فلور روده یا میکروبیوتا و میکروبیوم چیست؟ چه ارتباطی با سرطان کولورکتال دارد؟

میکروبیوتا چیست؟

بدن هر انسان تقریباً از بیش از 60 تریلیون سلول تشکیل شده است. حدود 30 تریلیون آن‌ها سلول‌های انسانی و حدود 30 تریلیون دیگر میکروارگانیسم‌های ساکن بدن هستند؛ سلول‌های باکتریایی حدود 10 برابر کوچک‌تر از سلول‌های انسانی‌اند و ویروس‌ها بسیار کوچک‌تر هستند. ویروس، باکتری یا قارچ؛ این میکروارگانیسم‌های بی‌ضرر، میکروبیوم / میکروبیوتا / فلور نامیده می‌شوند و بیشترین تراکم آن‌ها در روده، سپس پوست، دهان و واژن است. میکروبیوتای روده 2 کیلو وزن دارد و اکنون به دلیل عملکرد و وزنش به‌عنوان یک اندام در نظر گرفته می‌شود. ما در رابطه‌ای با منفعت متقابل با این میکروارگانیسم‌های مفید زندگی می‌کنیم.

چه ارتباطی میان میکروبیوتا و سرطان‌های کولورکتال وجود دارد؟

کولون و رکتوم بخشی از دستگاه گوارش را تشکیل می‌دهند که روده بزرگ نام دارد. 20 cm انتهایی آن رکتوم و قسمت بین آن و روده باریک، کولون نامیده می‌شود. طول کل آن حدود 1,5 m است. غذای نیمه‌هضم‌شده از روده باریک وارد کولون می‌شود. کولون آب و مواد معدنی را از غذا جدا می‌کند و باقی‌مانده را برای دفع از مقعد نگه می‌دارد.

سرطانی که از کولون آغاز می‌شود، سرطان کولون، و سرطانی که از رکتوم آغاز می‌شود، سرطان رکتوم نام دارد. بنابراین، سرطان کولون و سرطان رکتوم عموماً با هم سرطان کولورکتال نامیده می‌شوند. سرطان‌های کولون و رکتوم از سلول‌های لایه پوشاننده سطح داخلی این اندام‌ها ایجاد می‌شوند. طبق آمار کشور ما، سرطان‌های کولورکتال در زنان و مردان سومین سرطان شایع هستند؛ بنابراین، مسئله سلامت بسیار مهمی برای کشور ما محسوب می‌شوند. این سرطان‌ها در مراحل اولیه معمولاً شکایت یا علامتی ایجاد نمی‌کنند. مؤثرترین روش تشخیص زودهنگام، کولونوسکوپی است. پژوهش‌ها نشان می‌دهند بررسی میکروبیوتای روده در ارزیابی سرطان کولورکتال نقش بسیار مهمی خواهد داشت. مشخص شده است میکروبیوتای کولون با تغییر و تکثیر سلول‌های اپی‌تلیال پوشاننده سطح داخلی روده، سنتز فرآورده‌های زیست‌فعال و اثر بر دستگاه ایمنی، سرطان‌های کولورکتال را تحریک می‌کند.

عوامل اصلی مرتبط با ایجاد سرطان‌های کولورکتال، تغذیه، جهش‌های ژنتیکی و بیماری‌های التهابی روده هستند. اکنون می‌دانیم تغذیه مهم‌ترین عامل محرک بیماری است. شیوع زیاد سرطان روده بزرگ در کشور ما در واقع یکی از نشانه‌های چندان سالم نبودن الگوی تغذیه ماست.

میکروبیوتای روده مستقیماً از مصرف آنتی‌بیوتیک و عادت‌های غذایی نامناسب اثر می‌پذیرد و با بیماری‌های بسیاری، از جمله سرطان‌های کولورکتال، مرتبط است.

برای روده سالم و میکروبیوتای بهتر چگونه تغذیه کنیم؟

1. باید موادی مانند ماست و غذاهای تخمیرشده، از جمله ترخینه، بوزا، شیره انگور، سرکه و فرآورده‌های لبنی تخمیرشده، به‌عنوان غذاهای پروبیوتیک مصرف شوند.
2. پژوهش‌ها نشان داده‌اند ورزش از میکروبیوتای سالم روده پشتیبانی می‌کند. نباید کم‌تحرک ماند؛ ورزش باید بخشی از سبک زندگی باشد.
3. غذاهای پرفیبر به تکثیر باکتری‌های مفید روده کمک می‌کنند. باید به مصرف آن‌ها توجه کرد و برای پاک‌سازی و نوسازی روده‌ها غذاهای پرفیبر خورد.
4. کشور ما در میان کشورهایی قرار دارد که بیشترین مصرف آنتی‌بیوتیک را در جهان دارند. باید از مصرف غیرضروری آنتی‌بیوتیک جلوگیری شود. آنتی‌بیوتیک‌ها اثرات منفی بلندمدتی بر میکروبیوتای روده دارند!
5. از غذاهای بسته‌بندی‌شده، غیرطبیعی و فرآوری‌شده دوری کنیم. این مواد به‌مرور میکروبیوتای روده ما را مختل می‌کنند.