Tüpürcək testi ilə HPV ilə əlaqəli baş-boyun xərçənglərində ERKƏN DİAQNOZ

Wang və həmkarlarının Journal of Molecular Diagnostics jurnalında dərc etdirdiyi tədqiqatda orofaringeal, yəni ağız və udlaq xərçənglərinin bir altnövü olan insan papillomavirusu tip 16 (HPV-16) mövcudluğunu müəyyən etmək üçün tüpürcəyi təhlil edən üsulun, akustofluidikanın (acoustofluidics) istifadəsi bildirilib. Bu yeni texnika test edilən xəstələrin % 40-ında və orofaringeal xərçəngi təsdiqlənmiş xəstələrin % 80-ində tüpürcəkdə orofaringeal xərçəngi aşkar edib. Dünyada orofaringeal xərçənglərin illik tezliyi təxminən 115 min yeni haldır və xüsusilə gənc xəstələrdə HPV ilə əlaqəli xərçənglərin artması səbəbindən Qərb ölkələrində ən sürətlə artan xərçənglərdən biridir. Erkən aşkarlanma və nəticələrin yaxşılaşdırılması üçün skrininq üsullarının inkişafı çox vacibdir. Duke Universitetinin Mexanika Mühəndisliyi və Materialşünaslıq Departamentinin baş tədqiqatçısı Tony Jun Huang, “Bu amillər nəzərə alındıqda, akkordeon maye platformamızla təcrid edilən tüpürcək ekzosomlarından HPV-nin uğurla aşkarlanması erkən müəyyən etmə, riskin qiymətləndirilməsi və skrininq daxil olmaqla müxtəlif üstünlüklər verir” deyib. Bu texnika həmçinin həkimlərə hansı baş-boyun xərçəngi xəstələrinin şüa müalicəsinə yaxşı cavab verəcəyini və ya xərçəngin daha yüngül gedişli olacağını təxmin etməyə kömək edə bilər.

Acoustofluidics / Akustofluidika

Ekzosomlar, hüceyrələrdən yaranaraq bədən mayelərinə ifraz olunan mikrohissəciklərdir, yəni DNA, RNA və zülal ehtiva edən kiçik hissəciklərdir. Hüceyrələrarası ünsiyyətdə rol oynadıqları düşünülür və müxtəlif xərçəng növləri ilə əlaqəli olaraq onların sayı artır. Akustofluidika akustikanı, yəni səs dalğalarını və mikrofluidikanı birləşdirən qabaqcıl texnologiyadır. Maye nümunələri tüpürcək ekzosomlarını təcrid etmək üçün hazırlanmış kiçik akustik-maye çipindən istifadə edilərək təhlil olunur. Çip ölçüyə görə istənməyən hissəcikləri aradan qaldırır və şişə xas biomarkerlərin müəyyən edilməsini asanlaşdıran, ekzosomla zəngin konsentrat nümunələr saxlayır.

Şəklin izahı: Cihazın sxemi və mexanizmi.

A: Tüpürcək ekzosomlarının ayrılması üçün akustofluidik cihazın sxemi. Cihazda mikrometr və mikrometr hissəciklərinin ayrılması üçün 20 MHz və 40 MHz səthi akustik, yəni səs dalğalarından istifadə edən iki modul var.

B: İnteqrasiya olunmuş akustik-maye cihazının optik görüntüsü; ölçüləri müqayisə etmək üçün qəpik göstərilib.

C: Hər modulda ölçüyə əsaslanan ayırma baş verir. Səthi akustik dalğa sahəsinin yaratdığı akustik şüalanma qüvvəsi (Fr) və mayenin (Fd) yaratdığı sürükləmə qüvvəsi nəticəsində böyük hissəciklər örtük axınına ayrılır, kiçik hissəciklər isə əsas nümunə axınında qalır. PBS: fosfat buferli duzlu su.

Nəticələr

Bu tədqiqatda araşdırmaçılar HPV ilə əlaqəli orofaringeal xərçəng diaqnozu qoyulmuş 10 xəstədən götürülən tüpürcək nümunələrini ənənəvi üsullarla təhlil ediblər. Texnika damcı əsaslı pilləli polimeraza zəncir reaksiyası ilə birləşdirildikdə halların % 80-ində şiş biomarkerini HPV-16 DNA-sını müəyyən edib. Bu üsul tüpürcəyin axıcılığındakı dəyişikliklərdən və toplama üsullarından yaranan nümunə dəyişkənliyindən asılı olmadığı üçün klinik şəraitdə istifadə üçün ideal ola bilər. Dr. Huang avtomatik və sürətli ekzosom təcridi daxil olmaqla texnikanın bəzi xüsusiyyətlərini vurğulayıb; müqayisə texnologiyaları ilə təxminən 8 saatlıq prosesə qarşı 5 dəqiqədən az proses müddəti kimi. Təhlillər nisbətən aşağı qiymətə və klinik şəraitdə aparıla bilər. Həmçinin, ənənəvi biopsiyadan fərqli olaraq şişin proqressiyasını, yəni irəliləməsini və müalicəyə cavabı ölçmək üçün təkrarlanan və davamlı izləməyə uyğundur. Bu şəkildə akustofluidik texnologiya mövcud sənaye standartlarını xeyli üstələyir, test müddətini əhəmiyyətli dərəcədə qısaldır, sahədə qarşılanmamış ehtiyacları həll edir. Həmçinin ekzosomlarla bağlı biotibbi tədqiqatları sürətləndirmək və yeni ekzosomal biomarkerlərin kəşfinə kömək etmək potensialına malikdir. Nəticədə tüpürcək ekzosomunun maye / likvid biopsiyası, orofaringeal xərçənglər üçün effektiv erkən diaqnoz və risk qiymətləndirmə yanaşmasıdır. Akustofluidik ayırma texnikası tüpürcəkdən ekzosom təcridi üçün sürətli, biouyğun, yüksək səmərəli, yüksək saflıqlı və etiketsiz üsul təmin edir. Tədqiqatçılara görə bu texnologiya qan, sidik kimi digər bioloji mayelərin təhlilində də istifadə oluna bilər.

• Baş-boyun xərçəngləri ilə HPV əlaqəsi - HPV ilə xərçəng əlaqəsi – müzakirə olunan 10 iddia və həqiqətlər