Təkrarlanma riski yüksək bədxassəli melanomada yeni nəsil immunoterapiya fərq yaratdı

Bədxassəli melanoma tipli dəri xərçəngi erkən mərhələdə aşkarlansa belə, əməliyyatdan sonra yüksək ehtimalla təkrarlana bilən xərçəng növüdür. Əməliyyatdan sonra xəstəliyin yenilənməməsi üçün xüsusilə yüksək riskli xəstələrdə qoruyucu müalicə kimi interferon adlı immun müalicədən istifadə edirik. Lakin bu dərmanla bağlı yan təsirlər səbəbindən müalicə müddəti olan 1 ili tamamlaya bilən xəstələrin sayı azdır. Bu əziyyətli proses tamamlansa belə, ümumilikdə dərmanın effektivliyi, yəni qoruyuculuğu zəifdir. “Atdığımız daş ürkütdüyümüz qurbağaya dəyərmi?” deyə çox vaxt düşünür və həkim kimi bu sahədə yeni tədqiqatları izləyirik.

Məlum olduğu kimi, son illərdə 4. mərhələ, yəni digər orqanlara metastaz vermiş bədxassəli melanomada yeni nəsil immunoterapiya dərmanları olduqca yaxşı uğur əldə etmiş və dünyada sürətlə istifadəyə daxil olmuşdur. Lakin immunoterapiyalar indiyədək yalnız irəliləmiş mərhələli bədxassəli melanomada istifadə üçün təsdiqlənmişdi.

İrəliləmiş mərhələdə təsirli olan yeni nəsil immun dərmanlar erkən mərhələdə, xüsusilə təkrarlanma riski yüksək xəstələrdə qoruyucu müalicə kimi də təsirli ola bilərmi?

Bu məqsədlə başlanmış tədqiqatlardan biri əməliyyat olunmuş mərhələ-3 bədxassəli melanoma dəri xərçəngində aparıldı. Bu xəstələrdə qoruyucu (adyuvant) müalicə kimi yeni nəsil immun müalicə olan ipilumab verilməsinin müalicə almayanlarla müqayisədə xəstəliyin təkrarlanma nisbətini azaltdığı müəyyən edildi. 951 xəstənin daxil olduğu tədqiqatda 5 illik ümumi sağqalımda %11 nisbətində əhəmiyyətli sayıla biləcək fayda əldə edildiyi müşahidə olundu.

Yan təsirlər baxımından müalicə qolunda plasebo (saxta müalicə) qolu ilə müqayisədə nəzərəçarpan artıqlıq müəyyən edilmiş, lakin idarə edilə bilən hesab olunmuşdur. İrəli dərəcəli (dərəcə 3-4) yan təsir yaranan xəstələrin nisbəti %54 ikən, %1 xəstə yan təsir səbəbindən həyatını itirmişdir.

Bu nəticələr işığında 2016-da ESMO (Avropa Onkologiya Konqresi) klinik praktikaya keçid baxımından onkologiya mütəxəssisləri arasında müzakirələrə səbəb olan bu tədqiqatın əks-sədası davam edəcək kimi görünür. Təkrarlanma ehtimalı olan bədxassəli melanomalı xəstə qrupunda əməliyyatdan sonra faydası mübahisəli olan interferonun əvəzinə ilk dəfə yeni nəsil immunoterapiya dərmanının məlumatlarının müsbət nəticələnməsi xəstələrimiz üçün ümid işığı oldu.

Tədqiqatın ətraflı təhlilləri və müalicədən ən çox fayda görən xəstə qrupunun müəyyən edilməsindən sonra əldə edəcəyimiz nəticələr yaxın zamanda qoruyucu müalicə strategiyamızı dəyişdirəcək kimi görünür.