نقطه عطف: مسیر زن جوان از ترس سوزن تا بهدستگرفتن زندگی

صبح سرد و خاکستری نوامبر، پزشکی درباره بیماری 26 ساله با غده لنفاوی بسیار بزرگشده در گردن تماس گرفت که به علت ترس شدید از سوزن، آزمایشها را رد میکرد. بیمار میخواست برای گفتوگو درباره گزینههای درمانِ تشخیص مشکوکِ لنفوم با من دیدار کند.
نمیدانستم در دیدار نخست چه انتظاری داشته باشم؛ چند بار نوبتش را لغو کرده بود و به گفته پرستاران حتی هنگام گرفتن فشار خون، از کاف پلاستیکی تیره دور بازویش میترسید و چنان هقهق میکرد که آرامکردنش ممکن نبود.
اما وقتی وارد اتاق معاینه شدم، Carla آرام و خوشرو بود. مادر و همسرش کنارش بودند. با این جمله به من خوشامد گفت: "سلام دکتر، شنیدهام قرار است خوبم کنی". کمکم داستان آگاهشدنش از غدههای لنفاوی، بزرگترشدن تدریجی و دردشان روشن شد. گفت اول تودههای گردن را به سرماخوردگی نسبت میداد؛ اما با ادامه رشد، به چیزی شومتر شک کرد. با وجود نگرانی، چون میدانست دیدن پزشک به آزمایش خواهد انجامید، جرأت مراجعه نداشت.
- موضوع مرتبط: غده لنفاوی چیست، کجاست و چرا متورم میشود؟
در همان نوبت نخست، Carla برای مهار درد شدید گردن به مسکنهای اوپیوئیدی نیاز داشت. بزرگی غده و ورم گردن تا یک سوی سینهاش امتداد داشت و آن قسمت بدن صورتی روشن شده بود. باقی پوستش رنگپریده بود؛ موهای قهوهای کدرش در برابر چشمهای آبی زندهاش چون دستهای دیده میشد و اغلب لبخندی لرزان داشت. نقشهای رنگی پرندهها، درختان و خورشید بر بازوها و پشتش میچرخید و چند پیرسینگ نقرهای براق روی صورت داشت. تیشرت سفید ساده با شلوار کشی سیاه پوشیده بود. وقتی بزرگترین غده قابللمس زیر بغلش را اندازه گرفتم، با طعنه گفت: "این بزرگه را 'Bubba' صدا میکنم".
درباره ضرورت تشخیص پیش از درمان صحبت کردیم. Carla گفت: “تا اول بیهوشم نکنید، امکان ندارد جایی از بدنم سوزن بزنید،". با تقدیرگرایی شگفتآوری گفت: “از مرگ نمیترسم؛ اگر لازم باشد آماده رفتنم.” باور داشت بیماران معمولاً بدون سودبردن از شیمیدرمانی رنج میکشند و فقط از بیماریشان میمیرند. مادرش، زنی بلندقد با انگشتان لکگرفته از دخانیات و موهای قهوهای مانند Carla، و شوهرش، مرد جوان لاغر با موهای سیاه، بیآنکه سرخوردگی خود را پنهان کنند میکوشیدند قانعش کنند. جایی مادر فریاد زد: “Carla، واقعاً برای این کار وقت ندارم. چرا همیشه باید اینقدر سرسخت باشی؟" در سکوت بگومگوی زن و شوهر را نگاه میکردم و درباره شیوه تربیت و زندگی خانگی Carla میاندیشیدم.
درباره گامهای بعدی مدیریت درمان صحبت کردیم. Carla پذیرفت زیر بیهوشی عمومی بیوپسی برداشت کامل انجام دهد. با هم آزمایش خون برای سیتیاسکن و گذاشتن کاتتر پورت وریدی را ترتیب دادیم؛ اما Carla دو بار وحشت کرد و با دیدن پورت، خشکش زد و از اتاق عمل گریخت. لیدوکائین موضعی، آرامبخشها و اطمیناندادن مداوم کارکنان اثری نداشت؛ سرانجام در تلاش سوم با متخصص بیهوشی مشخصی ارتباط گرفت که آرامش میکرد.
از ابتدا ترس سوزن Carla با وجود پیرسینگها و خالکوبیهای فراوانش مرا متعجب کرده بود. وقتی نقش پرجزئیات پرنده کاردینالی با بالهای باز را دیدم، دربارهاش پرسیدم. گفت: “میدانم مردم تعجب میکنند چگونه اینها را انجام دادهام، اما بهنوعی فرق دارد. موقع طرح تازه یا پیرسینگ واقعاً چیزی حس نمیکنم. نمیتوانم توضیحش بدهم؛ اصلاً درد ندارد.”
از همکار روانپزشکم خواستم ترس سوزن Carla را ارزیابی کند. اول جلسات خوب پیش رفت؛ اما وقتی روانپزشک کوشید برخی باورهایش درباره درمان و مداخله را به چالش بکشد، او تند شد و آن برخورد را خصمانه و بازجویانه توصیف کرد. از حضور در جلسات بعدی خودداری کرد.
اغلب درباره راه رسیدن به تشخیص حرف میزدیم. Carla پرسشها و نشانههای فراوان داشت و بسیار به اطمینانخاطر نیازمند بود. پیش از تشخیص نمیتوانستم برنامه درمان بسازم و گاهی پنهانکردن سرخوردگی و درماندگی فزایندهام سخت بود. بهعنوان تنها پزشک مسئولش، به نیابت او تماس میگرفتم و برای تلاشهای مکرر بیوپسی به مشاوران و کارکنان بیمارستان التماس میکردم. درحالیکه به دیگر بیماران پیچیده سرطانیِ نیازمند توجه رسیدگی میکردم، اغلب از وقت و انرژی ذهنی لازم برای مراقبت Carla دلگیر میشدم. خوشبختانه درخواستهایم معمولاً با درک و میل همکاران به کمک روبهرو میشد.
بیوپسی شک ما را تأیید کرد. Carla لنفوم هاجکین پیشرفته با حجم زیاد داشت و شیمیدرمانی لازم بود. عوارض بهاندازه احتمال درد نگرانش نمیکرد. خوشبختانه در آغاز درمان، پورت وریدی داشت که با جدیت از آن مراقبت میکرد.
Carla درمان را خوب تحمل کرد و تودههای لنفاوی کوچک شدند. تصویربرداری توموگرافی گسیل پوزیترون (PET) پس از دو دوره پاسخ را تأیید کرد؛ اما هنوز نواحی درخشان زرد و قرمزِ بیماری زنده روی صفحه بود. پایان درمان این اخگرها شعله کشیدند و لنفوم Carla با وجود شیمیدرمانی نجاتبخش و پیوند سلول بنیادی به پیشرفت پنهان خود ادامه داد.
اواخر بهار در اتاق شیمیدرمانی آفتابگیر کنار هم نشستیم و خبری را گفتم که پس از دیدن توده تازه در سینهاش از پیش حس کرده بود. گفتم سرطانش دیگر علاجپذیر نیست، اما امیدواریم با درمانهای تازهتر مدت زیادی مهارش کنیم. Carla ساکت شد و سر پایین انداخت؛ حالا بهجای موهای قهوهای، روسری خاکستری نازکی بر سر داشت. دقایقی بعد با چشمهای اشکآلود بالا نگاه کرد، نفس عمیق کشید و گام بعدی را پرسید.
چند روز بعد از مددکار اجتماعی شنیدم Carla پس از حمله شوهرش با پلیس تماس گرفته است. خبر مرا میخکوب کرد. به دفعاتی در ماههای گذشته فکر کردم که هنگام تماس بخش یا افزایش صف بیماران، حرف با Carla را کوتاه کرده و نگذاشته بودم از خانه بگوید. بهشدت آشفته بود و تصمیم به ترک شوهر گرفته بود. نگران سلامت و اثر این رویدادها بر مراقبتش شدم. بااینحال همچنان پیگیر ماند، برای آزمایشها و نوبتهای برنامهریزیشده آمد و برای حمایت مداوم با مشاوران دیدار کرد. گفت تیم مرکز سرطان برایش مانند خانواده تازهای است.
Carla بهتازگی ایمونوتراپی را آغاز کرده و خوب پاسخ میدهد. بزرگی غدد لنفاوی پس رفته و از مدتها پیش خوشبینتر است. به آینده نگاه میکند و به سرپرستی کودک فکر میکند. با دوستانِ شبکه حمایتی تازهاش، با دقت به نوبتها میرود. حالا 4 سال پس از تشخیص، انرژی تازه و پختگی اطمینانبخشی دارد. میداند ایمونوتراپی علاج کامل نیست و ممکن است از بیماری بمیرد؛ اما همچنان امیدوار است و تازه گفت چقدر خوشحال است. پورت کارآمدی برای خونگیری آسان دارد و پذیرفته وقتی ایمنی لازم پس از پیوند بازگردد، کارهایی بکند که پیش از بیماری حتی به آنها فکر نمیکرد.
سفر سرطان Carla نقطه عطف مهمی در زندگیاش شد. در برابر تشخیص ویرانگر سرطان و پایان ازدواج، راه تازهای رو به جلو گشود. باور دارم تجربه او تجسمِ دوباره متمرکزشدن بر زندگی و بهدستگرفتن آن است که Ronald Epstein در کتاب «حضور داشتن» (Attending) به آن اشاره میکند. به گفته Epstein، بیماران اغلب میکوشند به بیماری معنا بدهند و برخی حتی آن را فرصتی برای آغاز تازه میبینند. این شناخت برای جوانان شاید مهمتر باشد؛ چون تشخیص سرطان اغلب در زمانهای حساس رخ میدهد و زندگی را فراتر از بیماری و درمان تحتتأثیر میگذارد. Suleika Jaouad هنگام شرح تجربه لوسمی در دهه 20سالگیاش این را زنده بیان کرد: "آمیختن اینهمه بیرحمی و زیبایی، زندگیام را به منظرهای غریب و ناهماهنگ بدل کرد. آگاهیای در حاشیه دیدم باقی گذاشت که همهچیز ممکن است ناگهان ناپدید شود؛ اما چشم یک جواهرشناس را هم به من داد."
در مراقبت از Carla و ادامه حمایت با وجود دشواریها، پسرفتها و تضادها، پذیرش بیشترِ عدمقطعیت و ناتوانی را آموختم. ارزش بهرهگرفتن از تلاش جمعی تیم برای اداره موارد پیچیده را فهمیدم، چون بهتنهایی نمیتوانیم. آموختم هنگام سرخوردگی کنجکاو بمانم. کنجکاوی کمک کرد انسانیت Carla را با همه زیبایی ناهماهنگش روشنتر ببینم.
سرانجام فهمیدم بیرون از زیستشناسی بیماری، عوامل بسیاری خارج از کنترل ما هستند؛ مانند شرایط شخصی و موقعیتی و تابآوری بیمار در سازگاری با دشواریهای چندوجهی بیماری جدی. باور دارم هر مانعی که باشد، مهربانی، ثبات و نهایت تلاش برای حفظ رابطه در اختیار ماست. آمیختن مراقبت بالینی با مهربانی و عمق ارتباط میتواند بیش از آرزوی درمان عرضه کند. درباره Carla میاندیشم آیا قدرت رابطهها و حمایت تیم ما به او کمک کرد شهامتِ دوباره متمرکزشدن را پیدا کند و زندگیاش را به شیوه جسورانه خود پس بگیرد.
منابع
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک میکند.





نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر میشود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمیشود.
اولین نظر را شما بنویسید.