واکسن در سرطان: واکسن‌های محافظتی

قبلاً واکسن درمانی سرطان را گفتیم؛ اکنون محافظتی را می‌بینیم. اصل کلی دادن ویروس ضعیف‌شده برای ایمنی همان ویروس است. محافظتی سرطان علیه ویروس سرطان‌زا طراحی شده است.

از اوایل دهه 1900 می‌دانیم ویروس سرطان‌زا است. گزارش اخیر WHO می‌گوید 15 درصد سرطان جهان ویروسی است. بیشتر در کم‌توسعه و درحال‌توسعه دیده می‌شود؛ به علت برنامه واکسن نامنظم و اجرا نشدن بهداشت لازم. اصطلاح کلی این ویروس‌ها انکوویروس است.

انکوویروس با عفونت و ورود به سلول کنترل را می‌گیرد و برای تکثیر خود استفاده می‌کند. DNA سلول رویدادهای اصلی را کنترل می‌کند. ویروس اطلاعات ژنتیکی خود را به DNA اضافه می‌کند؛ سلول با ساختار ژنی معیوب بی‌مهار تقسیم و سرطانی می‌شود. چنان‌که بعد مفصل می‌بینیم، برخی فعالیت سرکوبگر تومور را مهار و برخی انکوژن (ژن تحریک رشد) اضافه می‌کنند. فهرست ویروس‌های شناخته‌شده و انواع سرطان در زیر است.

-هپاتیت B و C: کبد

-HPV: دهانه رحم و رحم

-ویروس لنفوتروپیک T انسانی: لنفوم سلول T بزرگسال

-اپشتین‌بار: بورکیت، هوچکین، حنجره

-ویروس سارکوم کاپوزی: سرطان عضله

مهم اینکه درصد سرطان‌زایی بسیار کم است و پژوهش نشان داده آلوده می‌تواند همه عمر سرطان نگیرد.

پرپژوهش‌ترین و واکسن‌ساخته‌شده‌های اخیر هپاتیت و HPV هستند. هپاتیت با عفونت مزمن کبد سرطان می‌سازد. سالانه 750.000 مورد کبد گزارش و بیشتر در کم‌توسعه است. B جمعیت جهان را به میزان 3 درصد آلوده کرده و در کشورهای فاقد برنامه واکسن مسئول 90 درصد موارد سرطان کبد است.

HPV عامل اثبات‌شده دهانه رحم است و مطالعات اخیر %99 را ناشی از آن یافتند. بیشتر تناسلی را درگیر و غالباً جنسی منتقل می‌شود و زگیل یا رشد غیرطبیعی می‌دهد. زگیل تناسلی از مهم‌ترین عفونت‌های جنسی است؛ درمان جراحی و دارو ممکن، اما در بیشتر افراد عود می‌کند. با این‌ها چگونه HPV سرطان می‌سازد؟ پاسخ خروج ژن از کنترل است. سازوکار را با هم ببینیم؛

تقسیم از نخستین لحظه زندگی بسیار سریع و تا بزرگسالی ادامه دارد. در بالغ فقط برای ترمیم بافت آسیب‌دیده تقسیم و تکثیر است و همه انواع چنین نیستند؛ مثلاً عصب و عضله خود را نوسازی نمی‌کنند. مهم‌ترین ژن کنترل تقسیم p53است و دانشمندان «نگهبان ژن‌ها» نامیده‌اند. p53 سرکوبگر تومور است. با آسیب ژنتیکی تقسیم را متوقف می‌کند تا ژن معیوب به سلول تازه نرود و ترمیم را آغاز می‌کند. اگر ناموفق باشد، مرگ برنامه‌ریزی‌شده سلول آسیب‌دیده را حذف می‌کند. پس p53 اهمیت زیاد دارد. جهش p53 موجب رشد بی‌مهار است. در % 50 سرطان انسان p53 جهش‌یافته و غیرفعال یافت شده است. رابطه HPV و p53 چیست؟ ویروس با عفونت ژن خود را ادغام می‌کند و پروتئین‌های E6/E7 حاصل، p53 را بی‌کار می‌کنند؛ حذف سامانه کنترل تقسیم بی‌مهار می‌دهد.

در 2006 واکسن Gardasil و Cervarix با تأیید FDA ایمنی دادند. Gardasil برای پیش‌نوجوان و آغازکننده زندگی جنسی فعال توصیه است. آلوده محافظت نمی‌گیرد. Gardasil بیش از 120 کشور تأیید و در کشور ما نیز عرضه شده؛ برای جزئیات کلیک کنید. پژوهش تازه کاهش دهانه رحم در کشورهای برنامه واکسن را گزارش کرد.

فراموش نشود این واکسن‌ها برای فرد از پیش آلوده محافظ نیستند. سن بالاتر و آغاز زندگی جنسی خطر آلودگی را بیشتر می‌کند. نسل جدید واکسن محافظ جایگزین کنترل معمول نیست و واکسینه‌ها باید کنترل را ادامه دهند.

برای نوشته واکسن درمانی کلیک کنید.