هوش مصنوعی و آموزش پزشکی — جعبه پاندورای سده 21

ChatGPT (Chat Generative Pre-trained Transformer)، چت‌بات مبتنی بر هوش مصنوعیِ توسعه‌یافته توسط OpenAI، به سریع‌ترین برنامه اینترنتی از نظر رشد در تاریخ تبدیل شد. هوش مصنوعی مولد، که مدل‌های زبانی بزرگی مانند GPT را نیز در بر می‌گیرد، توانایی تولید متنی شبیه نوشته انسان و تقلید اندیشه انسانی را دارد.

فرایند پذیرش فناوری در پزشکی متفاوت است

در آموزش پزشکی، سیاست صبر و مشاهده یک تجمل نیست؛ این حوزه باید فوراً با اثرهای هوش مصنوعی روبه‌رو شود. نگرانی‌های معتبر بسیاری درباره اثر هوش مصنوعی بر پزشکی مطرح شده‌اند؛ از جمله گرایش آن به ساختن اطلاعات و ارائه آن به عنوان واقعیت، پیامدهای احتمالی برای حریم خصوصی بیماران و خطر افزوده شدن نادرستی‌ها به داده‌های منبع.

تمرکز بر این چالش‌های فوری ممکن است باعث شود اثرهای گسترده هوش مصنوعی بر آموزش پزشکی و الگوهای فکر و عمل نسل آینده پزشکان را از نظر دور کنیم و این موضوع ما را نگران می‌کند.

در طول تاریخ، فناوری شیوه اندیشیدن پزشکان را تغییر داده است. اختراع گوشی پزشکی در سده 19، به توسعه و دقیق‌تر شدن معاینه جسمی کمک کرد و باعث شد پزشکان خود را کارآگاهان تشخیص بدانند. در دوره‌ای نزدیک‌تر، فناوری اطلاعات طرح‌واره‌های استدلال بالینی را تغییر داد؛ همان‌گونه که Lawrence Weed، ابداع‌کننده پرونده پزشکی مسئله‌محور، به‌طور مشهور می‌گفت: شیوه ساختاربندی داده‌ها توسط پزشکان بر چگونگی تفکر ما اثر می‌گذارد. ساختارهای مدرن صورت‌حساب، سیستم‌های بهبود کیفیت و پرونده الکترونیکی سلامت کنونی و رکود مرتبط با آن، همگی عمیقاً از این شیوه ثبت پرونده اثر گرفته‌اند.

ChatGPT از زمان انتشار در پاییز 2022 نشان داده است که می‌تواند به اندازه پرونده پزشکی مسئله‌محور، شیوه کار را تغییر دهد. هم آزمون‌های مجوز و هم استدلال بالینی را گذرانده و توانایی تقلید الگوهای تفکر تشخیصی پزشکان را دارد. در حالی که آموزش عالی اکنون با «پایان مقاله دانشگاهی» روبه‌روست، دانشکده‌های پزشکی نیز بیانیه‌های شخصی را پیگیری خواهند کرد. شرکت‌های بزرگ خدمات سلامت با شرکت‌های فناوری همکاری می‌کنند تا هوش مصنوعی را به‌سرعت و به‌طور گسترده در سراسر نظام سلامت گسترش دهند. افزون بر آن، چت‌بات‌هایی که هدفشان جایگزینی پزشکان در برخی مواجهه‌های پزشکی است، به صورت تجاری در دسترس خواهند شد.

تغییر آغاز شده است

تغییرات آموزش پزشکی آشکارا دیده می‌شوند و این رشته را با انتخابی وجودی روبه‌رو می‌کنند: آیا آموزشگران پزشکی باید برای ادغام هوش مصنوعی در آموزش پزشک رویکردی فعالانه داشته باشند و پزشکان را برای استفاده ایمن و مؤثر از این فناوری تحول‌آفرین در خدمات سلامت آماده کنند؟ یا باید اجازه دهیم عوامل بیرونیِ غیرمتخصص در سلامت که کارایی عملیاتی و سود را در اولویت می‌گذارند، شکل فرایند ادغام را تعیین کنند؟ ما عمیقاً معتقدیم که طراحان برنامه درسی، رهبران برنامه‌ها و مؤسسات و نهادهای اعتباربخشی باید هوش مصنوعی را در نظر بگیرند.

فیلسوف Jacques Derrida مفهوم «pharmakon» را مطرح کرد؛ یعنی چیزی که هم می‌تواند درمان کند و هم آسیب برساند. فناوری هوش مصنوعی نیز فرصت‌ها و تهدیدها را هم‌زمان به همراه دارد. با توجه به آنچه در میان است، که از نظر ما آینده خدمات سلامت است، معتقدیم آموزش پزشکی به عنوان یک حوزه باید پیشگام ادغام هوش مصنوعی در کار بالینی باشد. این فرایند، به‌ویژه با توجه به سرعت تغییر و کمبود منابع راهنما، آسان نخواهد بود، اما جعبه پاندورا از قبل باز شده است. اگر خودمان آینده‌مان را شکل ندهیم، شرکت‌های قدرتمند فناوری با کمال میل به جای ما آن را شکل خواهند داد.