10 علت وجود خون در ادرار

در زبان پزشکی، هماچوری نام خون در ادرار است و از مشکلات شایع سلامت به شمار می‌رود. خون ممکن است از هر یک از اندام‌های راه ادراری موسوم به دستگاه ادراری منشأ بگیرد. این اندام‌ها شامل کلیه‌ها، حالب‌ها (لوله‌های بین کلیه و مثانه)، مثانه و پیشابراه (مجرای اتصال مثانه به بیرون بدن) هستند.

خون در ادرار به 2 شکل ارزیابی می‌شود

1. خون‌ریزی قابل‌دیدن در ادرار (هماچوری ماکروسکوپی): خون‌ریزی قابل‌مشاهده‌ای است که ادرار را قرمز می‌کند و هماچوری ماکروسکوپی نام دارد.
2. خون‌ریزی غیرقابل‌دیدن در ادرار (هماچوری میکروسکوپی): گاهی مقدار خون ادرار آن‌قدر کم است که با چشم دیده نمی‌شود. در این حالت موسوم به هماچوری میکروسکوپی یا دیپ‌استیک مثبت، خون با آزمایش ویژه شناسایی می‌شود.

خون در ادرار ممکن است نشانه مشکلات سلامت زیر باشد؛ باید اقدامات پزشکی لازم و درمان انجام شوند.

علل خون در ادرار

عفونت راه ادراری

این عفونت موسوم به سیستیت، هرچند در مردان نیز دیده می‌شود، معمولاً در زنان جوان رخ می‌دهد.

نشانه‌ها و ناراحتی‌های ناشی از سیستیت

• ادرار خونی
• احساس سوزش هنگام ادرار
• میل به ادرار مکرر
• درد زیر شکم

اغلب خفیف می‌گذرد و ممکن است طی چند روز خودبه‌خود برطرف شود.

اگر تب و درد شدید پهلو به این ناراحتی‌ها اضافه شوند، ممکن است به عفونت پیچیده‌تری به نام پیلونفریت تبدیل شود و گاهی درمان بستری لازم باشد. در سیستیت نوشیدن آب فراوان مهم است.

اورتریت

عفونت پیشابراه، مجرای اتصال مثانه به خارج بدن، اورتریت نام دارد. معمولاً بر اثر عفونت منتقل‌شونده جنسی ایجاد می‌شود و با آنتی‌بیوتیک قابل‌درمان است.

ورزش سنگین

اگرچه علت دقیق مشخص نیست، پس از ورزش خسته‌کننده ممکن است بدن تحت فشار قرار گیرد و به‌علت ضربه مثانه، کم‌آبی بدن یا تجزیه گلبول‌های قرمز، خون در ادرار دیده شود. دوندگان مسافت طولانی حساس‌ترین گروه‌اند، اما گاهی در دیگر ورزشکاران نیز دیده می‌شود.

سنگ مثانه یا کلیه

سنگ کلیه یا مثانه ناراحتی شایعی با درد بسیار شدید است. اگر سنگ کلیه در حالب‌ها، مجراهای حمل ادرار بین کلیه و مثانه با قطر حدود 5 mm، گیر کند، درد شدید سنگ موسوم به کولیک کلیوی ایجاد می‌کند و ممکن است خون‌ریزی ادراری دیده شود. سنگ کوچک با آب فراوان دفع می‌شود؛ سنگ بزرگ‌تر ممکن است سنگ‌شکنی یا جراحی بخواهد.

آسیب‌های کلیه

ممکن است بر اثر تصادف یا جراحت خون‌ریزی راه ادراری ایجاد شود. بیشتر آن‌ها با زمان بهبود می‌یابند یا با جراحی خون‌ریزی متوقف می‌شود.

گلومرولونفریت

نفریت نام التهاب بخش تصفیه‌کننده خون در کلیه است و از علل خون‌ریزی ادراری است. در کودکان و جوانان بیشتر دیده می‌شود. درمان بسته به چگونگی ایجاد نفریت (مانند عفونت یا مصرف داروهای مشخص) متفاوت است.

بزرگی خوش‌خیم غده پروستات

وضعیتی شایع در مردان مسن است که غده پروستات متورم می‌شود و بر مثانه فشار می‌آورد. هیپرپلازی خوش‌خیم پروستات (BPH) نام این وضعیت است که افزون بر خون در ادرار، دشواری ادرارکردن و ادرار مکرر ایجاد می‌کند. مردان مبتلا باید به مصرف فرآورده‌های دارای الکل و کافئین توجه کنند.

سرطان‌های درگیرکننده راه ادراری

یافتن خون در ادرار مردان ممکن است نشانه سرطان پروستاتو در زنان و مردان نشانه سرطان مثانه یا کلیه باشد. تشخیص زودهنگام در درمان این بیماری‌ها حیاتی است. سرطان‌های مثانه در %80 موارد با خون قابل‌دیدن و بدون درد در ادرار، به‌عنوان نشانه سرطان، ظاهر می‌شوند.

بیماری‌های ارثی

خون در ادرار ممکن است نشانه برخی بیماری‌های ارثی باشد؛ از جمله بیماری کلیه پلی‌کیستیک، هموفیلی، کم‌خونی داسی‌شکل و برخی اختلالات انعقادی. هیپرکلسمی هیپوکلسیوریک خانوادگی خوش‌خیم، بیماری ارثی بی‌ضررتری است که فقط در آزمایش نواری ادرار آشکار می‌شود.

رژیم غذایی یا دارو

برخی غذاها، مانند چغندر، ممکن است ادرار را صورتی-قرمز کنند. این وضعیت کاملاً بی‌ضرر است. از سوی دیگر آنتی‌بیوتیک‌هایی مانند ریفامپیسین و نیتروفورانتوئین یا ملین، می‌توانند بدون خون‌ریزی ادرار را قرمز-قهوه‌ای کنند. اگر خون‌ریزی به‌عنوان عارضه دیگر داروهای مصرفی دیده شود، باید به پزشک مراجعه کرد.

در نتیجه،

اگر در ادرار خون دردناک یا بی‌درد می‌بینید، عفونت مکرر یا مداوم راه ادراری دارید یا هنگام ادرار ناراحتی مانند سوزش و درد دارید، مراجعه به متخصص و انجام آزمایش‌های لازم مفید است.