Xərçəng hüceyrələrində qapılar bağlanır

Hüceyrə nüvəsigenetik məlumatların saxlandığı və tənzimləndiyi, digər hüceyrə bölmələrindən ayrı qorunduğu mühüm mərkəzdir. Nüvə daşıdığı genetik məlumatı təcrid edib qorumaqla yanaşı hüceyrənin qalan hissəsi ilə protein və RNA kimi hüceyrə komponentləri vasitəsilə əlaqə qurmalıdır. Nüvə məsamə kompleksi (NPCnüvə ilə sitoplazma arasında komponentlərin nəzarətli keçidinə və nüvədə olmamalı maddələrin girişini əngəlləməyə cavabdehdir.

Aşağıda nüvə məsamə kompleksinin nüvə membranında yerləşməsi və molekulyar quruluşu görünür.

28 sentyabr 2020-də Cancer Discovery jurnalında dərc edilmiş, heyvan modellərində aparılan yeni tədqiqat nüvə məsamə kompleksi kanallarının bağlanmasının aqressiv şişləri kiçiltdiyi halda sağlam hüceyrələrin zədələnmədiyini göstərir.

Tədqiqatdakı alimlər əhəmiyyətini belə izah edir: “Nüvə məsamə kompleksləri hüceyrə nüvəsinə daxil olacaq komponentləri nəzarətdə saxlayan qapı rolunu oynayır. Xərçəng hüceyrələri çox sürətlə böyüyüb bölündüyü üçün normal hüceyrələrdən çox daha çox nüvə məsamə kompleksi var. Bu, tədqiqatlarla da sübut olunub. İşimiz nüvə qapılarının yaranmasını əngəlləyərək xərçəng hüceyrələrini seçici şəkildə öldürə biləcəyimizi göstərən ilk tədqiqatdır.”

Tədqiqatçılar NPC yarada bilməyən insan şiş hüceyrələrini heyvan modellərinə köçürdükləri təcrübədə, xüsusilə böyümək və çoxalmaq üçün NPC-lərdən asılı olduğu bilinən dəri xərçəngi, leykoz və kolorektal xərçəng olmaqla üç fərqli şiş hüceyrəsi növünü sınadılar. Nəticədə model kimi istifadə olunan bütün siçanlarda daha kiçik və daha yavaş böyüyən şişlər olduğunu gördülər.

Bu nəticələrlə komanda NPC yaranmasının əngəllənməsinin seçici olaraq xərçəng hüceyrələrini öldürdüyünü, şiş böyüməsinin qarşısını aldığını və şişin geriləməsini tətiklədiyini sübut etdi. Şiş hüceyrələrini məhv etməklə yanaşı NPC yaranmasının əngəllənməsi normal hüceyrələrin dövrünü geri dönən şəkildə dayandırır. Beləliklə sağlam hüceyrələr yaşamağa davam edir.

Bu tədqiqat xərçəng hüceyrələrinə “qapıları” bağlayarkən yeni müalicələrə “qapıları” açır. NPC yaranmasını spesifik əngəlləyən dərmanların tapılması aqressiv və ya metastatik, müalicəyə müqavimətli xərçənglərin müalicəsində son dərəcə vacibdir. Mühit şəraitinə uyğunlaşaraq dərman müqaviməti yaratmaqda rol oynadığı düşünülən bu qapıların bağlanmasının hüceyrələri müalicəyə daha həssas edəcəyi və uzun müddətdə daha yaxşı nəticə verəcəyi düşünülür.