فواید ورزش در سرطان و مقایسه برنامه‌های ورزشی شدید و متوسط

در روند تشخیص و درمان بیماران سرطانی، مواد سمی بسیاری آزاد می‌شوند. این مواد سمی میزان ابتلا به بیماری و مرگ را افزایش می‌دهند. بر اساس پژوهش‌ها، شیمی‌درمانی کمکی با ایجاد کاهش محتوای میتوکندری و از دست رفتن عملکرد آن در بدن، کارایی مصرف اکسیژن فرد را کاهش می‌دهد.

ورزش منظم هم میزان بروز سرطان کولورکتال و هم خطر عود بیماری را کاهش می‌دهد

سرطان‌های کولورکتال (روده بزرگ)، از سرطان‌های شایع جهان با میزان مرگ بالا هستند (در کشور ما، هم در زنان و هم مردان از نظر شیوع رتبه 3.). در پژوهش‌های سرطان کولورکتال نشان داده شده است که ورزش منظم میزان بروز آن را % 33-44 کاهش می‌دهد. همچنین مشخص شده است که ورزش منظم هنگام درمان، خطر عود بیماری را کاهش می‌دهد.

آنچه در مقدمه نوشته از آن صحبت کردیم، صحبت کردیم: «اثر درمان کمکی بر عملکرد میتوکندری»، در نتیجه کاهش ظرفیت فسفریلاسیون اکسیداتیو ایجاد می‌شود. کاهش ظرفیت فسفریلاسیون اکسیداتیو، از دست رفتن توده عضلات اسکلتی را افزایش می‌دهد. کاهش عضلات اسکلتی و کاهش وزن از عوارض شایع هنگام درمان هستند. ورزش منظم از مؤثرترین روش‌ها در برابر آثار منفی درمان، کاهش عملکرد میتوکندری و ظرفیت فسفریلاسیون اکسیداتیو محسوب می‌شود.

در پژوهشی درباره اثر ورزش بر سرطان کولورکتال، مشاهده شد که ورزش فعال شدن «هم‌فعال‌کننده گیرنده γ فعال‌شونده با تکثیرکننده پراکسی‌زوم 1α ‏(PGC-1α)» را در سلول افزایش می‌دهد. فعال شدن PGC-1α، زیست‌زایی میتوکندری (تعداد میتوکندری در سلول) را افزایش می‌دهد، انواع سلول‌های عضلانی، فشار خون و تعادل کلسترول (هم‌ایستایی) را تنظیم و ایجاد چاقی را کاهش می‌دهد. همچنین با فعال کردن «پروتئین کیناز فعال‌شونده با 5′-آدنوزین مونوفسفات» و «MAPK»، رشد عضله را تنظیم می‌کند. با این اثرات، ظرفیت فسفریلاسیون اکسیداتیو سلول را افزایش و از کاهش توده عضلانی جلوگیری می‌کند. در پژوهش، میزان اثر دو برنامه ورزشی متفاوت نیز بررسی شد.

افراد شرکت‌کننده به دو گروه تقسیم شدند؛

• برای یک گروه، ورزش شدید به‌صورت برنامه اجرا شد. در این برنامه، افراد 10 دقیقه با % 50-70 حداکثر ضربان قلب گرم کردند، سپس 4 دقیقه با % 85-95 حداکثر ضربان قلب دوچرخه زدند و بعد 3 دقیقه استراحت کردند؛ این روند در 4 ست اجرا شد و در مجموع 38 دقیقه تمرین انجام دادند.
• برای گروه دیگر، ورزش متوسط به‌صورت برنامه اجرا شد. در این برنامه، تمرین دوچرخه‌سواری به مدت 50 دقیقه با % 50-70 حداکثر ضربان قلب انجام شد.

بر اساس داده‌ها، تمرین شدید از نظر ظرفیت اکسیژن، کارایی مصرف اکسیژن، ظرفیت فسفریلاسیون اکسیداتیو، هیپرتروفیعضله و افزایش توده عضلانی بسیار سودمندتر بود؛ حتی مشاهده شد تمرین متوسط در افزایش توده عضلانی و کاهش توده چربی، در مقایسه با شدت بالا اثری ندارد. همچنین مشخص است که تمرین شدید سه روز در هفته، طی 8 هفته خستگی هنگام درمان را نیز کاهش می‌دهد.