ورزش به‌عنوان درمان، پیش و پس از سرطان
در این مقاله
براساس تعریف سازمان جهانی بهداشت (WHO)، فعالیت بدنی هر نوع حرکت انجام‌شده توسط عضلات اسکلتی با مصرف انرژی است؛ ورزش زیرگروهی از فعالیت بدنی شامل حرکات برنامه‌ریزی‌شده، هدفمند و تکراری تعریف می‌شود.
منظم ورزش کردن سن, جنسیت و ظرفیت جسمی صرف‌نظر از همه افراد از آن سود می‌برند. به‌اختصار، ورزش علاوه بر کنترل وزن، دستگاه ایمنی را تقویت می‌کند، آرامش روانی می‌دهد، استرس را کاهش می‌دهد، عضلات را قوی می‌کند و کیفیت خواب و بهره‌وری روزانه را افزایش می‌دهد؛ همچنین در برابر چاقی، سندرم متابولیک، دیابت، فشار خون بالا، اختلال اضطرابی و انواع متعدد سرطان اثر محافظتی و در درمان اثربخشی دارد.
به این ترتیب، می‌توان آن را درمان / تراپی نامید و با آنکه ورزش در بسیاری از بیماری‌های مزمن مانند فشار خون بالا و چاقی نخستین گزینه درمان است، هنوز در پیشگیری از سرطان و درمان پس از تشخیص بخشی از درمان استاندارد نیست، باوجود شواهد مهمی که مطالعات سازمان‌های بین‌المللی متعدد نشان داده‌اند.
علت می‌تواند نبود یک درمان عمومی سرطان و داشتن برنامه درمانی اختصاصی برای هر زیرگونه، انجام نشدن مطالعه بزرگ درباره اثر ورزش بر زیرگونه‌ها و در نتیجه نبود پوشش بازپرداخت هزینه باشد.
کمیته راهنمای فعالیت بدنی شواهد قوی ارائه کرده است که فعالیت بدنی خطر ابتلا به سرطان کولون، پستان، کلیه، رحم، مثانه، مری و معده را کاهش می‌دهد.
|
>> شواهد علمی موجود |
داده‌های مشاهده‌ای از ارتباط سطوح بالاتر فعالیت بدنی با خطر سرطان‌های متعدد شامل کولون، پستان، کلیه، آندومتر، مثانه، مری (آدنوکارسینوم)، معده (کاردیا) و ریه حمایت می‌کنند. |
|
داده‌های مشاهده‌ای از رابطه افزایش فعالیت بدنی پس از تشخیص و مرگ‌ومیر اختصاصی بیماری کمتر در سرطان پستان، کولون و پروستات حمایت می‌کنند. |
|
|
داده‌های پیش‌بالینی محدود از فعالیت ضدتوموری ورزش در مدل‌های سرطان جوندگان یا انسان حمایت می‌کنند. |
|
|
داده‌های کارآزمایی‌های بالینی تصادفی‌شده از فایده ورزش بر پیامدهای گزارش‌شده و نقاط پایانی کنترل علائم در جمعیت بیماران حمایت می‌کنند. |
|
|
>> محدودیت‌ها |
ارزیابی فعالیت بدنی در مطالعات مشاهده‌ای فقط در یک مقطع زمانی براساس خودگزارش‌دهی فرد. |
|
طیف بسیار گسترده «دوزهای» فعالیت بدنی یا ورزش مرتبط با کاهش خطر سرطان اولیه یا مرگ‌ومیر ناشی از سرطان |
|
|
فعالیت زیستی (برای مثال اثر بر تومور یا ریزمحیط تومور) ناشناخته است |
|
|
پیش‌بینی‌کننده‌های پاسخ (برای مثال ویژگی‌های بالینی‌پاتولوژیک، زیرگونه تومور و امضاهای ژنومی) ناشناخته‌اند |
|
|
>> جهت‌گیری‌های آینده |
آزمون پیش‌بالینی یا «هم‌بالینی» برای نشان دادن تعدیل نشانگرهای بافتی و توموری در مدل‌های حیوانی مرتبط |
|
انجام مطالعات بالینی اولیه تعیین دوز (افزایش دوز)؛ تعریف دوزهای ورزش قابل اجرا در جمعیت و محیط هدف (یعنی فاز 1a) |
|
|
مطالعات علمی مرتبط برای بررسی فعالیت زیستی دوزهای ورزش قابل اجرای تعریف‌شده |
|
|
تأیید امکان‌پذیری در آزمون‌های ایمنی و گسترش دوز (فاز 1b) و ارزیابی اثربخشی مقدماتی ضدتوموری |
کمیته که در مطالعات خود نبود ارتباط با خطر سرطان تیروئید و رکتوم را یافته بود، همچنین نشان داد ورزش جسمی زیاد در سرطان پستان، کولون و پروستات، مرگ‌ها را کاهش می‌دهد .
در مطالعه نکونجاک و همکاران، در حاملان BRCA 1/2، جهش ورزش از نظر خطر ابتلا به سرطان پستان فایده‌ای نداشت؛ در مطالعه کینگ و همکاران، در حاملان BRCA 1 خطر ایجاد سرطان تخمدان %54 و در حاملان BRCA 2 این خطر %23 کاهش یافت.
براساس فراتحلیلی از 53 مطالعه، نتایج 35 مطالعه نشان داد ورزش منظم و مؤثر پیشرفت سرطان (ایجاد و پیشروی آن) را کاهش می‌دهد.
علاوه بر این در بیشتر مطالعات گسترده‌تر و نظام‌مندتر روی موش‌ها، ویژگی ضدسرطانی فعالیت بدنی یا ورزش مشاهده شده است.
درحالی‌که در مطالعات مشاهده‌ای اثر مثبت ورزش دیده می‌شود، درباره اثر ورزش بر ریزمحیط تومور اطلاعاتی داریم، اما هنوز به‌طور روشن با مطالعات بالینی نشان داده نشده است. برای مثال ورزش طی حدود 12 ماه، هفته‌ای 360 دقیقه، در مردان بیان پروتئین پیش‌برنده آپوپتوز Bax را افزایش داد، درحالی‌که در زنان به‌ویژه در کولون کاهش آن مشاهده شد.
در مطالعه دیگری اثر ورزش بر برخی نشانگرهای بیوشیمیایی بررسی شد. اثر ورزش با زمان‌های مختلف (150 یا 300 دقیقه) و طول دوره متفاوت (6-12 ماه) بر استروئیدهای جنسی، هورمون‌های رشد، سیتوکین‌های التهابی و آسیب DNA و عوامل ترمیم بررسی شد، اما نتایج ناسازگارند و روشن نیست تغییرات مشاهده‌شده اهمیت بالینی دارند یا خیر.
در 2 مطالعه بزرگ بین‌المللی، در سرطان کولون مرحله 2 و مرحله 3 و سرطان پروستات متاستاتیک اثر و اثربخشی ورزش‌درمانی و اثر آن بر ریزمحیط بررسی می‌شود. علاوه بر این مطالعه بررسی اثربخشی رژیم غذایی و ورزش‌درمانی بر گروه‌های مختلف سرطان نیز ادامه دارد.
براساس نتایج مطالعات، مقدار یکسان از یک نوع ورزش می‌تواند در افراد مختلف اثرات متفاوت داشته باشد. سرعت متابولیسم پایه، حداکثر متابولیسم و ظرفیت جسمی همه افراد یکسان نیست. بنابراین زمان و مقدار ورزش در مطالعات با دامنه‌های گسترده تعیین شده است. برای مثال یک مطالعه نشان می‌دهد در هفته ورزش با شدت متوسط به مدت 120-360 دقیقه یا شدت بالا به مدت 75-230 دقیقه، خطر سرطان پستان را به‌طور چشمگیری کاهش می‌دهد. همچنین در بیماران سرطان پستان، مقدار ورزش مرتبط با کاهش خطر مرگ سرطانی، 120-250 دقیقه با شدت متوسط و 75-150 دقیقه با شدت بالا مشاهده شد.
ایجاد سرطان عوامل ژنتیکی و محیطی تحت تأثیر آن‌هاست. اثر ورزش بر سرطان نیز از اندازه تومور، گیرنده مثبت یا منفی بودن (برای مثال گیرنده استروژن در سرطان پستان)، سطح برخی ژن‌ها (مانند p27) و سطح پاسخ ایمنی فرد (مانند تراکم سلول‌های CD3+) تأثیر می‌پذیرد. بر این اساس موفقیت ورزش‌درمانی به عواملی مانند سن، جنسیت، ظرفیت جسمی، اندازه و زیرگونه‌های تومور بستگی دارد.
متأسفانه از کشورهای دارای کمترین ورزش و فعالیت بدنی در جهان هستیم
در کشور ما، با بررسی اثر بر بیماری‌های مزمن، از بیماری عروق کرونر %9.3، دیابت نوع 2 %11.3، سرطان پستان %16.3، سرطان کولون %16.6 و مرگ ناشی از همه علل %15 به بی‌فعالیتی جسمی مربوط هستند. با این مقادیر، کشور ما پس از مالت و صربستان در اروپا از نظر بیماری‌های مرتبط با بی‌فعالیتی جسمی در رتبه 3 قرار دارد.
نتیجه
ورزش‌درمانی از نظر اثربخشی، هزینه و عوارض، روشی امیدبخش به نظر می‌رسد. علاوه بر اثر مستقیم، کاهش چشمگیر ابتلا و مرگ مرتبط با بیماری‌هایی مانند حمله قلبی، فشار خون بالا، انسداد عروق و چاقی، و اعتمادبه‌نفس روانی ایجادشده در فرد، اثر مثبت آن را بیشتر می‌کند. امید می‌رود پس از درک کامل زیست‌شناسی ورزش و اثر آن بر ریزمحیط تومور با مطالعات بالینی پیشرفته‌تر، بتوان از رژیم‌های درمانی ویژه براساس سن، ظرفیت جسمی و زیرگونه‌ها به‌عنوان درمان استاندارد استفاده کرد.
منابع
Development of Exercise as Interception Therapy for Cancer: A Review.
JAMA Oncol. 22 Aug 2019.
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.