İçeriğe geç
Prof. Dr. Mustafa Özdoğan · Tıbbi Onkoloji Uzmanı

Bedeni Kesmeden Görmek: Damadian, Lauterbur, Mansfield ve Manyetik Rezonansın 1977'si

Bedeni Kesmeden Görmek: Damadian, Lauterbur, Mansfield ve Manyetik Rezonansın 1977'si
Bu Makalede

 

Bedeni Kesmeden Görmek: Damadian, Lauterbur, Mansfield ve Manyetik Rezonansın 1977'si

Dönem: 1971-2003 (ilk makalelerden 1977'deki ilk insan görüntülerine, 1980'deki ilk hasta taramasına ve 2003 Nobel ödülüne)
Mekân: Brooklyn, New York; Nottingham; Aberdeen; Stockholm (Karolinska Enstitüsü)

162. günde bir ilacın hormon reseptörüne kilit vurmasını izledik. Bugün aynı yılın, 1977'nin bir başka sahnesine geçiyoruz; dünkü yarın kutusunda söz verdiğim gibi önce 1977'nin neyin tarihi olduğunu ayıracağım. 154. günde Hounsfield'ın bilgisayarlı tomografisi, bedenin içine X ışınıyla bakmanın yolunu açmıştı; 92. ve 95. günlerde ise ışınla görmenin ve ışınla tedavi etmenin bedelini gördük. Bugünkü hikâye, iyonlaştırıcı ışın kullanmadan bedenin içini görmeye çalışan bir yöntemin, üç ayrı insanın üç ayrı katkısından nasıl doğduğunu ve bu katkıların sahipliği üzerine yıllarca süren tartışmayı anlatıyor.

— BROOKLYN, 3 TEMMUZ 1977 —

Beş saat süren bir kesit

Smithsonian dergisindeki anlatıma göre Raymond Damadian'ın ekibi, "Indomitable" (yılmaz) adını verdikleri el yapımı bir cihazla 11 Mayıs 1977'de ilk deneyi başlattı. Cihazın mıknatısı yaklaşık 30 mil (yaklaşık 48 kilometre) niyobyum-titanyum telin bir silindire sarılmasıyla yapılmıştı; yaklaşık 53 inç çapında, yaklaşık 1,5 ton ağırlığındaydı ve sızıntı yapan sıvı helyum soğutması haftada yaklaşık 2 000 dolara mal oluyordu. İlk denek Damadian'ın kendisiydi, ama sinyal alınamadı; ekip bunu vücut yağının sinyali yalıttığına yordu. Daha zayıf olan lisansüstü öğrenci Larry Minkoff'a geçildi.

Aynı anlatıma göre ilk insan görüntüsü, denemenin başlamasından yaklaşık beş saat sonra, 3 Temmuz 1977'de alındı. Damadian'ın şirketi Fonar'ın kendi zaman çizelgesi, görüntünün tamamlanma saatini 3 Temmuz 1977, 04.45 olarak veriyor. Görüntü, Minkoff'un göğsünün, kalp ve akciğerlerin yer aldığı kabaca iki boyutlu bir kesitiydi; önce renkli kalemlerle, sonra bilgisayarla 106 veri noktasından oluşturuldu. Mike Goldsmith'in yaptığı karton, kondansatör ve bakır telden oluşan bir anten bobini denekte kullanıldı. Minkoff'un konumu için iki kaynak çelişiyor: Smithsonian "lisansüstü öğrenci", Fonar "doktora sonrası araştırmacı" diyor.

1976-1980

"İlk insan görüntüsü" hangisi? Tanıma göre değişir

"MR'ın ilk insan görüntüsü" ifadesi tek bir olay göstermiyor. Mansfield'ın Nobel biyografisine göre Nottingham'da bir parmağın çizgi taramasıyla alınan görüntüleri (15-23 dakikalık tarama süreleriyle) 1976'da bir Tıbbi Araştırma Konseyi (MRC) toplantısında sunuldu ve konseyi tüm beden MR projesini desteklemeye ikna etti; British Journal of Radiology'deki yazı ise Mart 1977 tarihli (Mansfield ve Maudsley, cilt 50, sayfa 188-194). Yani bir insan vücut parçasının görüntüsü Damadian'ın göğüs kesitinden önce geliyor. Damadian'ın 3 Temmuz 1977 görüntüsü ise kayıtlara geçen, canlı bir insanın göğüs kesitini veren ilk tüm beden denemesi olarak anılıyor. Nisan 1978'de Mansfield kendi karnını 50 dakikalık bir taramayla görüntüledi (Nobel biyografisi); Hinshaw ve arkadaşlarının canlı insan önkolu görüntüsü Ocak 1979 tarihli (Br J Radiol 52:36-43).

Peki kanserle ilgisi ne? 1977'deki göğüs kesiti bir tümör görüntülemiyordu; anlatımlarda böyle bir şey geçmiyor. Aberdeen Üniversitesi'nin kendi haberine göre bir hastanın ilk tüm beden MR taraması 28 Ağustos 1980'de yapıldı: Fraserburgh'dan, ileri evre kanserli yaşlı bir erkeğin karaciğerindeki tümörler hedeflenmişti; taramayı John Mallard'ın başında olduğu tıbbi fizik departmanından Hutchison, Redpath, Edelstein ve Johnson'ın geliştirdiği cihazla radyolog Francis Smith yaptı. Sayfa taramanın bulgularını aktarmıyor. Yani 1977, MR'ın ilk görüntüsünün (1973), ilk klinik kanser taramasının (1980) ya da klinik kullanımının yılı değil: ilk insan görüntülerinin yılı.

MR nasıl görüntü verir?

Güçlü bir mıknatıs alanında, dokudaki hidrojen çekirdeklerinin (çoğu su ve yağda) bir kısmı alana göre dizilir. Kısa bir radyo dalgası bu dizilimi bozar; çekirdekler eski haline dönerken, bu dönüşün hızı dokuya göre değişen iki süreyle (T1 ve T2 gevşeme süreleri) tanımlanır. Görüntü için iki şey gerekir: bu farklı sinyalleri ayırt etmek ve sinyalin bedenin neresinden geldiğini bilmek. İkincisi, alanın yer yer değişmesiyle, yani bir gradyanla yapılır; böylece konum, sinyalin frekansına kodlanır. Bu, ana çizgiyi veren sadeleştirilmiş bir anlatımdır.

— İKİ AYRI SORU: DOKU FARKI VE KONUM —

Damadian'ın fikri: tümör farklı "gevşer" mi?

Damadian'ın katkısı, Science'ta 19 Mart 1971'de yayımlanan "Tumor detection by nuclear magnetic resonance" makalesiyle başlıyor (cilt 171, sayfa 1151-1153; tarih Fonar'ın zaman çizelgesinden). Smithsonian anlatımına göre 1970'te sıçan karaciğeri örnekleriyle yapılan ölçümlere dayanıyordu; fikir, tümör dokusunda daha fazla su, dolayısıyla daha fazla hidrojen bulunduğu ve sinyalin daha uzun sürdüğüydü. mriquestions sitesi makalenin birkaç kanserde T1 ve T2'nin normal dokudan uzun olduğunu bildirdiğini aktarıyor. Damadian 17 Mart 1972'de, kanseri dokuda saptama yöntemi için bir patent başvurusu yaptı; patent (ABD 3.789.832) 5 Şubat 1974'te verildi. mriquestions sitesi başvurunun görüntünün nasıl oluşturulacağını içermediğini söylüyor; sonraki mahkeme kararları ise Damadian'ın lehine sonuçlandı (aşağıya bakınız). Ben patent metnini okumadım.

Fikrin bir kısmı yanlış çıktı. Peter Rinck'in bir köşe yazısına göre (kendisi de alanın bir isminden, yani ikincil bir kaynak) Hollis ve arkadaşları birkaç ay içinde tümör T1 süresinin diğer hastalıklı ya da normal dokulardan zorunlu olarak uzun olmadığını gösterdi (Cancer Research 1973;33:2156-2160); Rinck ve arkadaşları 1985'te canlıda T2 ölçümlerinin kanseri saptamak, tanımlamak ya da türünü belirlemek için kullanılamayacağı sonucuna vardı (Radiology 157:103-106). Ama aynı yazıya göre gevşeme süresi farkı doku tanısında değil, görüntü kontrastında işe yaradı: T2 ağırlıklı spin eko görüntüleri birçok hastalığı kolay görünür kıldı ve bugün kanser tanısı ve izleminde MR'ın başlıca teknolojilerinden biri gevşeme kontrastına dayanıyor. Damadian'ın hipotezi, tanı aracı olarak yanlıştı; görüntü kontrastı olarak başka bir biçimde doğru kaldı.

Lauterbur ve Mansfield: konumu kodlamak

Rinck'in tarih yazısına göre Paul Lauterbur 2 Eylül 1971'de elle yazılmış, imzalı bir taslak hazırladı ("Spatially Resolved Nuclear Magnetic Resonance Experiments"); Nature ilk başvurusunu 1972'nin sonlarında reddetti. Makale 16 Mart 1973'te yayımlandı: "Image formation by induced local interactions: examples employing nuclear magnetic resonance" (Nature 242:190-191). mriquestions'a göre 1,4 tesla'lık bir mıknatıs, dört izdüşüm ve geri izdüşüm yöntemi kullandı. Nobel metnine göre Lauterbur, manyetik alana gradyan eklenerek iki boyutlu görüntü elde edilebileceğini, 1973'te sıradan suyla dolu tüpleri ağır suyla çevreleyerek gösterdi. Aynı yazıya göre üniversitesine patent başvurusu yapmasını önerdi, ama başvuru yapılmadı.

Peter Mansfield, Nobel biyografisine göre 1972'de Nottingham'da Grannell ve Garroway'le yaptığı bir çay odası konuşmasından sonra katılarda NMR kırınımı fikrini ortaya attı; Mansfield ve Grannell'in çalışması Eylül 1973'te Krakow'da sunuldu ve Kasım 1973'te Journal of Physics C'de yayımlandı. Nobel metnine göre Mansfield gradyanların kullanımını genişletti, sinyallerin matematiksel çözümlemesini gösterdi ve yaklaşık on yıl sonra klinikte yararlı olan çok hızlı görüntüleme yöntemini (eko-planar görüntüleme) geliştirdi.

Bedel ve sınırlar

Yanlışlığın bedeli, bir bilimsel hatadan fazlasıydı. Smithsonian anlatımına göre Damadian 20 Temmuz 1977'de bir basın bildirisiyle ameliyatsız kanser saptama tekniğinin "mükemmelleştirildiğini" duyurdu. Oysa elde edilen görüntü, Minkoff'un göğsünün kesitiydi; anlatımlarda bir tümörün görüntülendiğine dair bir şey yok. Rinck'in yazısı Damadian'ın 1977'de kanseri girişimsiz saptayabileceği iddiasını bir basın toplantısında geri çektiğini yazıyor; bunu başka bir kaynakla doğrulayamadım. İlk insan taramaları hâlâ saatler sürüyordu (1977'de yaklaşık beş saat, 1978'de Mansfield'ın karnı için 50 dakika) ve görüntüler kabaydı. İlk cihaz el yapımıydı ve helyum sızıntısı haftada yaklaşık 2 000 dolara mal oluyordu.

Sahiplik sorunu da bir bedel taşıdı. Damadian'ın şirketi Fonar, 1997'de General Electric'e karşı patent davasını kazandı; Smithsonian tazminat için 128 milyon dolar, AuntMinnie 62 milyon dolarlık bir karar yazıyor (çelişkiyi fact-check kutusuna yazdım). Bu yazıda MR'ın güvenlik kısıtlarına, maliyetine ya da hastalara erişim eşitsizliğine dair doğrulanmış bir sayı vermiyorum; bunlar ayrı bir yazının konusudur.

Kalan
  • Konumu gradyanla kodlayıp görüntüyü matematikle kurmak (Lauterbur, Mansfield)
  • Dokular arası gevşeme farkını görüntü kontrastı olarak kullanmak
  • Çok hızlı görüntüleme (Mansfield'ın eko-planar yöntemi, yaklaşık on yıl sonra klinikte)
Düşen veya sınırlanan
  • Gevşeme süresiyle tek başına kanser tanısı koymak (Damadian 1971; Rinck 1985)
  • 20 Temmuz 1977'deki "ameliyatsız kanser saptaması mükemmelleşti" açıklaması
  • MR'ı tek bir kişinin buluşu olarak anlatmak
Damadian: Science makalesi (19 Mar 1971)Lauterbur: ilk görüntü, Nature (16 Mar 1973)Mansfield ve Grannell: gradyan makalesi (Kas 1973)Mansfield: parmak görüntüleri, MRC toplantısı (1976)Mansfield ve Maudsley: parmak, Br J Radiol (Mar 1977)Damadian: ilk insan göğüs kesiti (3 Tem 1977)Aberdeen: ilk hasta taraması (28 Ağu 1980)Nobel: Lauterbur ve Mansfield (6 Eki 2003)19601970198019902000yalnız yılı bilinen tarihler yıl ortasına çizilmiştir; eksen: yıl

MR'ın ilk tarihleri: 1971-2003. Eksen 1960'tan 2005'e uzanır. Yeşil işaretler birden çok kayıtta doğrulanan tarihlerdir; mavi işaretler tek kaynağa dayanır. Yalnız yılı bilinen tarihler yıl ortasına çizilmiştir.

— NOBEL 2003: KİME, NEDEN? —

Ödül ve itiraz

Nobel Meclisi 6 Ekim 2003'te Fizyoloji veya Tıp Ödülü'nü Paul Lauterbur ve Peter Mansfield'a "manyetik rezonans görüntülemeyle ilgili buluşları için" verdi; yayımlanan metin Damadian'ı anmıyor. Damadian ve Fonar birkaç gün sonra, 9-10 Ekim 2003'te New York Times, Washington Post ve Los Angeles Times'ta "Utanç verici haksızlığın düzeltilmesi gerekir" başlıklı sayfa boyu ilanlar yayımladı; 20 Ekim'de "Friends of Raymond Damadian" imzalı ikinci bir ilan çıktı (AuntMinnie). Nature'a "Hiç doğmamış olsaydım, bugün MR olmazdı" dedi (Nature, 16 Ekim 2003). Damadian ile Lauterbur 1988'de Ulusal Teknoloji Madalyası'nı paylaşmıştı (Smithsonian).

Komitenin gerekçesini yayımlanan metinden biliyoruz: görüntü oluşturma (gradyan, matematiksel çözümleme, hızlı yöntem). Damadian'ın dışarıda bırakılma nedenini bilmiyoruz. AuntMinnie'ye göre komite seçilmeyenler hakkında yorum yapmıyor ve görüşmeleri 50 yıl gizli tutuyor; bir bilim tarihçisi olan Robert Marc Friedman'ın, Damadian'ın itibarının rol oynamış olabileceğini düşündüğü aktarılıyor. Bu, bir tahmindir. Damadian'ın çevresindeki isimler de Lauterbur'un Damadian'ı bilerek anmadığını söylüyor (Minkoff'un iddiası; tarafların biri). Burada iki ayrı soru karışıyor: dokuların gevşeme farkının kanser için işaret olabileceğini ilk kim söyledi (Damadian 1971, ama bu fikir 1950'lerde Odeblad ve Lindström'ün gevşeme süresi çalışmalarına dayanır) ve konumu kodlayan görüntü yöntemini ilk kim ortaya koydu (Lauterbur 1973; Mansfield-Grannell 1973)? İkisini ayırmak, kimin haklı olduğunu söylemek anlamına gelmiyor: Nobel metni ikinci soruyu ödüllendirdi.

— TÜRKİYE PERSPEKTİFİ —

Doğrulanmış bir yerel bağ yok

Türkiye'ye ilk MR cihazının hangi yılda, hangi hastaneye geldiğine dair doğrulanmış bir kaynak bulamadım ve bir bağ kurmuyorum. Taradığım bir Türkçe dergi makalesi yalnızca MR'ın tıbbi kullanımının 1970'lerin başında Damadian ve Hollis'in deneyleriyle başladığını söylüyor; Türkiye tarihine dair bilgi içermiyor. Genel bir çıkarım yazabilirim: bugün kanser tanısı ve izleminde yaygın olan bu yöntemin cihaz sayısı, bekleme süresi ve erişimi için ulusal kayıtlara bakmak gerekir; bu yazıda böyle bir sayı yok.

— ZAMAN ÇİZELGESİ —

1971'den bugüne

1946-1955
Temel. Bloch ve Purcell'in bağımsız NMR keşfi (1946; Nobel Fizik 1952); Odeblad ve Lindström'ün insan dokusunda gevşeme süresi farkları (1955).
19 Mar 1971
Damadian. "Tumor detection by nuclear magnetic resonance", Science 171:1151-1153.
17 Mar 1972
Damadian patent başvurusu. ABD 3.789.832, 5 Şubat 1974'te verildi.
16 Mar 1973
Lauterbur. İlk görüntü: Nature 242:190-191; ilk başvuru 1972 sonunda reddedilmişti.
Kas 1973
Mansfield ve Grannell. Katı örneklerde gradyanla katmanlı sinyal; J Phys C 6:L422.
1976
Canlı hayvanda tümör ve parmak görüntüleri. Damadian, Science 194:1430; Mansfield'ın parmak taramaları MRC toplantısında.
Mar 1977
Mansfield ve Maudsley. Parmak görüntüsü, Br J Radiol 50:188-194.
3 Tem 1977
Damadian, Goldsmith, Minkoff. Canlı insanın göğüs kesiti; yaklaşık beş saat.
20 Tem 1977
Basın bildirisi. Ameliyatsız kanser saptamasının "mükemmelleştirildiği" iddiası.
Nis 1978
Mansfield. Kendi karnının 50 dakikalık görüntüsü.
28 Ağu 1980
Aberdeen. Bir hastanın ilk tüm beden MR taraması; karaciğerdeki tümörler hedeflenmişti.
6 Eki 2003
Nobel. Lauterbur ve Mansfield; Damadian'ın itirazı.
BUGÜN — 163. GÜN
Işınsız bir pencere. Bedenin içine bakmanın bir yolu, hiçbir tarafın tek başına sahip olmadığı bir birikimden çıktı; yanlış çıkan fikir de, doğru kalan fikir de bu birikimin parçasıydı.
— FACT-CHECK NOTLARI —

Neyin doğrulandığı, neyin belirsiz kaldığı

  • Gün 158: Köhler ve Milstein hâlâ yazılmadı; 157. günün yarın kutusundaki söz tutulmadı.
  • 1977 neyin tarihi: İlk insan görüntülerinin: Mansfield-Maudsley parmak makalesi (Mart; 1976'da MRC toplantısında sunulmuştu), Damadian'ın göğüs kesiti (3 Temmuz) ve Damadian'ın basın bildirisi (20 Temmuz). MR'ın ilk görüntüsü değil (1973), ilk hasta taraması değil (1980). "İlk insan görüntüsü" tanıma göre değişiyor: vücut parçası (parmak) için Mansfield, tüm beden kesiti için Damadian.
  • 3 Temmuz 1977 saati: Fonar'ın kendi zaman çizelgesinde 04.45; Smithsonian "denemenin başlamasından yaklaşık beş saat sonra" diyor. İkisi örtüşüyor ama aynı kaynaktan geldiğini söyleyemem. Görüntünün 106 veri noktasından oluştuğu ve önce renkli kalemlerle çizildiği Smithsonian'dan. Yayın: Damadian, Goldsmith, Minkoff, Physiol Chem Phys 1977;9:97 (sayfa aralığı okunmadı).
  • Minkoff'un konumu: Smithsonian "lisansüstü öğrenci", Fonar zaman çizelgesi "doktora sonrası araştırmacı". Çözülmedi.
  • Damadian 1971: Yayın tarihi 19 Mart 1971 Fonar'ın zaman çizelgesinden (şirketin kendi kaydı); cilt ve sayfa mriquestions'tan. Makalenin kendisini okumadım. Patent: başvuru 17 Mart 1972, verilme 5 Şubat 1974 (ABD 3.789.832; mriquestions; Fonar "74'te verildi" diyor, günü vermiyor). Patentin görüntü oluşturma yöntemini içerip içermediği tartışmalı: mriquestions içermediğini yazıyor; 1997'de GE aleyhine verilen kararlar ise Fonar'ın lehine (AuntMinnie). Bu iki bilgi birbirini çürütmüyor ama patent metnini göstermiyor; ben okumadım.
  • Damadian'ın geri çekmesi: Rinck'in köşe yazısı Damadian'ın 1977'de kanseri girişimsiz saptama iddiasını bir basın toplantısında geri çektiğini yazıyor; tek kaynak, başka kaynakla doğrulanmadı. Yazar alanın bir ismi ve yazı bir köşe yazısı.
  • T1/T2 kanıtı: Hollis (1973, Cancer Res 33:2156) ve Rinck (1985, Radiology 157:103) atıfları Rinck'in köşe yazısından; asıl makaleleri okumadım.
  • Lauterbur tarihleri: 2 Eylül 1971 taslağı, 1972 sonu reddi ve 16 Mart 1973 yayını Rinck'in tarih yazısından; mriquestions "Mart 1973" diyor, gün vermiyor. 1,4 tesla, dört izdüşüm ve geri izdüşüm mriquestions'tan. Makalenin başlığındaki "nuclear" sözcüğü bir kaynakta (Rinck yazısı) eksik yazılmıştı; arama sonucundaki başlığı kullandım. Lauterbur'un üniversitesine patent önermesi ve başvurunun yapılmaması Rinck'in yazısından, tek kaynak.
  • Mansfield'ın tarihleri: Mansfield-Grannell'in Krakow sunumu (Eylül 1973) ve Kasım 1973 yayını Nobel biyografisinden; mriquestions yalnızca 1973 ve J Phys C 6:L422 veriyor. Parmak görüntüleri: Nobel biyografisi 1976'da MRC toplantısında sunulduğunu, 15-23 dakikalık tarama süreleriyle; mriquestions makaleyi 1977'ye ve yaklaşık 23 dakikaya yazıyor; BIR sayfası Mart 1977, cilt 50, sayfa 188-194. Mansfield'ın kendi karnını görüntülemesi (Nisan 1978, 50 dakika) Nobel biyografisinden; BIR sayfası Kasım 1978'de Mansfield ve arkadaşlarının tüm beden çizgi taraması görüntüsünü anıyor (Br J Radiol 51:921-922). Mansfield'ın 1977'de eko-planar öneri yaptığına dair bir kaynak okumadım; Nobel metni yöntemin yaklaşık on yıl sonra klinik yarar sağladığını söylüyor.
  • Aberdeen 1980: Tarih, hasta, ekip ve "tüm beden taraması" sıfatı Aberdeen Üniversitesi'nin kendi haberinden (25. yıl kutlaması); tarama bulguları ve süresi sayfada yok. Başka bir kaynakla doğrulanmadı.
  • Fonar - GE davası: Smithsonian Fonar'ın 1997'de GE'den 128 milyon dolar kazandığını yazıyor; AuntMinnie aynı yılda 62 milyon dolarlık bir karar anıyor. İkisi örtüşmüyor; farkın nedenini (hüküm, faiz, ek tazminat) açıklayamam. Bu yüzden tutar yazıda verilmedi, yalnızca çelişki var.
  • Nobel 2003: Duyuru tarihi (6 Ekim 2003) ve gerekçe Nobel'in kendi sayfasından. Damadian'ın ilanlarının 9-10 Ekim ve 20 Ekim tarihleri AuntMinnie'den; Nature haberi (16 Ekim 2003) yalnızca "bir önceki hafta" diyor. Komitenin bir açıklaması olduğuna dair kaynak bulmadım. Friedman'ın görüşü ve Minkoff'un "Lauterbur Damadian'ı bilerek anmadı" iddiası AuntMinnie üzerinden dolaylı; ikincisi tarafların birinden. Nobel kurallarına dair (örneğin ödülün en fazla üç kişiye verilmesi) bir iddia yazmadım.
  • Ulusal Teknoloji Madalyası (1988): Smithsonian'dan, tek kaynak.
  • Türkiye: doğrulanmış bir veri bulunamadı; yazıda ulusal bir sayı yok.
Yarın — Gün 164

Kapadokya'da bir taş, bir akciğer zarı kanseri: Erionit ve mezotelyoma, 1975-1978

Bugün bir yöntemin kimin buluşu olduğu tartışmasını kaynaklarıyla ayırdık; yarın hikâye Türkiye'ye geliyor. Planda Kapadokya, erionit ve mezotelyoma 1975-1978 olarak geçiyor ve Dr. İzzettin Barış'ın adı anılıyor. Yazmadan önce tarihleri, köy adlarını ve ilk yayınların künyelerini doğrulayacağım; 138. günde Wagner'in asbest-mezotelyoma çalışmasında gördüğümüz bağın erionitte nasıl yeniden kurulduğunu anlatacağım. Bir yerel bağ kaynaklarla doğrulanamazsa, bunu açıkça yazacağım.

Yazarın notu: Bu yazıda en çok dikkat ettiğim şey, "ilk insan görüntüsü" ifadesinin tek bir olay olmadığını göstermek ve 1977'yi yanlış bir "MR'ın doğum günü"ne çevirmemekti. İkinci özenim, Nobel tartışmasında kimin haklı olduğuna karar vermeden, tartışılan iki ayrı soruyu (doku farkı ve konum kodlaması) ayırmak ve komitenin neden seçmediğine dair tahminleri tahmin olarak bırakmaktı.

Kaynaklar ve İleri Okuma

  1. Damadian R. Tumor detection by nuclear magnetic resonance. Science 1971;171(3976):1151-1153 (künye ve tarih ikincil kaynaklardan; makale okunmadı).
  2. Lauterbur PC. Image formation by induced local interactions: examples employing nuclear magnetic resonance. Nature 1973;242:190-191 (künye ikincil kaynaklardan; makale okunmadı).
  3. Mansfield P, Maudsley AA. Medical imaging by NMR. Br J Radiol 1977;50(591):188-194 (Britanya Radyoloji Enstitüsü'nün 1970'ler tıbbi fizik sayfasındaki künyeden; makale okunmadı).
  4. The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2003: Press release; Peter Mansfield, biographical. nobelprize.org (birincil kurum kaynağı; Mansfield biyografisi özetleme aracıyla okundu).
  5. The "Indomitable" MRI. Smithsonian Magazine, smithsonianmag.com (özetleme aracıyla okundu; ikincil kaynak).
  6. Who invented MRI? mriquestions.com ve Timeline of MRI, fonar.com (ilki ikincil bir öğretim sitesi, ikincisi Fonar'ın kendi zaman çizelgesi; her ikisi özetleme aracıyla okundu).
  7. Rinck PA. "MRI: how it all began" ve "Relaxation times blues" köşe yazıları, rinckside.org (özetleme aracıyla okundu; alanın bir isminin yazıları, ikincil kaynak).
  8. Twenty five year celebration of first whole-body MRI scan of a patient. Aberdeen Üniversitesi haberi, abdn.ac.uk (kurumun kendi haberi; özetleme aracıyla okundu) ve Did Damadian's mercurial past cost him the Nobel Prize? AuntMinnie (özetleme aracıyla okundu; ikincil kaynak).
  9. Pearson H. Nobel dispute. Nature 2003;425:648 (yalnızca ön izleme okundu).
  10. Mukherjee S. The Emperor of All Maladies: A Biography of Cancer. New York: Scribner; 2010 (genel bağlam; ilgili sayfalar bu yazı için yeniden okunmadı).

Bu yazı "365 Günde Kanser Tarihi" serisinin 163. günüdür ve manyetik rezonans görüntülemenin ilk yıllarını tarihsel bir okuma olarak sunar. Tarihsel-popüler içeriktir; tanı ya da tedavi önerisi değildir. Görüntüleme kararları için hekiminize başvurunuz. Kaynaklar doğrulanmıştır; yalnızca tek bir ikincil kaynağa, yalnızca bir özete, kaynağın kendi anlatımına ya da okunamayan bir metne dayanan ayrıntılar fact-check notlarında belirtilmiştir.

Randevu talebi

DROZDOGAN YAPAY ZEKA

Bu yazıyı birlikte inceleyelim

Makale hakkında sorun; yanıtları sitemizdeki yayımlanmış yazılarla birlikte okuyun.

DROZDOGAN YAPAY ZEKA

Drozdogan Asistanı

Bedeni Kesmeden Görmek: Damadian, Lauterbur, Mansfield ve Manyetik Rezonansın 1977'si

Makale hakkında sorun; yanıtları sitemizdeki yayımlanmış yazılarla birlikte okuyun.

Sohbet ve gizlilik bilgisi

Bu sohbet, Drozdogan Asistanı tarafından yanıtlanır ve kalite kontrolü için yetkili site yöneticilerince incelenebilir. Kişisel bilgilerinizi paylaşmayın.

Yanıtların hazırlanmasında OpenAI altyapısı kullanılır. Soru ve yanıtlar bu hizmette işlenir; sohbet kayıtları sitemizde saklanır. Kimlik, iletişim veya kişisel sağlık bilgisi paylaşmayın.

0 / 1000

Bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi önerisi vermez.

İlgili Makaleler

Bu konuyu farklı yönleriyle ele alan diğer yazılar.

Bilimden Haberdar Olun

Yeni yazılar ve bilimsel gelişmeler e-postanıza gelsin.

Google Analytics genel sayfalarda bu pencereye bağlı olmadan çalışır ve analitik çerezler kullanabilir. Buradaki tercihiniz yalnız harici hizmetleri yönetir.

Çerez politikası