پژوهشی که عملکرد درمان سرطان پستان را تغییر خواهد داد

نوع حساس به هورمون‌درمانیِ سرطان پستان نزدیک به %70 همه بیماران را در بر می‌گیرد. پزشک انگلیسی Beatson، 120 سال پیش با گزارش موردها، سود برداشتن تخمدان را به‌عنوان نخستین درمان این نوع نشان داد. در سال 1969 از تاموکسیفن برای نخستین بار در سرطان پستان حساس به هورمون متاستاتیک یا مرحله چهارم استفاده شد؛ پس از آن، هورمون‌درمانی در این حوزه فراوان به کار رفت و داروهای تازه بسیاری توسعه یافتند.

داروهای گروه تازه هورمون‌درمانی اگرچه موفقیت درمان سرطان پستان حساس به هورمونِ متاستاتیک را از تاموکسیفن جلوتر بردند، مدت سود درمان در حدود 1-1.5 سال ماند. پس از آن، سود هورمون‌درمانی خط دوم به‌طور میانگین از 4 ماه فراتر نرفت و سپس ناگزیر شیمی‌درمانی آغاز می‌شود.

مهم‌ترین علت کوتاه شدن سود هورمون‌درمانی، سازوکار «مقاومت» سلول سرطانی به داروهای ماست

پیشرفت درمان هدفمند در سال‌های اخیر، جست‌وجو در سرطان پستان متاستاتیک حساس به هورمون را نیز بیشتر کرده است. با روشن شدن سازوکار مقاومت، ترکیب درمان ضدهورمونی و داروهای افزوده مورد توجه قرار گرفت. بر اساس مطالعات موفق، داروی مهارکننده پیام درون‌سلولی everolimus (Afinitor) در ژوئیه 2012 و مهارکننده چرخه سلولی پالبوسیکلیب (Ibrance) در فوریه 2015، تأیید FDA گرفتند و عرضه شدند. با وجود سود بالینی، عوارض استفاده روزمره آن‌ها را محدود می‌کند.

در مطالعه MONALEESA-2 که در ESMO 2016 ارائه و هم‌زمان در مجله معتبر New England Journal of Medicine منتشر شد، مهارکننده چرخه سلولی هم‌خانواده پالبوسیکلیب، یعنی ریبوسیکلیب یا مهارکننده CDK4/6، همراه با داروی مهارکننده هورمون لتروزول بررسی شد.

668 بیمار تازه‌تشخیص‌داده‌شده با سرطان پستان متاستاتیک یا مرحله چهارم، بدون هورمون‌درمانی یا شیمی‌درمانی قبلی، وارد مطالعه شدند. ترکیب دو دارو نسبت به لتروزول تنها، زمان تا پیشرفت را معنادار افزایش داد و %16 سود اضافی در میزان پاسخ ایجاد کرد. میزان سود بالینی با ترکیب لتروزول‌ـ‌ریبوسیکلیب به %80 رسید. سود درمان در بازوی تک‌هورمونی حدود 14 ماه بود؛ در بازوی دو دارویی هنوز به پایان نرسیده و به نظر می‌رسد از 2 سال بیشتر شود.

با وجود کاهش نوتروفیل، از سلول‌های ایمنی خون، مشکل جدی ناشی از این عارضه ایجاد نشد. مطالعه فاز III نشان داد دارو از نظر عوارض بسیار قابل اعتماد است.

ترکیب ریبوسیکلیب‌ـ‌لتروزول که در کنگره ESMO 2016 در سرطان پستان بازتاب زیادی داشت و FDA آن را درمان تحول‌آفرین ارزیابی کرد، هنوز وارد استفاده بالینی نشده است. به نظر می‌رسد ریبوسیکلیب به‌زودی بخشی از درمان استاندارد بیماران ما با سرطان پستان متاستاتیک حساس به هورمون شود.

همه سرطان‌های پستان یکسان نیستند. در نوشته «انواع سرطان پستان چیست؟» اطلاعات بیشتری پیدا می‌کنید.