دیدن بدن بدون بریدن: دامادیان، لاترباور، منسفیلد و سال ۱۹۷۷ تشدید مغناطیسی

در این مقاله
دیدن بدن بدون بریدن: دامادیان، لاترباور، منسفیلد و سال ۱۹۷۷ تشدید مغناطیسی
در روز ۱۶۲ دیدیم دارویی قفلی بر گیرندهٔ هورمونی میزند. امروز به صحنهای دیگر از همان سال، ۱۹۷۷، میرویم؛ همانطور که در جعبهٔ «فردا»ی دیروز قول دادم، نخست جدا میکنم که ۱۹۷۷ در واقع تاریخ چه چیزی است. در روز ۱۵۴ توموگرافی رایانهای هانسفیلد راهی گشوده بود تا با پرتو ایکس به درون بدن نگاه کنیم؛ در روزهای ۹۲ و ۹۵ بهای دیدن و درمان با پرتو را دیدیم. داستان امروز دربارهٔ روشی است که میکوشد بدون پرتوی یونیزان به درون بدن نگاه کند، دربارهٔ اینکه چگونه از سه سهم متفاوت سه انسان زاده شد، و دربارهٔ مناقشهٔ سالها دربارهٔ اینکه این سهمها از آنِ کیست.
مقطعی که پنج ساعت طول کشید
بر پایهٔ روایتی در مجلهٔ Smithsonian، تیم ریموند دامادیان در ۱۱ مه ۱۹۷۷ نخستین آزمایش را با دستگاهی دستساز به نام «Indomitable» («رامنشدنی») آغاز کرد. آهنربای آن از پیچاندن حدود ۳۰ مایل (حدود ۴۸ کیلومتر) سیم نیوبیوم-تیتانیوم بر یک استوانه ساخته شده بود؛ قطرش حدود ۵۳ اینچ و وزنش حدود ۱٫۵ تن بود و خنکسازی نشتیدار آن با هلیوم مایع هفتهای حدود ۲ ۰۰۰ دلار هزینه داشت. نخستین آزمودنی خود دامادیان بود، اما سیگنالی به دست نیامد؛ تیم این را به عایق شدن سیگنال بهوسیلهٔ چربی بدن نسبت داد. سراغ دانشجوی دکتری لاغرتر، لری مینکوف، رفتند.
بر پایهٔ همان روایت، نخستین تصویر یک انسان در ۳ ژوئیهٔ ۱۹۷۷، نزدیک به پنج ساعت پس از آغاز آزمایش، به دست آمد. شرکت دامادیان، Fonar، در گاهشمار خودش زمان پایان را ساعت ۰۴:۴۵ روز ۳ ژوئیهٔ ۱۹۷۷ میدهد. تصویر مقطعی خام و دوبعدی از قفسهٔ سینهٔ مینکوف با قلب و ریهها بود؛ نخست با مداد رنگی و سپس با رایانه از ۱۰۶ نقطهٔ داده ساخته شد. پیچهٔ آنتنی از مقوا، خازن و سیم مسی، ساختهٔ مایک گلدسمیت، را آزمودنی بر تن داشت. دربارهٔ جایگاه مینکوف دو منبع با هم نمیخوانند: Smithsonian «دانشجوی دکتری» مینویسد، Fonar «پژوهشگر پسادکتری».
«نخستین تصویر انسان» کدام بود؟ به تعریف بستگی دارد
«نخستین تصویر MRI انسان» به یک رویداد واحد اشاره نمیکند. بر پایهٔ زندگینامهٔ نوبل منسفیلد، تصاویر انگشت که در ناتینگهام با اسکن خطی به دست آمده بود (با زمان اسکن ۱۵-۲۳ دقیقه) در ۱۹۷۶ در نشستی از شورای پژوهشهای پزشکی (MRC) ارائه شد و شورا را قانع کرد از پروژهٔ MRI تمامبدن پشتیبانی کند؛ مقاله در British Journal of Radiology به مارس ۱۹۷۷ تاریخ دارد (منسفیلد و مادزلی، جلد ۵۰، صفحهٔ ۱۸۸-۱۹۴). پس تصویر بخشی از بدن انسان پیش از مقطع سینهٔ دامادیان میآید. تصویر ۳ ژوئیهٔ ۱۹۷۷ دامادیان بهعنوان نخستین کوشش تمامبدن ثبت شده که مقطع سینهٔ یک انسان زنده را داد. در آوریل ۱۹۷۸ منسفیلد شکم خودش را در اسکنی ۵۰ دقیقهای تصویر کرد (زندگینامهٔ نوبل)؛ تصویر ساعد یک انسان زنده از هینشاو و همکاران به ژانویهٔ ۱۹۷۹ تاریخ دارد (Br J Radiol ۵۲:۳۶-۴۳).
و پیوند با سرطان؟ مقطع سینهٔ ۱۹۷۷ تومور را تصویر نمیکرد؛ در روایتها چنین چیزی نیامده است. بر پایهٔ خبر خود دانشگاه آبردین، نخستین اسکن MRI تمامبدن یک بیمار در ۲۸ اوت ۱۹۸۰ انجام شد: هدف تومورهای کبد یک بیمار سالخورده با سرطان پیشرفته از فریزربرگ بود و اسکن را رادیولوژیست فرانسیس اسمیت با دستگاهی انجام داد که هاچیسون، ردپث، ادلشتاین و جانسون در گروه فیزیک پزشکی به سرپرستی جان مالارد ساخته بودند. صفحه یافتههای اسکن را گزارش نمیکند. پس ۱۹۷۷ سال نخستین تصویر MRI (۱۹۷۳)، نخستین اسکن بالینی سرطان (۱۹۸۰) یا کاربرد بالینی نیست: سال نخستین تصاویر انسان است.
MRI چگونه تصویر میسازد؟
در میدان مغناطیسی قوی، بخشی از هستههای هیدروژن بافت (بیشتر در آب و چربی) با میدان همراستا میشود. تپ رادیویی کوتاهی این همراستایی را برهم میزند؛ وقتی هستهها به حالت پیشین برمیگردند، سرعت بازگشت با دو زمان توصیف میشود که از بافتی به بافت دیگر فرق دارد (زمانهای آسایش T1 و T2). برای تصویر دو چیز لازم است: تشخیص این سیگنالهای متفاوت از هم و دانستن اینکه سیگنال از کدام نقطهٔ بدن میآید. دومی با تغییر میدان از جایی به جای دیگر، یعنی با یک گرادیان، انجام میشود؛ بدینترتیب مکان در بسامد سیگنال رمزگذاری میشود. این توضیحی سادهشده است که خط اصلی را میدهد.
ایدهٔ دامادیان: آیا تومور متفاوت «آسایش» مییابد؟
سهم دامادیان با مقالهٔ «Tumor detection by nuclear magnetic resonance» آغاز میشود که در Science در ۱۹ مارس ۱۹۷۱ منتشر شد (جلد ۱۷۱، صفحهٔ ۱۱۵۱-۱۱۵۳؛ تاریخ از گاهشمار Fonar). بر پایهٔ روایت Smithsonian، این مقاله بر اندازهگیری نمونههای کبد موش صحرایی در ۱۹۷۰ استوار بود؛ ایده این بود که بافت تومور آب بیشتر و در نتیجه هیدروژن بیشتری دارد و سیگنال بیشتر دوام میآورد. سایت mriquestions گزارش میکند مقاله در چند سرطان T1 و T2 را بلندتر از بافت طبیعی گزارش کرده بود. در ۱۷ مارس ۱۹۷۲ دامادیان برای روشی برای شناسایی سرطان در بافت درخواست ثبت اختراع داد؛ اختراع (آمریکا ۳,۷۸۹,۸۳۲) در ۵ فوریهٔ ۱۹۷۴ صادر شد. سایت mriquestions میگوید درخواست چگونگی ساختن تصویر را شامل نمیشد؛ رأیهای دادگاهی بعدی به سود دامادیان پایان یافت (پایین را ببینید). متن اختراع را نخواندهام.
بخشی از ایده نادرست درآمد. بر پایهٔ ستونی از پیتر رینک (که خودش از چهرههای این حوزه است، پس منبعی ثانویه)، هالیس و همکاران ظرف چند ماه نشان دادند T1 تومور الزاماً از بافتهای بیمار یا طبیعی دیگر بلندتر نیست (Cancer Research 1973;33:2156-2160)؛ در ۱۹۸۵ رینک و همکاران نتیجه گرفتند اندازهگیری T2 در بدن زنده برای شناسایی، توصیف یا تعیین نوع سرطان به کار نمیآید (Radiology ۱۵۷:۱۰۳-۱۰۶). اما بر پایهٔ همان ستون، تفاوت زمانهای آسایش نه در تشخیص بافت، بلکه در کنتراست تصویر مفید شد: تصاویر اسپین-اکوی وزندهیشده با T2 بسیاری از بیماریها را آسان دیدنی کرد و امروز یکی از فناوریهای اصلی MRI در تشخیص و پیگیری سرطان بر کنتراست آسایش استوار است. فرضیهٔ دامادیان بهعنوان ابزار تشخیص نادرست بود؛ به شکلی دیگر، بهعنوان کنتراست تصویر، درست ماند.
لاترباور و منسفیلد: رمزگذاری مکان
بر پایهٔ مقالهٔ تاریخی رینک، پل لاترباور در ۲ سپتامبر ۱۹۷۱ پیشنویسی دستنویس و همامضا نوشت («Spatially Resolved Nuclear Magnetic Resonance Experiments»)؛ Nature نخستین ارسال او را در اواخر ۱۹۷۲ رد کرد. مقاله در ۱۶ مارس ۱۹۷۳ منتشر شد: «Image formation by induced local interactions: examples employing nuclear magnetic resonance» (Nature ۲۴۲:۱۹۰-۱۹۱). بر پایهٔ mriquestions، او از آهنربای ۱٫۴ تسلا، چهار برآفکنی و برآفکنی معکوس استفاده کرد. بر پایهٔ متن نوبل، لاترباور نشان داد با افزودن گرادیان به میدان مغناطیسی میتوان تصویری دوبعدی گرفت و این را در ۱۹۷۳ با لولههایی از آب معمولی که آب سنگین دورشان را گرفته بود نشان داد. همان مقاله مینویسد او دانشگاهش را به ثبت اختراع ترغیب کرد، اما درخواستی ثبت نشد.
بر پایهٔ زندگینامهٔ نوبلش، پیتر منسفیلد در ۱۹۷۲ پس از گفتگویی در اتاق چای ناتینگهام با گرنل و گاروی ایدهٔ پراش NMR در جامدات را مطرح کرد؛ کار منسفیلد و گرنل در سپتامبر ۱۹۷۳ در کراکوف ارائه و در نوامبر ۱۹۷۳ در Journal of Physics C منتشر شد. بر پایهٔ متن نوبل، منسفیلد کاربرد گرادیانها را گسترش داد، نشان داد سیگنالها را چگونه میتوان از نظر ریاضی تحلیل کرد و روش تصویربرداری بسیار سریع (تصویربرداری اکو-پلانار) را ساخت که حدود ده سال بعد از نظر بالینی مفید شد.
بها و محدودیتها
بهای خطا بیش از یک اشتباه علمی بود. بر پایهٔ روایت Smithsonian، دامادیان در ۲۰ ژوئیهٔ ۱۹۷۷ با بیانیهای مطبوعاتی اعلام کرد فناوری شناسایی سرطان بدون جراحی «به کمال رسیده است». حال آنکه آنچه به دست آمده بود مقطعی از سینهٔ مینکوف بود؛ در روایتها آمده نیست که تومور تصویر شده باشد. مقالهٔ رینک مینویسد دامادیان در ۱۹۷۷ در یک نشست مطبوعاتی ادعای خود دربارهٔ شناسایی غیرتهاجمی سرطان را پس گرفت؛ این را با منبع دیگری نتوانستم تأیید کنم. نخستین اسکنهای انسان هنوز ساعتها طول میکشید (در ۱۹۷۷ حدود پنج ساعت، در ۱۹۷۸ برای شکم منسفیلد ۵۰ دقیقه) و تصاویر خام بودند. نخستین دستگاه دستساز بود و نشت هلیومش هفتهای حدود ۲ ۰۰۰ دلار هزینه داشت.
پرسش مالکیت هم بهایی داشت. شرکت دامادیان، Fonar، در ۱۹۹۷ دعوای ثبت اختراع را علیه General Electric برد؛ Smithsonian ۱۲۸ میلیون دلار غرامت مینویسد، AuntMinnie حکمی ۶۲ میلیون دلاری (این تناقض را در جعبهٔ بررسی واقعیت نوشتهام). در این نوشته دربارهٔ محدودیتهای ایمنی MRI، هزینهٔ آن یا نابرابری دسترسی بیماران عدد بررسیشدهای نمیدهم؛ اینها موضوع نوشتهای جدا هستند.
آنچه ماند
- رمزگذاری مکان با گرادیان و ساختن ریاضی تصویر (لاترباور، منسفیلد)
- استفاده از تفاوت آسایش میان بافتها بهعنوان کنتراست تصویر
- تصویربرداری بسیار سریع (روش اکو-پلانار منسفیلد، حدود ده سال بعد در بالین مفید)
آنچه افتاد یا محدود شد
- تشخیص سرطان تنها با زمانهای آسایش (دامادیان ۱۹۷۱؛ رینک ۱۹۸۵)
- اعلام ۲۰ ژوئیهٔ ۱۹۷۷ که شناسایی سرطان بدون جراحی «به کمال رسیده است»
- روایت MRI بهعنوان اختراع یک نفر
نخستین تاریخهای MRI: ۱۹۷۱-۲۰۰۳. محور از ۱۹۶۰ تا ۲۰۰۵ امتداد دارد. نشانههای سبز تاریخهاییاند که در چند سابقه تأیید شدهاند؛ نشانههای آبی به یک منبع تکیه دارند. تاریخهایی که فقط سالشان معلوم است در میانهٔ سال رسم شدهاند.
جایزه و اعتراض
در ۶ اکتبر ۲۰۰۳ مجمع نوبل جایزهٔ فیزیولوژی یا پزشکی را به پل لاترباور و پیتر منسفیلد «برای کشفیات آنان دربارهٔ تصویربرداری تشدید مغناطیسی» داد؛ متن منتشرشده نامی از دامادیان نمیبرد. چند روز بعد، در ۹-۱۰ اکتبر ۲۰۰۳، دامادیان و Fonar آگهیهای تمامصفحهای با عنوان «The Shameful Wrong That Must Be Righted» در New York Times، Washington Post و Los Angeles Times منتشر کردند؛ در ۲۰ اکتبر آگهی دومی با امضای «Friends of Raymond Damadian» آمد (AuntMinnie). به Nature گفت: «اگر هرگز زاده نشده بودم، امروز MRI وجود نداشت» (Nature، ۱۶ اکتبر ۲۰۰۳). دامادیان و لاترباور در ۱۹۸۸ مدال ملی فناوری را با هم گرفته بودند (Smithsonian).
دلیل کمیته را از متن منتشرشده میدانیم: ساخت تصویر (گرادیان، تحلیل ریاضی، روش سریع). اینکه چرا دامادیان کنار ماند را نمیدانیم. بر پایهٔ AuntMinnie کمیته دربارهٔ کسانی که برنگزیده درنگ میکند و مشورتهایش را ۵۰ سال محرمانه نگه میدارد؛ گزارش شده تاریخنگار علم، رابرت مارک فریدمن، گمان میکند شهرت دامادیان میتوانسته نقشی داشته باشد. این یک حدس است. کسانی در پیرامون دامادیان نیز میگویند لاترباور عمداً هرگز از دامادیان یاد نکرد (ادعای مینکوف؛ یکی از طرفها). اینجا دو پرسش جدا درهم میآمیزد: چه کسی نخست گفت تفاوت آسایش بافتها میتواند نشانهٔ سرطان باشد (دامادیان ۱۹۷۱، هرچند این ایده بر کار اودبلاد و لیندستروم دربارهٔ زمانهای آسایش در دههٔ ۱۹۵۰ استوار است) و چه کسی نخست روش تصویربرداریای را عرضه کرد که مکان را رمزگذاری میکند (لاترباور ۱۹۷۳؛ منسفیلد-گرنل ۱۹۷۳)؟ جدا کردن این دو به معنای گفتن اینکه حق با کیست نیست: متن نوبل پرسش دوم را پاداش داد.
پیوند محلی تأییدشدهای نیست
منبع تأییدشدهای دربارهٔ اینکه نخستین دستگاه MRI در کدام سال و به کدام بیمارستان ترکیه آمد پیدا نکردم و پیوندی برقرار نمیکنم. مقالهای از یک نشریهٔ ترکیهای که مرور کردم فقط میگوید کاربرد پزشکی MRI در آغاز دههٔ ۱۹۷۰ با آزمایشهای دامادیان و هالیس شروع شد؛ دربارهٔ تاریخ ترکیه اطلاعاتی ندارد. میتوانم نتیجهای کلی بنویسم: برای شمار دستگاهها، زمان انتظار و دسترسی به روشی که امروز در تشخیص و پیگیری سرطان روزمره است باید به ثبتهای ملی نگاه کرد؛ در این نوشته چنین عددی نیست.
از ۱۹۷۱ تا امروز
آنچه تأیید شد و آنچه نامطمئن ماند
- روز ۱۵۸: کولر و میلشتاین هنوز نوشته نشده؛ قول جعبهٔ «فردا»ی روز ۱۵۷ عملی نشد.
- ۱۹۷۷ تاریخ چه چیزی است: نخستین تصاویر انسان: مقالهٔ انگشت منسفیلد-مادزلی (مارس؛ در ۱۹۷۶ در نشست MRC ارائه شده بود)، مقطع سینهٔ دامادیان (۳ ژوئیه) و بیانیهٔ مطبوعاتی دامادیان (۲۰ ژوئیه). نه نخستین تصویر MRI (۱۹۷۳)، نه نخستین اسکن بیمار (۱۹۸۰). «نخستین تصویر انسان» با تعریف عوض میشود: برای بخشی از بدن (انگشت) منسفیلد، برای مقطع تمامبدن دامادیان.
- ساعت ۳ ژوئیهٔ ۱۹۷۷: ۰۴:۴۵ در گاهشمار خود Fonar؛ Smithsonian «نزدیک به پنج ساعت پس از آغاز آزمایش» مینویسد. این دو با هم میخوانند، اما نمیتوانم بگویم از منابع مستقلاند. اینکه تصویر از ۱۰۶ نقطهٔ داده ساخته شد و نخست با مداد رنگی کشیده شد از Smithsonian است. انتشار: دامادیان، گلدسمیت، مینکوف، Physiol Chem Phys 1977;9:97 (دامنهٔ صفحهها خوانده نشد).
- جایگاه مینکوف: Smithsonian «دانشجوی دکتری»، گاهشمار Fonar «پژوهشگر پسادکتری». حل نشد.
- دامادیان ۱۹۷۱: تاریخ انتشار ۱۹ مارس ۱۹۷۱ از گاهشمار Fonar است (ثبت خود شرکت)؛ جلد و صفحهها از mriquestions. خود مقاله را نخواندهام. اختراع: درخواست ۱۷ مارس ۱۹۷۲، صدور ۵ فوریهٔ ۱۹۷۴ (آمریکا ۳,۷۸۹,۸۳۲؛ mriquestions؛ Fonar «issued in '۷۴» مینویسد بدون روز). اینکه اختراع روش ساخت تصویر را در بر میگیرد یا نه محل مناقشه است: mriquestions مینویسد نمیگیرد؛ رأیهای ۱۹۹۷ علیه GE به سود Fonar بود (AuntMinnie). این دو اطلاع یکدیگر را رد نمیکنند اما محتوای اختراع را نشان نمیدهند؛ آن را نخواندهام.
- پس گرفتن ادعا از سوی دامادیان: ستون رینک مینویسد دامادیان در ۱۹۷۷ در نشستی مطبوعاتی ادعای شناسایی غیرتهاجمی سرطان را پس گرفت؛ منبع واحد، جای دیگری تأیید نشده. نویسنده از چهرههای این حوزه است و متن یک ستون است.
- شواهد T1/T2: ارجاعها به هالیس (۱۹۷۳، Cancer Res ۳۳:۲۱۵۶) و رینک (۱۹۸۵، Radiology ۱۵۷:۱۰۳) از ستون رینک است؛ مقالههای اصلی را نخواندهام.
- تاریخهای لاترباور: پیشنویس ۲ سپتامبر ۱۹۷۱، رد در اواخر ۱۹۷۲ و انتشار ۱۶ مارس ۱۹۷۳ از مقالهٔ تاریخی رینک است؛ mriquestions «مارس ۱۹۷۳» مینویسد بدون روز. ۱٫۴ تسلا، چهار برآفکنی و برآفکنی معکوس از mriquestions است. واژهٔ «nuclear» در عنوان مقاله در یک منبع (مقالهٔ رینک) افتاده بود؛ عنوان نتیجهٔ جستوجو را به کار بردم. اینکه لاترباور دانشگاهش را به ثبت اختراع ترغیب کرد و درخواستی ثبت نشد از مقالهٔ رینک است، منبع واحد.
- تاریخهای منسفیلد: ارائهٔ منسفیلد-گرنل در کراکوف (سپتامبر ۱۹۷۳) و انتشار نوامبر ۱۹۷۳ از زندگینامهٔ نوبل است؛ mriquestions فقط ۱۹۷۳ و J Phys C 6:L422 را میدهد. تصاویر انگشت: زندگینامهٔ نوبل میگوید در ۱۹۷۶ در نشست MRC با زمان اسکن ۱۵-۲۳ دقیقه ارائه شد؛ mriquestions مقاله را به ۱۹۷۷ و حدود ۲۳ دقیقه نسبت میدهد؛ صفحهٔ BIR مارس ۱۹۷۷، جلد ۵۰، صفحهٔ ۱۸۸-۱۹۴ را میدهد. تصویربرداری منسفیلد از شکم خودش (آوریل ۱۹۷۸، ۵۰ دقیقه) از زندگینامهٔ نوبل است؛ صفحهٔ BIR از تصویر تمامبدن با اسکن خطی از منسفیلد و همکاران در نوامبر ۱۹۷۸ یاد میکند (Br J Radiol ۵۱:۹۲۱-۹۲۲). منبعی که بگوید منسفیلد در ۱۹۷۷ تصویربرداری اکو-پلانار را پیشنهاد کرد نخواندهام؛ متن نوبل میگوید روش حدود ده سال بعد از نظر بالینی مفید شد.
- آبردین ۱۹۸۰: تاریخ، بیمار، تیم و توصیف «اسکن تمامبدن» از خبر خود دانشگاه آبردین است (جشن ۲۵ سالگی)؛ یافتهها و مدت اسکن در صفحه نیست. با منبع دیگری تأیید نشده.
- پروندهٔ Fonar و GE: Smithsonian مینویسد Fonar در ۱۹۹۷ از GE مبلغ ۱۲۸ میلیون دلار برد؛ AuntMinnie در همان سال از حکمی ۶۲ میلیون دلاری یاد میکند. این دو نمیخوانند؛ تفاوت (حکم، بهره، غرامت افزوده) را نمیتوانم توضیح دهم. به همین دلیل در نوشته مبلغی نیامده، فقط تناقض آمده است.
- نوبل ۲۰۰۳: تاریخ اعلام (۶ اکتبر ۲۰۰۳) و دلیل از صفحهٔ خود نوبل است. تاریخ آگهیهای دامادیان (۹-۱۰ اکتبر و ۲۰ اکتبر) از AuntMinnie است؛ خبر Nature (۱۶ اکتبر ۲۰۰۳) فقط «هفتهٔ پیش» میگوید. منبعی برای بیانیهٔ کمیته نیافتم. دیدگاه فریدمن و ادعای مینکوف که لاترباور عمداً از دامادیان یاد نکرد از طریق AuntMinnie به من میرسد؛ دومی از یکی از طرفهاست. دربارهٔ قواعد نوبل (مثلاً اینکه جایزه به حداکثر سه نفر میرسد) ادعایی ننوشتم.
- مدال ملی فناوری (۱۹۸۸): از Smithsonian، منبع واحد.
- ترکیه: دادهای تأییدشده یافت نشد؛ در نوشته عدد ملی نیست.
سنگی در کاپادوکیا، سرطان پردهٔ ریه: ارئونیت و مزوتلیوما، ۱۹۷۵-۱۹۷۸
امروز مناقشه دربارهٔ اینکه روشی اختراع چه کسی است با تکیه بر منابع جدا شد؛ فردا داستان به ترکیه میرسد. در برنامه کاپادوکیا، ارئونیت و مزوتلیوما بهصورت ۱۹۷۵-۱۹۷۸ آمده و نام دکتر ایززتین باریش برده شده است. پیش از نوشتن تاریخها، نام روستاها و مشخصات نخستین انتشارات را بررسی میکنم؛ روایت میکنم که پیوندی که در روز ۱۳۸ در کار واگنر دربارهٔ آزبست و مزوتلیوما دیدیم چگونه با ارئونیت دوباره برقرار شد. اگر پیوندی محلی با منابع تأیید نشود، آن را آشکار میگویم.
یادداشت نویسنده: در این نوشته بیشترین دقتم این بود که نشان دهم «نخستین تصویر انسان» یک رویداد واحد نیست و ۱۹۷۷ را به یک «زادروز» نادرست MRI تبدیل نکنم. دومین دقتم این بود که در مناقشهٔ نوبل دربارهٔ اینکه حق با کیست داوری نکنم، بلکه دو پرسش مورد مناقشه (تفاوت بافتها و رمزگذاری مکان) را جدا کنم و حدسها دربارهٔ اینکه چرا کمیته دامادیان را برنگزید حدس بمانند.
منابع و خوانش بیشتر
- Damadian R. Tumor detection by nuclear magnetic resonance. Science 1971;171(3976):1151-1153 (مشخصات و تاریخ از منابع ثانویه؛ مقاله خوانده نشد).
- Lauterbur PC. Image formation by induced local interactions: examples employing nuclear magnetic resonance. Nature 1973;242:190-191 (مشخصات از منابع ثانویه؛ مقاله خوانده نشد).
- Mansfield P, Maudsley AA. Medical imaging by NMR. Br J Radiol 1977;50(591):188-194 (مشخصات از صفحهٔ فیزیک پزشکی دههٔ 1970 در British Institute of Radiology؛ مقاله خوانده نشد).
- The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2003: Press release; Peter Mansfield, biographical. nobelprize.org (منبع نهادی دستاول؛ زندگینامهٔ منسفیلد با ابزار خلاصهساز خوانده شد).
- The "Indomitable" MRI. Smithsonian Magazine, smithsonianmag.com (با ابزار خلاصهساز خوانده شد؛ منبع ثانویه).
- Who invented MRI? mriquestions.com و Timeline of MRI, fonar.com (نخستین سایتی آموزشی و ثانویه، دومین گاهشمار خود Fonar؛ هر دو با ابزار خلاصهساز خوانده شد).
- Rinck PA. ستونهای «MRI: how it all began» و «Relaxation times blues»، rinckside.org (با ابزار خلاصهساز خوانده شد؛ نوشتههای یکی از چهرههای این حوزه، منبع ثانویه).
- Twenty five year celebration of first whole-body MRI scan of a patient. خبر دانشگاه آبردین، abdn.ac.uk (خبر خود نهاد؛ با ابزار خلاصهساز خوانده شد) و Did Damadian's mercurial past cost him the Nobel Prize? AuntMinnie (با ابزار خلاصهساز خوانده شد؛ منبع ثانویه).
- Pearson H. Nobel dispute. Nature 2003;425:648 (فقط پیشنمایش خوانده شد).
- Mukherjee S. The Emperor of All Maladies: A Biography of Cancer. New York: Scribner; 2010 (زمینهٔ کلی؛ صفحههای مربوط برای این نوشته دوباره خوانده نشد).
این نوشته روز ۱۶۳ از مجموعهٔ «تاریخ سرطان در ۳۶۵ روز» است و سالهای نخست تصویربرداری تشدید مغناطیسی را بهعنوان یک خوانش تاریخی ارائه میکند. محتوایی تاریخی-عامهپسند است؛ توصیهٔ تشخیصی یا درمانی نیست. برای تصمیمهای مربوط به تصویربرداری به پزشک خود مراجعه کنید. منابع بررسی شدهاند؛ جزئیاتی که فقط بر یک منبع ثانویه، فقط بر یک چکیده، بر روایت خود منبع یا بر متنی ناخواندنی تکیه دارند در یادداشتهای fact-check مشخص شدهاند.
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک میکند.




