Xərçəng yoluxucudurmu?

Xərçəngli insandan sağlam şəxslərə xərçəng keçmir. Eyni havanı udmaq, əl sıxmaq, öpüşmək və cinsi əlaqə kimi təmaslarla ötürüldüyünə dair hələ heç bir dəlil yoxdur.

Xərçəng təmasla ötürülürmü?

Xərçəng hüceyrələri sağlam insanın bədəni ilə təmas etsə belə yaşaya bilməz, çünki immun sistemi onları məhv edərək yaşamasına imkan vermir.

Xərçəng növlərinin çoxu insanların DNA-sındakı zədə və mutasiyalardan yaranır. Dəyişikliklər ətraf mühit və ya irsi amillərlə bağlı ola bilər. Bəzi DNA zədələrinin səbəbi bilinmir, digərlərinin siqaret, alkoqol, günəş kimi kanserogen tətikləyiciləri var. Bəzi viruslar DNA-ya birbaşa təsir edərək mutasiya yarada, yaxud iltihab da dolayı yolla xərçəngi tətikləyə bilər.

Orqan köçürülməsi ilə xərçəng ötürülürmü?

Xərçəngi olanlardan orqan çatışmazlıqlı şəxslərə köçürmədən sonra alıcıda xərçəng hallarına rast gəlinmişdir. Lakin riski artıran mühüm amil alıcının immun sistemini zəiflədən dərmanlardır. Ona görə orqan bağışında riski minimuma endirmək üçün donorun xərçəng daşıyıb-daşımadığı araşdırılır.

Hamiləlikdə xərçəng körpəyə təsir edirmi?

Hamiləlikdə anada xərçəng olsa belə, döl (ana bətnindəki körpə) adətən təsirlənmir. Nadir hallarda anadan plasentaya (dölü anaya bağlayan orqana) keçsə belə, çox xərçəng növü dölə təsir etmir.

Mikroblar xərçəng riskini artırırmı?

Mikroblar yoluxucudur. Xüsusilə bakteriya və viruslar insandan insana cinsi əlaqə, öpüşmək, qida paylaşmaqla keçə bilər. Bəziləri eyni havanı tənəffüslə də keçir. Mikroblar xərçəng xəstəsini sağlam şəxsdən daha çox təhdid edir. Çünki xüsusilə müalicədə immun sistemi zəifdir və orqanizm infeksiyaya qalib gələ bilməyə bilər.

Metagenomika, mikrobların xərçəngdə rolunu öyrənən elm sahəsidir. Bəzi xərçənglərdə müəyyən mikroblar mühüm rol oynayır. Bəlkə buna görə insanlar xərçəngi yoluxucu hesab edirlər.

Viruslar

Bəzi viruslar müəyyən xərçənglərin inkişafını tətikləyə bilir.

Məsələn:

• Bəzi İnsan papilloma virusları (HPV); serviks (uşaqlıq boynu), vagina, vulva, penis, anus, baş və boyun xərçənglərinin riskini artıra bilir.
• Epstein-Barr virusu (EBV) burun-udlaq (nazofarinks) xərçəngi, mədə limfoması, Hodgkin və Burkitt limfoması ilə əlaqələndirilir.
• Hepatit B virusu (HBV) və hepatit C (HCV) uzunmüddətli qaraciyər infeksiyaları ilə bağlıdır və qaraciyər xərçəngi riskini artıra bilər.

HIV-ə bağlı AIDS kimi immun sistemini zəiflədən hallar və ya orqan köçürülməsinə görə immunitetin azalması Kaposi sarkoması və bəzi limfomaların böyümə və inkişafına uyğun mühit yarada bilər.

Bakteriyalar

Bakteriyalar xərçəngi tətikləyə bilər. Helikobacter pylori mədədə müəyyən xərçənglərlə əlaqəsi məlum olan yayğın bakteriyadır. Uzunmüddətli infeksiya mədənin daxili qatını zədələyə və mədə xərçəngi riskini artıra bilər.

xərçəng yoluxucu xəstəlik deyil

Elmi araşdırmalar xərçəngin birbaşa insandan insana keçmədiyini göstərir. Lakin inkişafını tətikləyən yoluxucu viruslar, bakteriyalar və parazitlər var. Sağlam həyat, təkpartnyorluq və müntəzəm yoxlamalarla riski azaltmaq mümkündür. Buna görə xərçəngli şəxslərin tək qalmamasını, əksinə insanlarla ünsiyyətdə olmasını tövsiyə edirik.