlanma riski yüksək gənc xəstələrdə yumurtalıqda estrogen istehsalının zəiflədilməsi əlavə fayda verirmi?

İngilis Tibb Jurnalı NEJM-də yeni dərc edilmiş tədqiqata görə bir qrup süd vəzi xərçəngi xəstəsində əməliyyat və kimyaterapiyadan sonra hormonal müalicəyə əlavə olaraq yumurtalıqda estrogen istehsalının zəiflədilməsi xərçəngin təkrarlanma riskini azaltmışdır.

Bəzi xərçəng hüceyrələri böyümək üçün estrogen hormonuna ehtiyac duyur. Bu növ süd vəzi xərçənglərinə hormon reseptoru müsbət süd vəzi xərçəngi deyilir. İllərdir hormon reseptoru müsbət, erkən mərhələli süd vəzi xərçəngi xəstələrində əməliyyat və kimyaterapiyadan sonra hormonal müalicə tətbiqi əsas prinsipdir. Tamoksifen süd vəzi toxumasındakı estrogen hormonu reseptorlarını dayandırır və beləliklə xərçəngin yayılmasının qarşısı alınır. Bu günədək premenopauzal (menopauzadan əvvəlki) qadınlarda standart müalicə tamoksifen idi və istifadəsi ilə xəstəliyin təkrarlanma ehtimalı %20-30 azaldılırdı. Tamoksifendən başqa hormon zəiflədici dərmanlar aromataza inhibitorlarıdır (anastrazol, letrozol, eksemestan) və bu dərmanlar menopauzadan əvvəl istifadə edilmir. Aromataza estrogen sintez etdirən fermentdir və aromataza inhibitorları yağ toxumasında bu fermenti zəiflədərək estrogen istehsalını əngəlləyir. Lakin tamoksifendən başqa hormon zəiflədici dərmanların menopauzadan əvvəl istifadəsi düzgün deyil, çünki yumurtalıq funksiyası yerində olduqda aromataza inhibitorlarının istifadəsi estrogen artımına səbəb olur və əks təsir yaranır. Menopauzadan əvvəl istifadəsi yalnız yumurtalıq funksiyalarını dayandıran dərmanlarla birlikdə mümkündür.

Bu günədək aparılan klinik tədqiqatlarda tamoksifenin təkbaşına istifadəsi, tamoksifenə əlavə yumurtalığı zəiflədən dərmanlarla birlikdə istifadəsi və aromataza inhibitorlarına əlavə yumurtalığı zəiflədən dərmanların istifadəsinin müqayisəsi əhatəli qiymətləndirilməmişdir. NEJM-də dərc olunan bu məqalədə menopauzadan əvvəl süd vəzi xərçəngi olan qadınlara ayrı-ayrılıqda yalnız tamoksifen, tamoksifen və yumurtalığı zəiflədən vasitə, aromataza inhibitoru (bu tədqiqatda eksemestan) və yumurtalığı zəiflədən müalicələr verilərək 3 qol müqayisə edilmiş, süd vəzi xərçənginin təkrarlanma ehtimalı yüksək riskli qrupda yumurtalığı zəiflədən vasitənin istifadəsi sərhəddə fayda göstərmişdir.

Hazırda yüksək riskli gənc qadınlarda 2-3 il yumurtalığı zəiflədən dərmanlarla birlikdə tamoksifen istifadə edirik. Bu yeni tədqiqatın nəticəsi də bu qrupda həmin dərmanların istifadəsini dəstəkləyir. Lakin aromataza inhibitorları ilə yumurtalığı zəiflədən dərmanların birlikdə istifadəsi üçün birbaşa nəticə vermir.