لوسمی میلوئیدی حاد (AML) چیست؟ علائم و درمان
در این مقاله
تقریباً همه واژه لوسمی را شنیده‌اند و می‌دانند سرطان خون است. بااین‌حال لوسمی انواع و گونه‌های بسیاری دارد. هرچند زیرگونه‌های متفاوتی وجود دارد، همه از مغز استخوان، محل تولید سلول‌های خون، منشأ می‌گیرند.
لوسمی میلوئیدی حاد (AML) چیست؟
لوسمی میلوئیدی حاد (AML) سرطان خونی است که از مغز استخوان آغاز می‌شود، اما می‌تواند به‌سرعت وارد خون شود و احتمالاً به اندام‌های دیگر مانند غدد لنفاوی، طحال و بیضه‌ها گسترش یابد.
در فرد مبتلا به AML، مغز استخوان نسخه‌های سرطانی پلاکت‌ها، گلبول‌های قرمز و گلبول‌های سفید را که میلوبلاست نامیده می‌شوند تولید می‌کند.
واژه «حاد» در نام لوسمی میلوئیدی حاد نشان می‌دهد سرطان می‌تواند به‌سرعت پیشرفت کند. این واقعیت ممکن است برای بیماران در معرض خطر بسیار تنش‌زا باشد، زیرا اهمیت تشخیص زودرس را بیشتر می‌کند.
علائم لوسمی میلوئیدی حاد چیست؟
علائم AML می‌توانند بسته به شدت و مرحله بیماری متفاوت باشند. دامنه علائم بسیار گسترده است یا ممکن است فقط از وضعیت‌هایی مانند کم‌خونی ناشی شود که AML مستقیماً ایجاد می‌کند.
در AML سلول‌های خون بسیارند، اما چون سرطانی‌اند کارکرد ندارند و در نتیجه تعداد سلول‌های طبیعی خون کاهش می‌یابد. پیامدهای احتمالی، کم‌خونی (کمبود گلبول‌های قرمز حامل اکسیژن)، ترومبوسیتوپنی (کمبود پلاکت‌های مسئول لخته شدن) و عفونت‌ها (کمبود گلبول‌های سفیدِ مبارز و دارای کارکرد) هستند.
بیماران ممکن است علائمی مانند این‌ها داشته باشند:
- رنگ‌پریدگی پوست
- تنگی نفس
- سرگیجه
- سردرد
- خونریزی مکرر بینی و لثه‌ها
- کبودشدگی آسان و/یا بدون علت روشن
- آسیب‌دیدگی آسان
- خستگی
- عفونت‌های مکرر
- تب
- کاهش وزن غیرمنتظره
- تنگی نفس
افزون بر این، اگر سلول‌های لوسمی در استخوان‌ها یا مفاصل جمع شده باشند، بیماران AML ممکن است درد استخوان یا مفصل داشته باشند.
علت لوسمی میلوئیدی حاد چیست؟ عوامل خطر
هرچند عوامل خطر مشخصی برای AML شناخته شده‌اند، عواملی که مستقیماً باعث آن می‌شوند روشن نیستند. داشتن عوامل خطر زیر به این معنا نیست که فرد حتماً به AML مبتلا خواهد شد.
عواملی که ممکن است خطر AML را افزایش دهند عبارت‌اند از:
- سن بالاتر، به‌ویژه 65 سال و بیشتر
- اختلالات ژنتیکی، از جمله سندرم داون
- مواجهه با پرتو، از جمله در درمان قبلی سرطان
- مواجهه با بعضی مواد شیمیایی
- سابقه میلوفیبروز، میلودیسپلازی، پلی‌سیتمی ورا یا دیگر بیماری‌های خون
- سابقه سیگار کشیدن
افزون بر این، احتمال ابتلای مردان به AML بیشتر از زنان است.
لوسمی میلوئیدی حاد چگونه تشخیص داده می‌شود؟
آزمایش‌های غربالگری سرطان برای تشخیص زودرس هنوز توانایی شناسایی زودهنگام AML را نشان نداده‌اند؛ افرادی که علائم احتمالی آن را دارند باید در کوتاه‌ترین زمان ممکن به پزشک اطلاع دهند.
اگر پزشک به وجود AML در بیمار مشکوک شود، ممکن است آزمایش درخواست کند. آزمایش خون رایج است، زیرا نسبت غیرعادی هر نوع سلول خونی می‌تواند نشانه لوسمی باشد. اگر آزمایش خون مورد مشکوکی نشان دهد، متخصص خون برای تأیید وجود یا نبود AML معمولاً نمونه‌برداری آسپیراسیون مغز استخوان درخواست می‌کند. در برخی موارد نمونه مایع مغزی‌نخاعی (CSF) لازم است. چون شناخت جهش‌های ژنتیکی مشخص می‌تواند به تعیین درمان کمک کند، ممکن است برای بیماران لوسمی آزمایش ژنتیک درخواست شود.
لوسمی میلوئیدی حاد چگونه درمان می‌شود؟
- درمان AML بیمار را مجموعه‌ای از عوامل، از جمله سن، شدت بیماری و زیرگونه ژنتیکی لوسمی تعیین می‌کند.
- شیمی‌درمانی معمولاً برای کشتن سلول‌های سرطانی در خون و مغز استخوان توصیه می‌شود و تلاش می‌شود با آن همه سلول‌های خونی سرطانی کشته شوند؛ به این حالت فروکش بیماری (رمیسیون) می‌گویند.
- برخی بیماران به درمان هدفمند نیاز دارند؛ این داروها ناهنجاری‌های ژنتیکی مشخص سلول‌های سرطانی را هدف می‌گیرند. می‌توان آن‌ها را درمانی مستقل یا همراه شیمی‌درمانی، بخشی از درمانی فراگیر به کار برد؛ حتی پس از آنکه شیمی‌درمانی بیشتر سلول‌های سرطانی را از بین برده و رمیسیون ایجاد کرده است، برای کشتن سلول‌های باقی‌مانده به درمان بیشتری نیاز است.
- در برخی موارد پس از شیمی‌درمانی، برای جایگزین کردن مغز استخوان تولیدکننده سلول‌های سرطانی با سلول‌های بنیادی، پیوند مغز استخوان (سلول بنیادی) ممکن است لازم باشد.
موضوع مرتبط: نخستین داروی هوشمند با تأیید FDA در درمان لوسمی میلوئیدی حاد: میدوستورین
درمان‌های لوسمی حاد عموماً 3 مرحله پایه دارند:
- درمان القایی
- درمان تحکیمی
- درمان نگهدارنده
درمان القایی
هدف این مرحله کشتن سلول‌های لوسمی با شیمی‌درمانی برای ایجاد رمیسیون سرطان است. این مرحله درمان حدود 1 ماه طول می‌کشد.
در درمان القایی، این داروها بیشتر به کار می‌روند:
- وینکریستین
- دگزامتازون
- پردنیزون
- دوکسوروبیسین
- دانوروبیسین
افراد دریافت‌کننده شیمی‌درمانی به‌علت خطر عفونت شدید و عوارض، ارتباط نزدیک خود را با تیم هماتوآنکولوژی حفظ می‌کنند.
درمان تحکیمی
حتی اگر درمان‌های تا این مرحله باعث رمیسیون شوند، سلول‌های سرطانی ممکن است در بدن پنهان مانده باشند. ازاین‌رو درمان تحکیمی ضروری است. این مرحله شامل شیمی‌درمانی با دوز بالا می‌شود. پزشک معالج ممکن است داروهای هدفمند یا پیوند سلول بنیادی را نیز پیشنهاد کند.
درمان نگهدارنده
این مرحله از درمان‌های پیاپی شیمی‌درمانی تشکیل می‌شود و می‌تواند از 6 ماه تا 2 سال طول بکشد.
*
- موضوع مرتبط: همه انواع لوسمی و آمار بقا
*
*
منابع
2. Signs and symptoms of acute myeloid leukemia (AML). American Cancer Society. https://www.cancer.org/cancer/acute-myeloid-leukemia/detection-diagnosis-staging/signs-symptoms.html. Updated August 21, 2018. Accessed August 4, 2021.
3. Acute myelogenous leukemia – symptoms and causes. Mayo Clinic. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/acute-myelogenous-leukemia/symptoms-causes/syc-20369109. Accessed August 4, 2021.
4. Can acute myeloid leukemia (AML) be found early? American Cancer Society. https://www.cancer.org/cancer/acute-myeloid-leukemia/detection-diagnosis-staging/detection.html. Updated August 21, 2018. Accessed August 4, 2021.
5. Acute myelogenous leukemia – diagnosis and treatment. Mayo Clinic. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/acute-myelogenous-leukemia/diagnosis-treatment/drc-20369115. Accessed August 4, 2021.
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.