چرا سرطان رودهٔ بزرگ (کولون و رکتوم) جوانان را هدف می‌گیرد؟

اگرچه تصور می‌شود سرطان‌های رودهٔ بزرگ (کولورکتال) بیماری شایع افراد مسن‌اند، اکنون مشاهده می‌شود افراد جوان‌تر از 50 سال را هدف می‌گیرند. حتی گاهی ده‌ها سال پیش از حد سنی توصیه‌شده برای نخستین غربالگری کولونوسکوپی.

کولونوسکوپی (تصویربرداری رودهٔ بزرگ با لولهٔ انعطاف‌پذیر دارای دوربین کوچک در سر آن) و آزمایش‌های مدفوع در آزمون‌های غربالگری، و فراوانی برنامه‌های پایش، باعث شده‌اند در سال‌های اخیر شیوع سرطان کولورکتال و میزان مرگ ناشی از آن در افراد 50 ساله و بالاتر کاهش یابند. اما به دلیلی نامعلوم، در کشورهای توسعه‌یافته شیوع سرطان کولورکتال زیر 50 سال با سرعت زیاد افزایش می‌یابد و دلایل آن هنوز درک نشده‌اند.

با نگاه به داده‌های آماری مشخص شده است بین سال‌های 1992-2005 در آمریکا، هر سال سرطان کولورکتال شیوع آن در هر 100.000 فرد جوان، در مردان 1.5% و در زنان 1.6% افزایش یافته است. با بازگشت به گذشته، بین سال‌های 1973-1999 در جوانان شیوع سرطان کولون (17%) و رکتوم (75%) بالا رفته است.

علاوه بر این دیده می‌شود بالا بودن میزان مرگ در افراد جوان مبتلا به سرطان کولورکتال ناشی از تشخیص بیماری در مراحل پیشرفته است. مطالعه‌ای مشخص کرده است در جوانان 50 ساله و پایین‌تر با تشخیص سرطان کولورکتال، در %86 هنگام تشخیص، بیماری علامت‌دار بوده، یعنی به مرحله‌ای رسیده که دیگر علائم و شکایت‌های گوناگون ایجاد می‌کند.

تشخیص سرطان کولورکتال در مراحل پیشرفته در بزرگسالان جوان نگران‌کننده است. جوانان همیشه نمی‌توانند علائم این بیماری را بفهمند. افزون بر این پزشکان احتمال سرطان کولورکتال را در جوانان کم می‌دانند و در پی آن درمان می‌تواند به تأخیر بیفتد. چنان‌که در حدود 15%-50% موارد ابتلا به سرطان کولورکتال در سنین جوانی، نخستین تشخیص نادرست است. بنابراین پشتیبانی از پژوهش ویژگی‌های عمدهٔ سرطان کولورکتال در بزرگسالان جوان و آگاه‌سازی افراد و پزشکان مهم است.

در گذشته پزشکان فکر می‌کردند سرطان کولورکتال در وضعیت‌های انتقال ژنتیکی و به‌ویژه در سندرم Lynch در بزرگسالان جوان دارای آن دیده می‌شود؛ اما اکنون می‌دانیم بیش از 75% بیماران جوان سرطان کولورکتال بیماری با انتقال خانوادگی ندارند و بیماری ارثی نیست. افزون بر این، در حالی که سندرم Lynch با تومورهای ایجادشده در سمت راست کولون مرتبط است، سرطان‌های غیرارثیِ بزرگسالان جوان از تومورهای ایجادشده در سمت چپ کولون و رکتوم تشکیل می‌شوند. این نشان می‌دهد سرطان کولورکتال غیرارثیِ جوانان از نظر زیستی بسیار متفاوت است.

برخی متخصصان که زیست‌شناسی ویژهٔ سرطان کولورکتال بزرگسالان جوان را بررسی می‌کنند، بیان می‌کنند سرطان کولون برای همه یکسان نیست و تومور حتی اگر در همان اندام ایجاد شود، امضای ژنتیکی خاص خود را دارد.

برای بررسی این پیچیدگی سرطان کولورکتال، نمایه‌های ژنتیکی تومورهای موجود در حدود 5000 بیمار بررسی شده‌اند. تفاوت‌های تومور در بیماران جوان و سالمند جداگانه تعریف شده‌اند. نتایج این مطالعه مورد انتظارند.

گذشته از همهٔ این عوامل شناخته‌شده، متخصصان عوامل دیگری را بررسی می‌کنند که ممکن است بر افزایش شیوع سرطان کولورکتال در سن پایین اثر بگذارند. بر این اساس، بر پایهٔ داده‌های همه‌گیرشناختی بزرگسالان جوان‌تر از 50 سال، برخی روندها برجسته شده‌اند. با نگاه به 30 سال اخیر، در بزرگسالان جوان، افزایش چاقی و دیابت به موازات میزان آنها، افزایش میزان سرطان کولورکتال در بزرگسالان هم‌سن نیز دیده شده است. اگر بپرسیم آیا چاقی و دیابت واقعاً علت هستند، افزایش موازی میزان‌ها در حدی است که نمی‌توان نادیده گرفت.

به همین ترتیب افزایش مصرف نوشیدنی‌های شیرین و در مقابل کاهش مصرف لبنیات (کلسیم محافظتی) می‌تواند عامل دیگر افزایش بروز سرطان کولورکتال باشد. بنابراین تغذیهٔ دقیق و سالم در بزرگسالان جوان نه‌فقط دیابت، بلکه خطر سرطان کولورکتال را نیز کاهش خواهد داد.