Xərçəng müalicəsi üçün ikinci rəy almaq nə üçün vacibdir?

Xərçəng diaqnozu qoyulmuş xəstənin qarşısında duran mürəkkəb diaqnostika və müalicə proseslərini birdən-birə bütün təfərrüatları ilə anlaması olduqca çətindir. Bunun niyə məhz onun başına gəldiyini dərk etməsi və ağlında yaranan onlarla-yüzlərlə suala cavab tapması vaxt aparacaq. Bu prosesdə vəzifə biz onkoloqların üzərinə düşür. Xəstənin və yaxınlarının özlərini rahat hiss etməsi, xəstəlikləri haqqında daha çox məlumat əldə edərək ağlındakı suallara cavab tapması onları müəyyən qədər rahatlaşdırır. Belə bir vəziyyətdə, ikinci mütəxəssis rəyi almaq ehtiyacı yaranır.

İkinci rəy nədir?

Nəticələrinizi başqa bir həkimin qiymətləndirməsini və ya öz həkiminizin tövsiyə etdiyi müalicə planının başqa bir həkim tərəfindən nəzərdən keçirilməsini istəyə bilərsiniz; buna ikinci rəy almaq deyilir.

Xərçəng müalicəsi, 2000-ci ildən sonra ən çox inkişaf və dəyişiklik göstərən tibb sahələrinin başında gəlir. Bunun nəticəsində hətta bir xərçəng növü üçün belə onlarla müxtəlif dərman və müalicə variantı mövcuddur.

Bu gün həkim tərəfindən təqdim olunan müxtəlif müalicə variantları ilə bağlı verilən qərara xəstələrin və yaxınlarının da qoşulması istənilir. Bu vəziyyət çaşqınlığa səbəb ola bilər. Bu qarışıqlığın qarşısını almağın ən mühüm yolu xəstənin və yaxınlarının xərçəng xəstəliyi və müalicə variantları barədə kifayət qədər məlumatlandırılmasıdır. Çünki müalicə variantları haqqında nə qədər çox məlumat təqdim edilərsə, müalicə qərarına iştirak da bir o qədər güclü və məmnunedici olacaq. Bu səbəbdən xərçəng xəstəsi başqa bir mütəxəssis tibbi onkoloqdan və ya hemato-onkoloqdan ikinci rəy almaq istəyə bilər.

İkinci rəy ilkin diaqnozu qoyan həkimi narahat etmir, əksinə, o, bu təşəbbüsü dəstəkləyəcək.

Mütəxəssis tibbi onkoloq və ya hematoloqdan alınan ikinci rəydə patoloji hesabatı, xərçəngin yayılma vəziyyəti və tövsiyə olunan müalicə nəzərdən keçirilir, xəstənin ümumi sağlamlıq vəziyyəti yoxlanılır.

İkinci rəy almaq üçün kifayət qədər vaxt varmı?

Xərçəng müalicəsi ilə bağlı qərar, diaqnozunuz, xəstəliyinizin gedişi və mövcud müalicə variantlarınız haqqında əlinizdən gəldiyi qədər hər şeyi öyrəndikdən sonra verilməlidir. Bu, sahib olduğunuz xərçəng növündən asılı olaraq vaxt apara bilər. Bəzi xərçənglər zamanı müalicə qərarları dərhal verilməli və müalicəyə başlamaq üçün tələsmək lazımdır (məsələn, leykoz, germ hüceyrəli şişlər). Lakin bir çox digər xərçəng növündə müalicə variantları barədə düşünmək və ən doğru qərarı vermək üçün vaxt ayıra bilərsiniz.

Xərçəng xəstəsi nə üçün ikinci rəy almalıdır?

İkinci rəy almağın səbəbləri bunlardır:

• Bütün müalicə variantlarını öyrəndiyinizə əmin olmaq istəyirsinizsə.
• Nadir və ya qeyri-adi xərçənginiz varsa.
• Başqa bir müalicənin mümkün ola biləcəyini düşünürsünüzsə.
• Həkiminiz sahib olduğunuz xərçəng növü üzrə mütəxəssis deyilsə.
• Həkiminiz sahib olduğunuz xərçəngin növü və ya mərhələsi barədə qeyri-müəyyənlik olduğunu deyirsə.
• Həkiminiz sizə bir neçə fərqli müalicə variantı təqdim edirsə.
• Həkiminizi anlamaqda və onunla ünsiyyət qurmaqda çətinlik çəkirsinizsə və ya variantlarınızın başqa biri tərəfindən izah edilməsini istəyirsinizsə.
• Düzgün diaqnoz aldığınızdan və düzgün müalicə seçimi etdiyinizdən əmin olmaq istəyirsinizsə.

Xərçəngin növünü və gedişini təfərrüatlı bilmək xəstənin müalicə qərarına iştirakını və müalicəyə uyğunlaşmasını asanlaşdıracaq. Məhz bu məqamda xərçəngin növünü və gedişini kifayət qədər anlamamış xəstə və onun yaxınları üçün ikinci rəy almaq faydalı olacaq.

Müalicənin faydası və yan təsirləri səbəbindən biz onkoloqlar bəzən xəstələrimizə bir neçə müalicə variantı təqdim edə bilərik. Nadir rast gəlinən şişlərdə müalicə qərarı, cavab nisbətləri aşağı olan xərçənglərdə müalicənin planlaşdırılması, yan təsir nisbəti yüksək olan müalicə protokollarının tövsiyə edilməsi xəstə və yaxınlarında ən çox çaşqınlıq yaradan və ikinci mütəxəssis rəyinə ehtiyac doğuran vəziyyətlərdir.

Bəzən cərrahi müalicədən əvvəl tətbiq olunacaq tibbi müalicələr və/və ya radioterapiya cərrahi müdaxilənin uğurunu artıra bilər. Belə hallarda, xərçəng əməliyyatından əvvəl ikinci rəy almaq xəstəyə fayda verə bilər.

• Əlaqəli mövzu: Xərçəng xəstələri əməliyyat qərarı verərkən ikinci rəy axtarırlar: Motivasiya, ehtiyaclar və gözləntilər üzrə tədqiqatın nəticələri

Xəstəliyi hələ başlanğıc mərhələsində olan xərçəng xəstəsi və onun yaxını qarşılaşacağı proseslər və xəstəliyin gedişi barədə kifayət qədər məlumatlı olduqda özünü etibarlı əllərdə hiss edəcək. Beləliklə, həm müalicədə daha müsbət nəticələr əldə edilir, həm də xəstə və yaxını bu prosesi daha asan keçirə bilirlər.

İkinci rəy almaq barədə həkiminizlə necə danışmalı?

Bəzi xəstələr həkimlərinə ikinci rəy istədiklərini deməkdə çətinlik çəkirlər. Xəstələrin ikinci rəy almasının geniş yayıldığını və həkimlərin bu istəkdən məmnun qaldığını unutmayın. Söhbətə necə başlayacağınızdan əmin deyilsinizsə, söhbətə başlamağın bir neçə yolu var:

• “İkinci rəy almağı düşünürəm. Mənə kimisə tövsiyə edə bilərsən?”
• “Müalicəyə başlamazdan əvvəl ikinci rəy almaq istəyirəm. Bu məsələdə mənə kömək edə bilərsən?”
• “Mənim xərçəng növüm sizdə olsaydı, ikinci rəy üçün kimə müraciət edərdiniz?”

İkinci rəy prosesindən nə gözləməli?

İkinci rəy aldığınız həkimə diaqnozunuzun və planlaşdırılan müalicənizin tam təfərrüatlarını təqdim edə bilməyiniz vacibdir. Aşağıdakı məlumatların əlinizin altında olduğuna əmin olun və surətlərini həmişə özünüzdə saxlayın:

• İstənilən biopsiya və ya əməliyyatdan götürülmüş patoloji hesabatınızın surəti
• Əməliyyat olunmusunuzsa, əməliyyat hesabatınızın surəti
• Xəstəxanadasınızsa, hər bir həkimin xəstələr evə buraxılarkən hazırladığı xəstəxanadan çıxarışın surəti
• Həkiminizin mövcud müalicə planının və ya sizə seçim kimi təqdim olunan planın xülasəsi
• Bəzi dərmanların uzunmüddətli yan təsirləri ola bildiyindən, bütün dərmanlarınızın, dərman dozalarının və onları nə vaxt qəbul etdiyinizin siyahısı

Mövcud həkiminizdən hesabatlarınızın surətlərini istəyə bilərsiniz. Xəstəxanada və ya klinikada müalicə almısınızsa və ya müayinələrdən keçmisinizsə, bu qeydləri necə əldə edə biləcəyinizi öyrənmək üçün tibbi qeydlər şöbəsi ilə əlaqə saxlamalı ola bilərsiniz. Unutmayın ki, tibbi qeydlərin əksəriyyətinə e-Nabız vasitəsilə daxil olmaq mümkündür.

ASCO və ESMO kimi aparıcı beynəlxalq xərçəng cəmiyyətləri xərçəng xəstələrinin müalicə qərarları prosesində mütləq ikinci rəy almaları barədə təlimatlar dərc ediblər.