رابطهٔ چاقی و سرطان
در این مقاله
چاقی در آستانهٔ تبدیل شدن به بزرگ‌ترین مشکل سلامت ماست!
امروزه سیگار عامل محیطی با بیشترین ظرفیت ایجاد سرطان است و پس از آن چاقی قرار دارد. اما پیش‌بینی می‌شود پس از 2020 چاقی به عامل اصلی سرطان در سراسر جهان تبدیل شود.
- در شکل زیر, رایج‌ترین روش محاسبهٔ چاقی یعنی شاخص تودهٔ بدن (VKİ) و نحوهٔ محاسبهٔ آن دیده می‌شود.
شیوع چاقی در 40 سال گذشته به‌شدت افزایش یافته و به نظر می‌رسد این افزایش ادامه خواهد داشت. شاخص تودهٔ بدن (VKİ) بیش از 600 میلیون بزرگسال در جهان با چاقی مطابقت دارد؛ یعنی دست‌کم 30 kg / m2 یا بالاتر است.
- در ویدیوی زیر, می‌توان دید که چطور میزان چاقی در جهان طی 40 سال گذشته مانند یک بیماری همه‌گیر افزایش یافته است.
آژانس بین‌المللی تحقیقات سرطان (IARC) می‌گوید شواهد کافی وجود دارد که نشان می‌دهد چربی اضافی برای دست‌کم 13 نوع سرطان اثر سرطان‌زا دارد. به همین ترتیب پرهیز از چاقی در برابر این سرطان‌ها محافظت‌کننده است.
- در شکل زیر, «سرطان‌های دارای ارتباط مستقیم با چاقی» دیده می‌شوند:
- موضوع مرتبط: ورزش و 14 نوع سرطانی که خطرشان را کاهش می‌دهد
چاقی چگونه سرطان ایجاد می‌کند؟
سازوکارهای متعددی برای ایجاد سرطان در افراد چاق پیشنهاد شده‌اند؛ از جمله تفاوت در عوامل رشد و هورمون‌های جنسی. پذیرفته‌شده‌ترین 4 نظریه دربارهٔ چگونگی ایجاد سرطان توسط چاقی عبارت‌اند از:
- رشد (افزایش حجم و محتوای سلول)،
- دستگاه ایمنی و عملکردهای تنظیم‌کنندهٔ تومور که تحت تأثیر افزایش آدیپوسیتوکین‌ها (برخی مواد منشأگرفته از سلول‌های چربی) قرار می‌گیرند؛
- ساختاری التهاب و استرس اکسیداتیو (تجمع مواد زیان‌بار در سطح سلولی)،
- یک میکروبیوم تغییریافته.
- تحول جدید: مشخص شد چاقی چگونه مانع مبارزهٔ دستگاه ایمنی با سرطان می‌شود
مطالعات سالیان طولانی ثابت کرده‌اند با افزایش بیش‌ازحد وزن، سطح برخی مواد ناخواسته و تحریک‌کنندهٔ سرطان در بدن افزایش می‌یابد. این مواد می‌توانند هورمون یا محرک‌های سلولی موسوم به سیتوکین باشند. هورمون‌هایی مانند عامل رشد انسولین، استروژن و تستوسترون نمونه‌اند. افزایش طولانی‌مدت این مواد در بدن، التهاب مزمنرا تحریک و روند ایجاد سرطان را آغاز می‌کند. تجمع چربی در ناحیهٔ شکم، به عبارت دیگر افزایش نسبت دور کمر به باسنمی‌تواند با روند سرطان ارتباط داشته باشد. بنابراین حفظ این نسبت در سطح ایدئال باید هدف افراد سالم باشد.
اضافه‌وزن، یعنی چاق بودن، تقریباً در مرگ‌ومیر ناشی از سرطان % 20 سهم دارد. مشاهده شده است که اضافه‌وزن در مردان خطر ایجاد بسیاری از سرطان‌ها از جمله کولون و رکتوم (رودهٔ بزرگ), کلیه، مری و پانکراس را افزایش می‌دهد. همچنین ممکن است خطر سرطان کیسهٔ صفرا و کبد را افزایش دهد و در خطر لنفوم غیرهوچکین، میلوم متعدد و سرطان پروستات نقش مؤثری داشته باشد.
طبق مطالعات اخیر احتمال سرطان در زنان چاق نسبت به زنان با وزن طبیعی، % 40 بیشتراست. سرطان‌های مرتبط با چاقی در زنان شامل سرطان روده، مثانه، رحم، کلیه، پانکراس، مری و به‌ویژه سرطان پستان پس از یائسگی هستند.
تعداد زیادی مطالعهٔ بالینی بر سرطان و تغذیهٔ نامتعادل/ناسالم تمرکز کرده‌اند. نشان داده شده است که کاهش وزن افراد دارای اضافه‌وزن با تغذیهٔ منظم و ورزش، خطر سرطان را کاهش می‌دهد. مهم‌ترین سازوکار متهم در رابطهٔ افزایش وزن با سرطان مقاومت به انسولین و ترشح بیش‌ازحد مادهٔ شبه‌انسولین است. این سازوکار در افرادی که وزن کم می‌کنند و به زندگی سالم روی می‌آورند معکوس می‌شود. برای پیشگیری از اضافه‌وزن یا چاقی، که محرک بسیاری از بیماری‌های تهدیدکنندهٔ زندگی شناخته می‌شود، باید افراد را به کاهش وزن تشویق و از آن‌ها حمایت کرد. با این حال، غذاهای تصفیه‌شده و فرآوری‌شده, میزان بالای شاخص گلیسمی و فست‌فود، مشخصه‌های رژیم غذایی غربیهستند که مستقل از چاقی، عامل خطر سرطان است.
- موضوع مرتبط: فهرست سالم‌ترین برنامه‌های غذایی 2018 – رژیم‌های مشهور کجا هستند؟
توجه به شیوهٔ تغذیه و آنچه می‌خورید هم مواد معدنی و ویتامین‌های لازم را تأمین می‌کند و هم با جلوگیری از افزایش بیش‌ازحد وزن، مانع چاقی می‌شود. به تغذیهٔ غالباً مبتنی بر سبزی، میوه و غلات کامل اهمیت دهید. مهم است که غذاهای مصرفی منجمد، بسیار چرب، شور، شیرین یا حاوی افزودنی نباشند. با حذف نکردن مهم‌ترین وعدهٔ روز یعنی صبحانه هم به خود لطف کنید و هم الگوی خوبی برای فرزندتان باشید. گوشت قرمز را بدون سوزاندن بپزید تا مواد سرطان‌زا به سلامتتان آسیب نزنند و به مصرف گوشت یک بار در هفته توجه کنید. همچنین خوردن ماهی 2-3 بار در هفته و مصرف گوشت مرغ به تأمین نیاز امگا-3 و ویتامین کمک خواهد کرد.
- موضوع مرتبط: ارتباط پخت گوشت روی منقل با سرطان
کودکان با تغذیهٔ منظم و سالم دچار افزایش بیش‌ازحد وزن نخواهند شد. مصرف هله‌هوله، شکلات، چیپس، خوراکی‌ها و نوشیدنی‌های حاوی چربی و شکر را محدود کنید. در صورت امکان مصرف فراوان میوه و سبزی طبیعی و مقادیر معین گوشت، مرغ و ماهی را برایشان فراهم کنید. خطر ایجاد بیماری‌ها در کودکان با اضافه‌وزن بیشتر است. فراموش نکنید که خطر سرطان در بزرگسالان دارای اضافه‌وزن نیز بالاست. بنابراین باید در هر سنی مراقب حفظ وزن سالم بود.
موضوعات مرتبط
- چاقی در نوجوانی خطر سرطان پانکراس را 4 برابر می‌کند
- یکی از آثار منفی چاقی؛ کبد چرب در کودکان کم‌سن نیز دیده می‌شود
- آنچه باید دربارهٔ دستگاه‌های مورد استفاده در درمان چاقی بدانید
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.