پرتودرمانی با هدایت MR، عوارض سرطان پروستات را کاهش می‌دهد

اهمیت و ضرورت رویکردی تازه در سرطان پروستات

سرطان پروستات یکی از شایع‌ترین سرطان‌ها در مردان است و روش‌های درمان آن باید پیوسته بهبود یابند. پرتودرمانی استریوتاکتیک بدن (SBRT) رویکردی است که در مدیریت سرطان پروستات بیشتر به کار می‌رود. اما بهبود عوارض جانبی این روش درمانی به اولویتی مهم تبدیل شده است. در این زمینه، تصویربرداری تشدید مغناطیسی (MR) در هدایت پرتودرمانی، مزیت‌هایی ارائه می‌کند که ممکن است کاهش عوارض SBRT پروستات را آسان‌تر کنند. این نوشته مرور نظام‌مند و فراتحلیلی را ارائه می‌کند که هدف آن مقایسه میزان عوارض حاد ادراری و روده‌ای میان SBRT تطبیقی با هدایت MR (MRg-A-SBRT) و SBRT با هدایت BT (CT-SBRT) است.

بر اساس پژوهشی به سرپرستی دکتر Jonathan Leeman از مؤسسه سرطان Dana-Farber که در 24 ژوئیه در Cancer منتشر شد، پرتودرمانی استریوتاکتیک روزانه تطبیقی بدن (SBRT) با هدایت تشدید مغناطیسی در بیماران سرطان پروستات، در مقایسه با BT-SBRT استاندارد، خطر عوارض حاد ادراری درجه 2 یا بالاتر را 44% و خطر عوارض حاد روده‌ای درجه 2 یا بالاتر را 60% کاهش می‌دهد.

پرتودرمانی با هدایت تشدید مغناطیسی (MR) چیست؟

پرتودرمانی با هدایت تشدید مغناطیسی (MR)، روشی است که فناوری تصویربرداری MR را با پرتودرمانی یکپارچه می‌کند. این فناوری امکان هدایت دقیق‌تر تابش به سلول‌های سرطانی هدف را می‌دهد. تصویربرداری MR به پایش بلادرنگ تغییرات بدن در طول درمان و تنظیم دوز و جهت تابش در هر جلسه کمک می‌کند. این کار ضمن کاهش مواجهه بافت سالم با تابش، تمرکز دقیق‌تر بر سلول‌های سرطانی را ممکن می‌کند.

SBRT چیست؟

پرتودرمانی استریوتاکتیک بدن (SBRT)، روش درمان سرطان است که دوز بالای تابش را با دقت مستقیماً به درون تومور هدایت می‌کند. SBRT ضمن کاهش خطر آسیب به بافت سالم اطراف، بیشترین دوز تابش را به تومور می‌رساند. این درمان معمولاً در چند جلسه، اغلب چهار تا پنج جلسه، انجام می‌شود و به‌ویژه برای تومورهای کوچک با مرز مشخص مؤثر است. SBRT در درمان سرطان پروستات، سرطان ریه، تومورهای مغزی و برخی سرطان‌های دیگر استفاده می‌شود.

مزیت‌ها و محدودیت‌های SBRT با هدایت MR

پرتودرمانی با هدایت MR از تصویربرداری MR برای ترسیم دقیق‌تر پروستات و اندام‌های در معرض خطر، در نظر گرفتن تغییرات آناتومیک میان فراکشن‌ها (کوچک شدن تومور) و پایش بلادرنگ هدف بر پایه MR هنگام تابش استفاده می‌کند. اما مقایسه ارزش بالینی این فناوری با روش‌های فراگیرتر و دسترس‌پذیرتر مانند BT-SBRT، نیازی اساسی است.

کارآزمایی MIRAGE و نتایج آن

کارآزمایی تک‌مرکزی MIRAGE، بر اساس نتایج 156 بیمار که به طور تصادفی SBRT با هدایت MR یا CT-SBRT دریافت کردند، کاهش چشمگیر سمیت حاد ادراری‌تناسلی (GU) و گوارشی (GI) و بهبود پیامدهای کوتاه‌مدت گزارش‌شده توسط بیمار را با MRI-Linac نشان داد. اما تک‌مرکزی بودن و اندازه نمونه ممکن است تعمیم‌پذیری را محدود کنند و مهم آنکه از پرتودرمانی تطبیقی آنلاین روزانه استفاده نشده بود.

روش‌شناسی: مقایسه MR-SBRT و BT-SBRT

برای تعیین کاهش یا عدم کاهش عوارض بیماران با این رویکرد، پژوهشگران فراتحلیلی شامل 29 پژوهش با 2547 بیمار انجام دادند که بروز کوتاه‌مدت عوارض روده‌ای و ادراری‌تناسلیِ ارزیابی‌شده توسط پزشک را میان رویکرد با هدایت MR و BT-SBRT استاندارد مقایسه می‌کرد. میانگین بازه گردآوری داده‌های عوارض حاد در پژوهش‌های با هدایت MR برابر با 70 روز و در پژوهش‌های BT-SBRT برابر با 94 روز بود.

نتایج: میزان سمیت حاد

• با استفاده از پرتودرمانی با هدایت MR (MR-SBRT)، خطر عوارض شدید ادراری (درجه 2 یا بالاتر) 16% است. اما این خطر با SBRT استاندارد با هدایت BT به 28% می‌رسد.
• به همین ترتیب، با پرتودرمانی با هدایت MR، خطر عوارض شدید روده‌ای (درجه 2 یا بالاتر) 4% است، اما با SBRT استاندارد با هدایت BT به 9% می‌رسد.
• میان دو روش درمانی از نظر عوارض شدید بسیار نادر (درجه 3 یا بالاتر) تفاوتی وجود ندارد.
• در SBRT با هدایت BT، استفاده یا عدم استفاده از نشانگرهای fiducial، یعنی قطعات فلزی کوچکی که هنگام پرتودرمانی به تعیین محل تومور کمک می‌کنند، تفاوتی از نظر عوارض ایجاد نمی‌کند.

در عمل: فواید بالینی MR-SBRT

پژوهشگران می‌گویند پرتودرمانی با هدایت MR به اجرای دقیق‌تر و مؤثرتر درمان با تابش کمک می‌کند. این امر سود بالینی قابل اندازه‌گیری‌ای ایجاد می‌کند که ممکن است نتایج درمان را بهتر کند. درمان با هدایت MR در کاهش عوارض نقش مهمی دارد؛ به دلیل ویژگی‌هایی مانند برنامه‌ریزی تطبیقی آنلاین روزانه، تعیین دقیق‌تر تومور با تصویربرداری MR و پایش MR تومور در طول درمان. این ویژگی‌ها اجرای دقیق‌تر و ظریف‌تر درمان را ممکن می‌کنند.

محدودیت‌های پژوهش

تحلیل، تفاوت‌های دوزیمتری، برنامه‌ریزی تابش و مدیریت و ارزیابی سمیت میان مطالعات را در نظر نگرفت. سمیت دیررس و میزان کنترل سرطان پیگیری نشدند و ممکن است میان دو رویکرد متفاوت باشند.