هورمون‌درمانی برای سرطان پروستات – 2

در بخش دوم نوشتهٔ هورمون‌درمانی در سرطان پروستات، دربارهٔ داروهایی به نام ضدآندروژن سخن می‌گوییم. هورمون‌های آندروژن که در رشد و تکثیر سلول‌های پروستات نقش کلیدی دارند، با اتصال به پروتئین‌هایی به نام گیرندهٔ آندروژن در سطح سلول‌های پروستات عمل می‌کنند. ضدآندروژن‌ها از اتصال آندروژن‌ها به این گیرنده‌ها جلوگیری می‌کنند.

داروهایی که در این گروه قرار دارند و بیشتر استفاده می‌شوند، Flutamide (Eulexin) و Bicalutamide (casodex)هستند.

به شکل قرص مصرف روزانه استفاده می‌شوند. ضدآندروژن‌ها بیشتر به‌تنهایی استفاده نمی‌شوند. اغلب هنگامی که کارایی آگونیست‌های LHRH کاهش می‌یابد، به‌صورت اضافه استفاده می‌شوند. همچنین هنگام استفاده با آگونیست‌های LHRH، برای تومور flare پیشگیری از اثر آن، برای چند هفته استفاده می‌شوند.

علاوه بر این، ضدآندروژن‌ها می‌توانند همراه با ارکیکتومی یا آگونیست‌های LHRH به‌عنوان هورمون‌درمانی خط اول نیز استفاده شوند. این روش بلوک ترکیبی آندروژن نامیده می‌شود.

اگر ضدآندروژن در بیمار مبتلا به سرطان پروستات شروع به بی‌اثر شدن کند، وقفه در درمان ضدآندروژن می‌تواند برای مدتی کوتاه موجب توقف رشد سرطان شود. ما این را اثر قطع ضدآندروژن می‌نامیم. علت آن هنوز روشن نشده است.

Enzalutamide (Xtandi)

یک روش درمان ضدآندروژن نسل جدید است. به‌طور طبیعی هنگامی که آندروژن‌ها به گیرنده‌های خود متصل می‌شوند، گیرنده به مرکز کنترل سلول پیام رشد و تقسیم می‌فرستد. Enzalutamide همین پیام را مسدود می‌کند. به شکل قرص مصرف روزانه استفاده می‌شود. Enzalutamide می‌تواند در مردان مبتلا به سرطان پروستات مقاوم به جراحی سودمند باشد. در بسیاری از مطالعات دارویی، بیماران مرد با آگونیست LHRH درمان شدند. اما دربارهٔ چگونگی اثر آن در مردان با سطح testosterone که مداخلهٔ جراحی نشده‌اند، اطلاعات روشنی وجود ندارد.

عوارض جانبی احتمالی هورمون‌درمانی‌ها

ارکیکتومی و آگونیست‌ها و آنتاگونیست‌های LHRH، به دلیل کاهش سطح تستوسترون، عوارض جانبی مشابهی دارند.

این عوارض جانبی عبارت‌اند از؛

• کاهش یا از بین رفتن میل جنسی
• ناتوانی جنسی
• کوچک شدن آلت تناسلی و بیضه‌ها
• گرگرفتگی‌هایی که با گذر زمان بهتر می‌شوند یا از بین می‌روند
• حساسیت پستان و رشد بافت پستان
• پوکی استخوان (نازک شدن استخوان) که می‌تواند موجب شکستگی شود
• کم‌خونی (تعداد پایین گلبول‌های قرمز)
• ضعف ذهنی
• از دست رفتن تودهٔ عضلانی
• افزایش وزن
• خستگی
• کلسترول بالا
• افسردگی

برخی پژوهش‌ها نشان داده‌اند خطر فشار خون بالا، دیابت، سکتهٔ مغزی، حملهٔ قلبی و مرگ ناشی از بیماری‌های قلبی در بیماران مرد دریافت‌کنندهٔ هورمون‌درمانی بالاست. اما همهٔ پژوهش‌های انجام‌شده در این زمینه نتوانسته‌اند آن را تأیید کنند.

ضدآندروژن‌ها عوارض جانبی مشابهی دارند. تفاوت اصلی با آگونیست‌ها، آنتاگونیست‌های LHRH و ارکیکتومی این است که ضدآندروژن‌ها از نظر جنسی عوارض جانبی کمی دارند. هنگامی که این داروها به‌تنهایی استفاده می‌شوند، میل جنسی و نعوظ معمولاً ادامه می‌یابند. اما هنگامی که این داروها به بیمار مرد درمان‌شده با آگونیست‌های LHRH داده می‌شوند، اسهال عارضهٔ جانبی اصلی است.

Abiraterone می‌تواند موجب درد مفصل یا عضله، فشار خون بالا، تجمع مایع در بدن، گرگرفتگی، مشکلات معده و اسهال شود.

Enzalutamide می‌تواند موجب اسهال، خستگی و بدتر شدن گرگرفتگی شود. این دارو همچنین برخی عوارض جانبی در دستگاه عصبی ایجاد می‌کند. اینها سرگیجه و به‌ندرت فلج هستند. مردانی که این دارو را می‌گیرند، مستعد آسیب‌های ناشی از افتادن هستند.

بیشتر عوارض جانبی ناشی از هورمون‌درمانی‌ها قابل پیشگیری یا درمان هستند.

برای مثال، 

• داروهای ضدافسردگی و داروهای دیگر اغلب می‌توانند به شکایت گرگرفتگی کمک کنند.
• داروهای بسیاری می‌توانند برای جلوگیری از پوکی استخوان اثر پیشگیرانه و درمانی داشته باشند.
• افسردگی را می‌توان با داروهای ضدافسردگی یا مشاورهٔ روان‌شناختی درمان کرد.
• ورزش می‌تواند به کاهش عوارض جانبی مانند خستگی، افزایش وزن، از دست رفتن استخوان و عضله کمک کند.