اختلال چشایی در بیماران سرطانی و بر اثر درمان سرطان

حس چشایی بهصورت شیمیایی دریافت میشود. وقتی سلولهای چشایی فعال میشوند، پیامهایی از راه اعصاب چشایی به مغز میروند. این پیامها در مغز شناسایی میشوند. هر سلول چشایی بیانگر یک گیرنده است. اساساً 4 مزهٔ اصلی دریافت میشود: شیرین، تلخ، ترش و شور.
این سازوکار حسی شیمیایی شامل هزاران پایانهٔ عصبی روی سطوح مرطوب بینی، دهان و گلوست. این پایانهها امکان درک شیرینی باقلوا و تندی فلفل را فراهم میکنند.
اختلال چشایی در واقع با مشکلات بویایی نیز ارتباط نزدیکی دارد. هنگام جویدن، از طریق مجرایی ویژه که کام را به بینی متصل میکند، رایحهٔ غذای مصرفی را حس میکنیم. گرفتگی این مجرا مانع دریافت بوها میشود. در نتیجه بخش بزرگی از لذت چشیدن از بین میرود و غذاها بیمزه میشوند. این وضعیت موجب بیاشتهایی یا کاهش وزن میشود.
بعضی افراد مبتلا به سرطان هنگام درمان یا پس از آن ممکن است اختلال یا تغییر چشایی داشته باشند. برخی تغییراتی که ممکن است متوجه شوید عبارتاند از:
- بهویژه مزهٔ غذاهای تلخ، شیرین و/یا شور ممکن است با گذشته متفاوت باشد.
- ممکن است احساس کنید همهٔ غذاها یک مزه دارند.
- بهویژه پس از خوردن گوشت یا دیگر غذاهای پرپروتئین ممکن است مزهای فلزی یا شیمیایی در دهان باقی بماند.
تغییرات چشایی ممکن است موجب کاهش اشتها، کاهش وزن و رد کامل بعضی غذاها شوند. بنابراین هر تغییر چشایی مؤثر بر توان خوردن خود را باید به تیم انکولوژی بگویید. رفع این عوارض بخش مهمی از درمان و مراقبت سرطان است و مدیریت علائم (شکایتها) یا مراقبت تسکینی نامیده میشود.
تغییرات چشایی مرتبط با سرطان و درمان آن چند علت احتمالی دارند. درک علت میتواند به شما و تیم درمان در مدیریت این تغییرات کمک کند.
چرا بیماران سرطانی مشکل چشایی دارند؟
شیمیدرمانی: تغییرات چشایی از شیمیدرمانیها عارضهای شایع است. حدود نیمی از دریافتکنندگان شیمیدرمانی تغییر چشایی دارند. تغییرات ناشی از شیمیدرمانی معمولاً حدود 3 تا 4 هفته پس از پایان درمان متوقف میشوند.
انواع شیمیدرمانی زیر معمولاً با تغییرات چشایی ارتباط دارند:
- سیسپلاتین
- سیکلوفسفامید
- دوکسوروبیسین (آدریامایسین)
- فلورواوراسیل (5-FU)
- پاکلیتاکسل
- وینکریستین
علاوه بر اینها، بعضی داروهای اپیوئیدی مانند مورفین که برای تسکین درد بر دستگاه عصبی مرکزی اثر میکنند و آنتیبیوتیکهای درمان عفونت نیز ممکن است مشکلات چشایی ایجاد کنند.
پرتودرمانی: اعمالشده به ناحیهٔ سر و گردن و مغز، پرتودرمانی میتواند با آسیب به جوانههای چشایی و غدد بزاقی موجب تغییر چشایی شود. همچنین ممکن است حس بویایی را تغییر دهد. تغییر بویایی میتواند بر چگونگی چشیدن غذاها اثر بگذارد.
تغییرات چشایی ناشی از پرتودرمانی معمولاً از 3 هفته تا 2 ماه پس از پایان درمان شروع به بهبود میکنند. بهبود ممکن است حدود یک سال ادامه یابد. اگر غدد بزاقی فرد آسیب دیده باشند، حس چشایی ممکن است کاملاً به حالت پیش از درمان بازنگردد.
دیگر علل تغییر چشایی عبارتاند از:
- جراحی بینی، گلو یا دهان
- درمانهای زیستی مانند اینترلوکین-2 (IL-2)
- خشکی دهان
- آسیب اعصاب دخیل در چشایی
- عفونتهای دهان
- مشکلات دندان یا لثه
- تهوع و استفراغ
بیماران سرطانی چگونه با اختلال چشایی مقابله کنند؟
- مقدار کمی ادویه به غذا اضافه کنید.
- از غذاهایی که دوست ندارید دوری کنید.
- برای طعم دادن به غذا سس اضافه کنید.
- برای خوشطعم شدن گوشت، آن را مزهدار کنید.
- اگر خوردن گوشت را دوست ندارید، غذاهای پرپروتئین مصرف کنید (مانند پنیر، تخممرغ، لوبیا، گردو، ماست، جوانهٔ گندم و سینهٔ مرغ).
برای مشکلات چشایی چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر متوجه شدید درمان بر اشتهای شما اثر میگذارد یا نشانههای گفتهشده وجود دارند، به پزشک مراجعه کنید. هرگز بدون اطلاع پزشک، خودسرانه توصیههای شنیدهشده از دیگران را اجرا نکنید. پزشکتان با انجام بررسیهای لازم اقدامات درمانی ضروری را انجام خواهد داد.
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک میکند.





نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر میشود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمیشود.
اولین نظر را شما بنویسید.