کار شیفت شب / نوبتی و خطر سرطان

تعداد شاغلان شیفت شب هر روز بیشتر می‌شود. اکنون از هر 5 شاغل، 1 نفر شب‌کار است. طبق نظرسنجی درباره علت شب‌کاری، مدیریت زمان و دلایل اقتصادی افراد را به آن سوق می‌دهد، اما این الگوی کار می‌تواند خطر برخی بیماری‌ها را افزایش دهد.

افرادی که عصر یا شب کار می‌کنند، در نتیجه تغییر سبک زندگی و نظم زیستی، با دیابت و، بیماری‌های قلبی‌عروقی، و نیز، چاقی،و حتی سرطان و برخی اختلالات روانی روبه‌رو هستند؛ پژوهش‌هایی مطرح می‌کنند خطر ابتلای آن‌ها نسبت به افرادی که در ساعات معمول کار می‌کنند بیشتر است.

تصور می‌شود سازوکار کلیدی زیربنای کار نوبتی و افزایش خطر برخی بیماری‌ها، ریتم شبانه‌روزی (ساعت زیستی)، باشد. به‌اختصار سازوکاری برای تنظیم همه فعالیت‌های بدن مانند سوخت‌وساز و توازن انرژی، تولید پروتئین و هورمون و نیاز به خواب است. می‌توان از سازوکارهای ریتم شبانه‌روزی تنظیم‌شده با ژن‌ها هم در سطح فیزیولوژیک مغز و هم سلولی سخن گفت.

ساعت شبانه‌روزی از جنبه‌های بسیار بر فیزیولوژی بدن اثر دارد: این ساعت به تنظیم خواب، رفتار تغذیه‌ای، ترشح هورمون، فشار خون و دمای بدن کمک می‌کند. بخش بزرگی از ژن‌های ما توسط ساعت تنظیم می‌شوند.

- موضوع مرتبط: چرا نوبل پزشکی 2017 باز هم به ریتم شبانه‌روزی داده شد؟

ریتم شبانه‌روزی از محرک‌های خارجی اثر می‌پذیرد. بنابراین تصور می‌شود شب‌کاران در خطر بیشتر برخی بیماری‌ها باشند؛ زیرا کار در زمانی که طبق ریتم باید خوابید، می‌تواند تعادل‌هایی در بدن را مختل کند و بیماری ایجاد شود. افزایش خطر دیابت در شب‌کاران،با پژوهش آسان‌تر توضیح داده می‌شود، اما سرطان متفاوت است؛ زیرا، ارتباط شیفت شب و سرطان از بیماری‌های دیگر پیچیده‌تر است. از این رو دانشمندان پرسیدند میزان سرطان در شاغلان ساعات دیرهنگام نسبت به ساعات معمول چگونه است و برای فهم این ارتباط پژوهش‌هایی انجام شد.

در نتیجه مطالعات کار نوبتی و سرطان، آژانس بین‌المللی پژوهش سرطان (IARC) در 2007 شب‌کاری را به دلیل اختلال ریتم شبانه‌روزی، احتمالاً سرطان‌زا (گروه 2A) تعریف کرد.

برای مشاهده محتوای خارجی، تنظیمات را مدیریت کنید

پس از 2007 گروهی از پژوهشگران بریتانیایی، ارتباط شیفت شب به‌ویژه با سرطان پستان، را بررسی کردند. پژوهشی با نتایج اعلام‌شده در 2016 شامل 10 مطالعه با مجموع 1.4 میلیون زن بود. در نتیجه، شب‌کاران، حتی پس از 30 سال شب‌کاری، نسبت به زنان غیرشب‌کار خطر سرطان پستان بالاتری نداشتند. اما چون پژوهش فقط سرطان پستان را شامل می‌شد، نمی‌شد نتیجه گرفت «شیفت شب سرطان ایجاد نمی‌کند». پژوهش دیگری روی موش‌ها انجام شد؛ موش‌ها 12 ساعت در روشنایی و 12 ساعت در تاریکی کار کردند. در موش‌های بیدار نگه‌داشته‌شده در تاریکی، آدنوکارسینوم ریه، سرطان کبد و، ملانوم بدخیم، دیده شد. پژوهشی دیگر میان سرطان پروستات و، کولورکتال، و شیفت شب ارتباط یافت، اما مطالعات برای اثبات کافی نبود. در نشست IARC در 2019، شب‌کاری همچنان در گروه 2A سرطان‌زا برای انسان ماند.

کار شیفت شب به عنوان سرطان‌زای قطعی انسان (سرطان‌زای گروه 1)، تعریف نشده است؛ مهم‌ترین علت، عوامل محیطی فراوان مانند افزایش سیگار و تغذیه نامنظم در شیفت شب است. بنابراین فعلاً نمی‌توان نتیجه گرفت شب‌کاری مستقیماً سرطان ایجاد می‌کند. البته موضوع ارزش پژوهش و روشن شدن دارد و با رویکردهای رو به پیشرفت زیست‌فناوری ممکن است آینده نتیجه دقیق‌تری به دست آید.