Xərçəng xəstələri əməliyyat qərarı verərkən ikinci rəy axtarır: Motivasiya, ehtiyaclar və gözləntilər üzrə aparılan tədqiqatın nəticələri

Aparılan tədqiqatda ikinci rəy axtaran xərçəng xəstələrinin sosial-demoqrafik (yaş, cinsiyyət, etnik qrup, din, peşə, ailə vəziyyəti, təhsil kimi xüsusiyyətlər) və tibbi xüsusiyyətləri araşdırılıb, xəstələrdə motivasiya, ehtiyaclar və gözləntilərlə ikinci rəy axtarışı arasındakı əlaqə təhlil edilib.

Tədqiqatda cərrahi müalicə alacaq və ikinci rəy axtaran 212 xərçəng xəstəsinə sorğu keçirilib; ilk mütəxəssisdən məmnunluq, ikinci rəy almaq istəyi, məlumat əldə etmək ehtiyacı, qərar vermə üstünlüyü və fərqli ikinci rəy gözləntisi və ümidi soruşulub, əldə edilən nəticələr qiymətləndirilib.

Tədqiqat çərçivəsində orta yaşı 53 olan və əksəriyyəti qadınlardan (%82) ibarət xərçəng xəstələri qiymətləndirilib. Bu xəstələrin %76-sında süd vəzi xərçəngi diaqnozu var. Xəstələrin əksəriyyətinin (%62)  narahatlıqlarını aradan qaldırmaq və daha aydın qərar vermək ehtiyacına görə ikinci rəy axtardığı müəyyən edilib; bu hal tədqiqatda “daxili motivasiya ilə ikinci rəy axtarışı” (internal motives for second-opinion) kimi təsvir olunub. Bir qismi də (38%) mənfi təcrübələr və qarşılanmamış ehtiyaclardan sonra xarici motivasiya ilə ikinci rəy axtarıb (external motives). Xarici motivasiya ilə ikinci rəy axtaran xəstələrdə təşviş meyli daha çox müşahidə olunarkən, bu xəstələrin ilk müraciət etdikləri həkimdən daha az məmnun olduqları, tibbi məsələlərdə qərar verilərkən daha fəal rol oynamağı üstün tutduqları və fərqli ikinci rəy gözləntisi və ümidinin daha çox olduğu görülüb.

Xəstələrin ikinci rəy almaq üçün motivasiya səbəbləri fərqlənir. Xəstələri və ailələrini ikinci rəy almağa yönəldən səbəbləri anlamaq bu xidmətin uğuru və məqsədinə çatması baxımından vacibdir. Bu mövzuda daha çox araşdırma aparılaraq ikinci rəy almağın obyektiv və subyektiv nəticələrinin qiymətləndirilməsi faydalı olacaq.

Nəticə olaraq, xərçəng müalicəsində ikinci mütəxəssis rəyinə ehtiyac nəzərə alınmayacaq səviyyədə deyil. Bütün dünyada da ikinci rəy almaq meyli gündən-günə artır. İkinci rəyə ehtiyacın artmasının əsas səbəbləri xərçəng xəstəliyinin adının yaratdığı mənfi təsəvvür, irəliləmiş mərhələlərdə nəticələrin mənfi olması və virtual texnologiyaların məlumatı daha əlçatan etməsi kimi ümumiləşdirilə bilər. Bundan əlavə, son illərdə həkimlər hüquqi prosedurlar səbəbilə diaqnozu və xəstəliyin mümkün gedişini bütün reallığı ilə bildirməyə meyillidirlər. Bu da xəstələrin və yaxınlarının narazılığına və axtarışa yönəlməsinə səbəb olur.

Biz də dünyada ikinci rəy haqqında aparılan elmi tədqiqatları toplayıb sizinlə paylaşırıq. Bu vasitə ilə ikinci rəyə ehtiyacın hansı səviyyədə olduğu, bu istəyin səbəbləri, ölkəmizdə nə etməli olduğumuz və belə real ehtiyacı necə qarşılamalı olduğumuz barədə fikir mübadiləsi aparırıq. Nəticə budur ki, xərçəng müalicəsi alacaq və yetərincə qane olmayan hər bir şəxsin düzgün və etibarlı ikinci mütəxəssis rəyinə çıxışı təmin edilməlidir.