Xərçəng qarşısı alına bilən xəstəlikdirmi?

Xərçəng bir orqan və ya toxumadakı hüceyrələrin nizamsız bölünüb çoxalması ilə yaranan bədxassəli xəstəliklər qrupuna verilən ümumi addır. Cəmiyyətdə bilindiyinin əksinə, tək xəstəlik deyil, demək olar ki, 150-dən artıq növdən ibarətdir. Bu növlərin yaranması, səbəb olan amillər, gedişləri və müalicə formaları çox vaxt fərqlənir. Buna görə bu xəstəliklər qrupu barədə cəmiyyətin düzgün məlumatlandırılması xərçəngdən qorunma və erkən diaqnoz üçün çox vacibdir. Xərçəng insanlar üçün tale sayılmamalı, qorunma strategiyaları və erkən diaqnoz üçün alimlər cəmiyyəti məlumatlandırmaq məqsədilə düzgün istiqamətləndirməni fasiləsiz davam etdirməlidirlər.

Xərçəngləşməni stimullaşdıran amillər 3 yerə ayrılır:

1. Mühit amilləri (qarşısı alına bilən),
2. İrsi amillər (qarşısı alına bilməyən, erkən diaqnoz çox dəyərli və əksər hallarda mümkün),
3. Təsadüfi mutasiyalar (qarşısı alına bilməyən?, çoxu yaşlılıqla əlaqəli).

Xərçəng əhəmiyyətli dərəcədə qarşısı alına bilən xəstəlikdir. Aşağıda ətraflı araşdıracağımız bir sıra mühit amillərinin xərçəngin yaranması ilə yaxın əlaqəsi sübut edilmişdir və mühit amilləri qarşısının alınması ən asan xərçəng səbəbləridir. Kişilərdə və qadınlarda bir neçə xərçəng növündən başqa demək olar ki, oxşar amillər mövcuddur. Nə qədər tədbir görsək də, müəyyən nisbətdə xərçəng insan yaşadıqca mövcud olacaqdır. Çünki xərçəng eyni zamanda yaşlılıq xəstəliyidir. Hüceyrələrin yaşlanması, şəxsdə olan genetik meyl, bədənimizdəki təbii kanserogenlər (məsələn, irəli yaşlarda kişilərdə testosteron; qadınlarda estrogen) bu prosesi müəyyən qrup şəxslərdə qaçılmaz edəcəkdir.

Nisbətlərə baxsaq, məsələni daha yaxşı anlaya bilərik. Bütün xərçənglərin demək olar ki, yarıdan çoxu siqaret vərdişi, qarşısı alına bilən infeksiyalar, oturaq (hərəkətsiz) həyat, piylənmə və qeyri-sağlam qidalanma ilə əlaqəlidir. Asbestə məruzqalma, benzol və müəyyən kanserogen kimyəvi maddələrlə yaxın təmas və uzunmüddətli inhalyasiya (tənəffüs yolu ilə bədənə qəbul), müntəzəm alkoqol istifadəsi kimi mühit amillərinin və peşə kanserogenlərinin xərçənglə əlaqəsi hazırda dəqiq müəyyən edilmişdir. Cəmiyyətdə yaradılacaq məlumatlılıqla bu amillərin hamısının azaldılması xərçəngin rastgəlmə tezliyində ciddi azalmalara səbəb olacaqdır. Siqaret çəkməyən cəmiyyət yaratsaq, ağciyər xərçənglərinin demək olar ki, %90-dan çoxunu yox edə bilərik. Hazırda siqaretin çox sayda xərçənglə əlaqəsi ortaya qoyulmuşdur. Siqaret çəkməyən cəmiyyətin ağciyər xərçəngi ilə yanaşı baş-boyun xərçəngləri, udlaq borusu, mədə, mədəaltı vəzi, böyrək, sidik kisəsi, leykemiya və hətta süd vəzi xərçəngi kimi bir çox xərçəng növündə təsirli olduğu məlumdur.

Ölkəmizdə kişilərdə ən çox görülən ilk 5 xərçəng növü ardıcıllıqla ağciyər, prostat, sidik kisəsi, kolorektal (yoğun bağırsaq) və mədə xərçəngi kimi sıralanır. Ölkəmizdə qadınlarda ən çox görülən süd vəzi xərçəngi hər 8 qadın xərçəngindən biri olmağa davam edir. Bundan başqa uşaqlıq boynu (serviks), uşaqlıq və yumurtalıq xərçəngləri də tez-tez görülən qadın xərçəngləri kimi sadalana bilər. Qadınlarda ağciyər xərçəngi kişilərə nisbətən daha nadir olsa da, tez-tez rast gəlinən xərçəng növü sayıla bilər. Ölkəmizdə uşaqlıq dövründə ən çox görülən xərçəng isə leykemiyadır. Gənclərdə (15-24 yaş qrupu) kişilərdə xaya və sümük xərçəngləri, qadınlarda isə qalxanabənzər vəzi və Hodgkin limfoması ən çox qarşılaşılan xərçəng növləridir.

Xərçəngdən qorunma yolları nələrdir?

Hazırda xərçəngə səbəb olan amillərin çoxu yaxşı müəyyən edilmişdir. Gəlin onların ən mühümlərini birlikdə araşdıraraq xərçəngdən necə qoruna biləcəyimizi öyrənək.

Piylənmə ilə xərçəng əlaqəsi

Hazırda xərçəng yaratma qabiliyyətinə ən çox malik mühit amili siqaretdir, sonra isə piylənmə gəlir. Lakin 2020 ilinə çatdıqda piylənmənin bütün dünyada əsas xərçəng amili olacağı təxmin edilir.

Uzun illərdir aparılan tədqiqatlar şəxslərdə artıq çəki artımı ilə bədənimizdə bəzi arzuolunmaz və xərçəngi stimullaşdıran maddələrin səviyyəsinin yüksəldiyini sübut etmişdir. Bu maddələr bəzi hormonlar və ya sitokin adlı hüceyrə stimullaşdırıcıları ola bilər. İnsulin böyümə faktoru, estrogen və testosteron misal göstərilə bilər. Bu maddələrin uzunmüddətli artımı bədəndə xroniki iltihabi vəziyyəti stimullaşdırır və xərçəngin yaranma prosesini başladır. Qarın bölgəsində piylənmə, başqa sözlə bel-omba nisbətinin artması xərçəng prosesi ilə əlaqələndirilə bilər. Buna görə bu nisbətin ideal səviyyədə olması sağlam şəxslər üçün hədəf olmalıdır.

Artıq çəkili, yəni piylənmiş olmaq xərçəngə bağlı həyat itkisinə təxminən % 20 nisbətində töhfə verir. Artıq çəkili olmağın kişilərdə kolon və düz bağırsaq (yoğun bağırsaq), böyrək, qida borusu və mədəaltı vəzi xərçəngi daxil bir çox xərçəngin inkişaf riskini artırdığı müşahidə edilmişdir. Həmçinin öd kisəsi və qaraciyərdə xərçəngin inkişaf riskini artıra, qeyri-Hodgkin limfoması, çoxsaylı miyeloma və prostat xərçəngi riskində fəal rol oynaya bilər.

Son tədqiqatlara görə piylənmiş qadınlarda xərçəng görülmə ehtimalı normal çəkililərdən %40 yüksəkdir. Qadınlarda piylənmə ilə əlaqəli xərçənglər bağırsaq, sidik kisəsi, uşaqlıq, böyrək, mədəaltı vəzi, qida borusu və xüsusilə menopauzadan sonra görülən süd vəzi xərçəngləridir.

Çox sayda klinik tədqiqat xərçəng və balanssız qidalanmaya yönəlmişdir. Artıq çəkili şəxslərin müntəzəm qidalanma və məşqlə arıqlaması nəticəsində xərçəng risklərinin azaldığı göstərilmişdir. Çəki artımı ilə xərçəng əlaqəsində günahlandırılan ən mühüm mexanizm insulin müqaviməti və insulinəbənzər maddənin həddindən artıq ifrazıdır. Arıqlayan və sağlam həyata addım atan şəxslərdə bu mexanizm tərsinə dönür. Həyati risk daşıyan bir çox xəstəliyi stimullaşdırdığı məlum olan artıq çəkinin və ya piylənmənin qarşısını almaq üçün şəxslər arıqlamağa həvəsləndirilməli və dəstəklənməlidir.

Qidalanma formanıza və nə yediyinizə diqqət etməyiniz həm bədəninizin lazımi mineral və vitaminləri almasını təmin edəcək, həm də artıq çəki almağınızı əngəlləyərək piylənmənin qarşısını alacaqdır. Təbii tərəvəz, meyvə və tam taxıllı qidalar ağırlıqlı qidalanmağa çalışın. Yediyiniz qidaların dondurulmuş, çox yağlı, duzlu, şəkərli və ya qatqılı olmaması vacibdir. Yemək vaxtlarını ötürməyin və üç dəfə qidalanmağa diqqət edin. Günün ən mühüm yeməyi səhər yeməyini buraxmayaraq həm özünüzə yaxşılıq edin, həm də uşağınıza yaxşı nümunə olun. Qırmızı əti yandırmadan bişirərək kanserogen maddələrin sağlamlığınıza zərər verməsinə mane olun və həftədə bir dəfə ət istehlakına diqqət edin. Həmçinin həftədə 2-3 dəfə balıq yeməyiniz və toyuq əti istehlakınız omeqa-3 və vitamin ehtiyacınızı qarşılamağa töhfə verəcəkdir.

Müntəzəm və sağlam qidalanan uşaqlarınız artıq çəki almayacaqdır. Qəlyanaltı, şokolad, çips, yağ və şəkər olan qida və içkilərin istehlakını məhdudlaşdırın. Mümkünsə üzvi, bol təbii meyvə, tərəvəz və müəyyən nisbətlərdə ət, toyuq, balıq yemələrini təmin edin. Artıq çəki alan uşaqlarda xəstəliklərin inkişaf riski daha çoxdur. Artıq çəkili yetkinlərdə də xərçəngin inkişaf riskinin yüksək olduğu unudulmamalı mühüm məqamdır. Elə isə hər yaşda sağlam çəkidə qalmağa diqqət etmək lazımdır.

Siqaret ilə xərçəng əlaqəsi

Siqaret çəkməyən cəmiyyət yaratsaq, ağciyər xərçənglərinin demək olar ki, %90-dan çoxunu yox edə bilərik. Hazırda siqaretin çox sayda xərçənglə əlaqəsi ortaya qoyulmuşdur. Siqaret çəkməyən cəmiyyətdə ağciyər xərçəngi ilə yanaşı baş-boyun xərçəngləri, udlaq (farinks), qida borusu (özofagus), mədə, mədəaltı vəzi, böyrək, sidik kisəsi, leykemiya və hətta süd vəzi xərçəngi kimi bir çox növdə ciddi azalmalar müşahidə ediləcəkdir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatlarına görə 20. əsrdə tütün istifadəsinə bağlı təxminən 100 milyon həyat itkisi baş verdi və hər il bu saya 6 milyon əlavə olunur. Siqaretin daxilində 50-dən çox birbaşa xərçənglə əlaqəli kimyəvi maddə vardır. Filtrli siqaret çəkmək bu maddələrə məruzqalmanı azaltmır. İllər ərzində filtrli və ya light siqaret çəkmək şəxslərin nikotin ehtiyacını qarşılamaq üçün tüstünü daha dərindən içinə çəkməsinə səbəb olmuş, ağciyər xərçənglərinin daha dərinə və alt paylara yer dəyişməsinə gətirmiş və ağciyər xərçəngi tezliyini azaltmamışdır. 1900-cü illərin ilk rübündə siqaret və ağciyər xərçəngi əlaqəsi ortaya qoyulmağa başlanmış, 1950-ci illərdə isə bu əlaqə elmi sübut olunmuşdur. Lakin illər boyunca bu elmi həqiqət dövlətlər və siqaret istehsalçıları tərəfindən cəmiyyətdən gizlədilmiş, siqaret asılılığı dünyada yayılmışdır. 1997-də Amerikanın ən məşhur siqaret istehsalçılarından Liggett ağciyər xərçənginə tutulan şəxsin məhkəmə müraciəti nəticəsində məhkum edilmiş və bütün dünyaya üzrxahlıq mesajı dərc etməli olmuşdur.

Ağciyər xərçəngi kimi həyat itkisi riski yüksək xərçəng növünün yaranması tək səbəbə bağlı deyil. Araşdırmalar nəticəsində ağciyər xərçənginin bir çox səbəbi tapılmışdır. Müxtəlif amillər ağciyər xərçənginin yaranmasında rol oynaya bilər. Lakin bu amillərin çoxu tütün istifadəsi ilə əlaqəlidir.

Siqaret və ağciyər xərçəngi; siqaret çəkmək ağciyər xərçənginə səbəb olur. Tütündəki zərərli maddələr (kanserogenlər) ağciyərdəki hüceyrələri zədələyir. Zamanla bu zərərli təsirlər hüceyrələrdə xərçəngə səbəb ola bilər. Siqaret çəkən şəxsin ağciyər xərçəngi olması hansı yaşda çəkməyə başladığı, nə qədər müddətdir çəkdiyi, gündə çəkdiyi siqaret sayı və nə qədər dərindən içinə çəkməsi ilə əlaqəlidir. Siqareti tərgitmək şəxsin ağciyər xərçəngi riskini xeyli azaldacaqdır.

Ağciyər xərçəngindən qorunmağın ən yaxşı yolu siqareti tərgitmək və ya heç başlamamaqdır!

Siqar, tənbəki çubuğu və ağciyər xərçəngi; siqar və tənbəki çubuğu istifadə edənlər istifadə etməyənlərdən daha yüksək ağciyər xərçəngi riski daşıyırlar. Şəxsin neçə ildir siqar və ya tənbəki çubuğu çəkdiyi, gündə neçə ədəd çəkdiyi və nə qədər dərindən içinə çəkməsi xərçəng riskinə təsir edən amillərdir. İçlərinə çəkməsələr də, siqar və tənbəki çubuğu çəkənlər ağciyər və ağız xərçənginin digər tipləri üçün də risk altındadırlar. Həmçinin passiv çəkənlər də tütün tüstüsünə məruz qalaraq eyni dərəcədə ağciyər xərçəngi riski daşıyır.

Hələ siqaret çəkirsinizsə, dərhal tərgidin! Bu mövzuda həkiminizin yönləndirməsi ilə yardım almağınız mümkündür.

Passiv siqaret çəkmənin uşaq xərçənglərinə təsirinə baxsaq, uşaqlar ana və atalarına baxaraq onları təqlid edirlər. Ailənizdə heç kimin siqaret çəkməsinə icazə verməyin və evinizdə siqaret çəkdirməyin. 2010 ilində əldə olunan məlumatlara görə uşaqlar və gənclər arasında siqaret istifadəsi azalır. Son 10 ildir tütün məhsullarının istifadəsinin nəticələri barədə maarifləndirmə işləri sürətini azaltmadan davam edir. Lakin bu mövzuda ailələr daim ayıq olmalıdır. Araşdırmalar 12 yaş və yuxarı uşaqların %25-dən çoxunun müntəzəm siqaret istifadə etdiyini göstərmişdir ki, bu, heç də kiçik rəqəm deyil.

Ağciyər xərçəngi hələ də ən çox rast gəlinən və halların təxminən %85-ində həyat itkisinə səbəb olan xərçəng növü kimi ilk yerdədir. Siqaret istifadə edənlərin təxminən %80-nin 18 yaşdan əvvəl çəkməyə başladığı nəzərə alınsa, ailələr uşaqlarına siqaretin zərərlərindən danışmalı və siqaretsiz həyatın insan sağlamlığına faydalarını izah etməlidirlər. Siqaret çəkən valideynlərin nümunə olmaq üçün tərgitməsi həm ağciyər, ağız, qida borusu, sidik kisəsi, böyrək, mədəaltı vəzi xərçənglərinə və ürək xəstəliklərinə tutulma riskini azaldacaq, həm də uşaqlarına müsbət təsir göstərəcəkdir.

Hərəkətsiz həyat ilə xərçəng əlaqəsi

Hazırda insanlar həyatın mürəkkəbliyi və çətinliyi altında artan templə işləyir, özünə və sağlamlığına ayırdığı vaxt hər gün azalır. Halbuki fiziki aktivlik sağlam həyatın əvəzolunmaz hissələrindəndir. Gün ərzində sıx iş həyatında belə passiv bədən hərəkətləri edirik. Müəyyən ritmə uyğun olmayan və tempsiz bu hərəkətlər bizi yorsa da, sağlamlığımız üçün lazım olan fiziki aktivliyin yerini tutmur. Bu vəziyyət zamanla qidalanma saatlarının nizamsızlığına, tualet vərdişinin pozulmasına, qeyri-sağlam qida qəbuluna və buna görə qeyri-sağlam həyata səbəb olur. İndiyədək aparılan çoxsaylı elmi araşdırmalar müntəzəm məşqin xərçəng riskini azaltdığını sübut etmişdir. Müntəzəm məşq bədənimizdə bir çox mənfi hala səbəb olan insulin və insulinəbənzər zülalların səviyyəsini azaldır, qadınlarda estrogen səviyyəsini nəzarət altına alır və xüsusilə bağırsaq xərçəngi riskini azaldan bağırsaq keçid müddətinin uzanmasına mane olur. Bədənimizdə insulin və insulinlə əlaqəli zülalların artması hüceyrələri stimullaşdırır və nəzarətsiz hüceyrə çoxalmasına təkan verərək xərçəngə zəmin yaradır. Digər tərəfdən, xərçəng diaqnozundan sonra müntəzəm məşqin də bir çox faydası sübut edilmişdir.

Fiziki aktivliyin azalması şəxslərdə bağırsaq hərəkətlərini azaldır və nəcisdə yaranan çoxsaylı arzuolunmaz kanserogen maddələrin bağırsaq səthi ilə təmas edərək xərçəngləşmə prosesini başlatmasına səbəb olur. Qadınlarda xüsusilə irəli yaşlarda (menopauzadan sonra) estrogen hormonunun ən mühüm mənbəyi yağ toxumasıdır. Yağ toxumasının qeyri-mütənasib artması hormon səviyyələrini artırır və bu da qadınlarda süd vəzi, uşaqlıq xərçəngi, kişilərdə isə prostat xərçəngi riskini yüksəldir.

Bütün bu əsaslar nəzərə alınsa, hər gün sağlamlığınızın imkan verdiyi qədər məşq edərək başda prostat və kolon xərçəngi olmaqla bir çox xərçəng növündən qoruna bilərsiniz. Bədəninizin hərəkətsiz qalmaq üçün proqramlaşdırılmadığını bilməyiniz vacibdir. Buna görə edəcəyiniz hər növ fəaliyyət sizə fayda verəcək, sağlam çəkidə qalmağınıza kömək edəcəkdir. Həkiminizdən yardım alaraq yaşınıza və sağlamlıq vəziyyətinizə uyğun məşqləri hansı müddətdə və tezlikdə edəcəyinizə qərar verə bilərsiniz.

Ümumən yetkinlər hər həftə ən az 150 dəqiqə yüngül və ya 75 dəqiqə ağır məşq etməlidir. Yaxud bərabər dəyərli proqram həftə boyunca müəyyən günlərə bölünə bilər. Uşaqlar və yetkinlər hər gün ən az 1 saat yüngül və ya ağır məşq etməlidir. Ağır məşq seçənlər həftədə ən az 3 gün bu fiziki aktivliyi davam etdirməlidir. Oturmaq, uzanmaq, televiziya izləmək və kompüter istifadəsi kimi hərəkət tələb etməyən fəaliyyətləri həyatınızda məhdudlaşdırmalısınız. Az da olsa fiziki aktivlik sağlamlığınıza fayda verəcəkdir. Uşaqlarınızın TV və kompüter qarşısında keçirdiyi vaxtı məhdudlaşdırın. Onlara müntəzəm məşq etməyi tövsiyə edin. Beləliklə, uşağınız sağlam və gümrah qalacaq, artıq çəki almasının qarşısı alınacaqdır.

UV şüaları ilə xərçəng əlaqəsi

Dəri xərçəngi ən çox görülən xərçəng növüdür. Melanoma və melanoma olmayan dəri xərçəngləri kimi 2 başlıqda araşdırılır. Melanoma dəri xərçənginin nadir görülən (təxminən %5) növü olsa da, ən aqressiv xəstəlik gedişli xərçəng növlərindən biridir və xüsusilə son illərdə melanoma görülmə nisbəti getdikcə artır.

Yaxşı xəbər isə bu xərçəng növündən qorunmaq üçün tədbirlərin olması və ya erkən mərhələdə diaqnoz qoyulub təsirli müalicə edilə bilməsidir. Dəri xərçənglərinin çoxu yüksək miqdarda UV şüalarına məruzqalma nəticəsində yaranır. Bu UV şüalarının çoxu günəşdən gəlir. Lakin bəzən solarium kimi insan istehsalı UV şüası mənbələri də dəri xərçənginə səbəb ola bilər. Günəşi tam əngəlləməyiniz lazım deyil. Qapalı məkanlarda qalıb hərəkətsiz həyat sürmək çox da ağıllı olmaz. Çünki gündəlik fiziki aktivlik sağlam həyat üçün vacibdir. Lakin artıq günəş işığı zərərli ola bilər. Bəzi addımlarla UV şüalarının təsirini məhdudlaşdıra bilərsiniz.

Kölgədə qalaraq UV təsirini məhdudlaşdıra bilərsiniz. Bununla yanaşı, mümkün qədər qapalı geyinmək UV şüalarına artıq məruz qalmağınıza mane olur. Günəş şüalarının daha dik gəldiyi 11:00-16:00 saatları arasında çölə çıxmalısınızsa, papaq və UV şüalarından qoruyan günəş eynəyi taxmalısınız. Beləliklə, baş və göz ətrafındakı həssas bölgəni qoruyursunuz. Mövsümdən asılı olmayaraq günəşli havalarda açıq bölgələrə (üz, qol, ayaq və s.) +30 UV qoruma faktorlu günəş kremi çəkmək dəri xərçəngindən qorunmağınıza kömək edəcək başqa tədbirdir.

Bir çox insan solariumun yaratdığı UV şüalarının zərərsiz olduğuna inanır. Bu, düzgün deyil. Ultrabənövşəyi lampalar UVA və UVB şüaları yayır. Həm UVA, həm UVB şüaları dəridə uzunmüddətli zərər yaradır və dəri xərçənginin inkişafına töhfə verir. Xüsusilə 30 yaşdan əvvəl solarium istifadəsinə başlamaq melanoma riskinin artması ilə əlaqəlidir. Dermatoloqların və səhiyyə təşkilatlarının çoxu solarium və ultrabənövşəyi lampa istifadəsini tövsiyə etmir. Qaralmış görünmək istəyirsinizsə, qaraldıcı losyon istifadə edərək təhlükəsiz üsulla qaralmış görünə bilərsiniz.

Dəri xərçəngi uşaqlarda diqqət edilməli başqa xərçəng növüdür. Dəri xərçənginin inkişafının %90-ında təsirli rol oynayan günəşin zərərli ultrabənövşəyi şüalarından uşaqlarımızı qorumaq üçün sadə tədbirlər kifayət edəcəkdir. Uşaqlar xüsusi diqqət istəyir. Dəniz kənarında və ya çöldə oynayaraq çox vaxt keçirən uşaqların günəşdə yanma ehtimalı yüksəkdir və yaxınlaşan təhlükədən xəbərsizdirlər. Valideynlər və baxıcılar uşaqları günəşin zərərli şüalarından qorumaq üçün çölə çıxarkən mümkün qədər qapalı geyindirməyi, papaq taxmağı və günəş kremi çəkməyi vərdişə çevirməlidirlər. Bir qədər böyüdükdə uşaqlarınıza günəşin zərərli şüaları barədə məlumat verin. Uşağınız günəşdə asan yanırsa, daha diqqətli olmalı, qapalı geyindirməli, ən az +30 qoruma faktorlu günəş kremi çəkməli və günəşdə çox qalmamasına (xüsusilə şüaların dik gəldiyi 10:00-16:00 saatları arasında) diqqət etməlisiniz. Həmçinin uşağınızın UV şüalarından qoruyan günəş eynəyi taxması həm gözləri, həm də göz ətrafındakı həssas dərini qoruyacaqdır. Bundan əlavə, 6 aydan kiçik körpələr birbaşa günəş işığına məruz qoyulmamalı, qoruyucu papaq və geyim geyindirilməli, günəş görən bölgələrinə günəş kremi çəkilməlidir.

Yuxarıda sadalanan mühüm mövzulardan başqa bəzi genetik amillərin (irsi və ya mutasiyalı), radiasiyaya məruzqalmanın və bəzi infeksiyaların da xərçəngə səbəb olduğu sübut edilmişdir. Bu mövzuların hər birini sonrakı yazılarımızda araşdıracağıq.