Döş xərçəngi müalicəsində praktikanı dəyişdirəcək tədqiqat

Hormonal müalicələrə həssas döş xərçəngi bütün döş xərçəngi xəstələrinin təxminən % 70-ini əhatə edir. Bu növə ilk müalicə olan yumurtalıqların çıxarılmasının faydasını ingilis həkim Beatson 120 il əvvəl hadisə təqdimatları ilə göstərmişdir. 1969-da Tamoksifen-in metastatik (dördüncü mərhələ) hormona həssas döş xərçəngində ilk istifadəsindən sonra hormonal müalicələr bu sahədə geniş istifadə edilmiş və çoxsaylı yeni hormonal dərmanlar hazırlanmışdır.

Yeni qrup hormonal müalicə dərmanları hormona həssas metastatik döş xərçəngi müalicəsinin uğurunu Tamoksifen-dən irəli aparsa da faydalanma müddəti 1-1.5 il səviyyəsində qalmışdır. Sonra ikinci xətt hormonal müalicədən faydalanma orta hesabla 4 ayı keçməmişdir. Bundan sonra xəstələrə məcburən kimyaterapiya başlanır.

Hormonal müalicədən faydalanmanı qısaldan ən mühüm səbəb xərçəng hüceyrəsinin dərmanlara qarşı yaratdığı "müqavimət" mexanizmləridir

Son illərdə xüsusilə hədəfə yönəlmiş müalicələrin inkişafı hormona həssas metastatik döş xərçəngində də axtarışlar gətirmişdir. Xüsusilə müqavimət mexanizmlərinin aşkarlanması ilə antihormonal müalicəyə əlavə dərman kombinasiyaları maraq doğurmuş, uğurlu tədqiqatlara əsasən hüceyrədaxili siqnal yolunu basqılayan everolimus (Afinitor) iyul 2012-də, hüceyrə dövrü basqılayıcısı Palbosiklib (Ibrance) isə fevral 2015-də FDA təsdiqi alaraq istifadəyə verilmişdir. Klinik fayda olsa belə yan təsirlər gündəlik praktikada bu dərmanların istifadəsini məhdudlaşdırır.

ESMO 2016-da təqdim edilmiş və eyni vaxtda nüfuzlu New England Journal of Medicine jurnalında dərc olunmuş MONALEESA-2 tədqiqatında Palbosiklib ilə eyni ailədən hüceyrə dövrünü basqılayan Ribosiklib (CDK4/6 inhibitoru) ilə hormon basqılayıcı Letrozol-un birgə istifadəsi qiymətləndirilmişdir.

Tədqiqata yeni diaqnoz qoyulmuş, hələ hormonal müalicə və ya kimyaterapiya almamış 668 metastatik (dördüncü mərhələ) döş xərçəngi xəstəsi qəbul edilmişdir. Nəticədə tək Letrozol ilə müqayisədə ikili dərmanın xəstəliyin irəliləməsinədək müddəti əhəmiyyətli uzatdığı, xəstəlik cavab nisbətinə əlavə %16 fayda verdiyi göstərilmişdir. Klinik fayda Letrozol-Ribosiklib kombinasiyası ilə %80-ə çatmışdır. Tək hormonal müalicə qolunda faydalanma təxminən 14 ay olduğu halda ikili müalicə qolunda faydalanma müddətinin (hələ çatılmayıb) 2 ili aşacağı görünür.

Yan təsir kimi immun qan hüceyrələrindən neytrofil sayının azalması görülsə də, bununla bağlı ciddi problem yaranmamışdır. Yan təsirlər baxımından olduqca etibarlı vasitə olduğu bu faza llI tədqiqatla göstərilmişdir.

ESMO 2016 Konqresində döş xərçəngində əks-səda yaratmış, Amerika Dərman İdarəsinin (FDA) sıçrayış yaradan müalicə saydığı Ribosiklib-Letrozol kombinasiyası hələ klinik istifadəyə keçməmişdir. Ribosiklib yaxın gələcəkdə hormona həssas metastatik döş xərçəngli xəstələrimiz üçün standart müalicənin hissəsi olacaq kimi görünür.

Bütün döş xərçəngləri eyni deyil. "Döş xərçənginin növləri hansılardır?" başlıqlı yazımızda daha çox məlumat ala bilərsiniz.