HPV Pozitif Baş-Boyun Kanserinde Hedefli İmmünoterapi + Pembrolizumab
VERSATILE-002 Çalışması Sonuçları
HPV (insan papilloma virüsü) ile ilişkili baş-boyun kanserleri, özellikle bademcik ve dil kökünü içeren ağız-boğaz (orofarenks) kanserleri, son yıllarda giderek artıyor. Bu tümörler erken evrede iyi seyirli olsa da, hastalık tekrarladığında veya yayıldığında tedavi seçenekleri sınırlı. 17 Eylül 2026'da JAMA Oncology dergisinde yayımlanan faz 2 VERSATILE-002 çalışması, HPV16'yı hedefleyen tedavi edici bir immünoterapi olan PDS0101'in (Versamune HPV) pembrolizumaba eklenmesinin, daha önce immünoterapi almamış hastalarda %34 yanıt oranı ve 39,3 aylık ortanca yaşam süresi ile ilişkili olduğunu gösterdi. Sonuçlar umut verici; ancak çalışma tek kollu ve kontrol grubu yok. Bu yazıda çalışmayı, güçlü ve zayıf yanlarıyla birlikte ayrıntılı olarak değerlendiriyoruz.
- Ne test edildi? Deri altına 5 doz uygulanan PDS0101, 3 haftada bir damardan verilen pembrolizumabla birlikte; nüks veya metastatik HPV16 pozitif baş-boyun yassı hücreli kanserinde.
- İmmünoterapi almamış hastalar (53 kişi, PD-L1 CPS ≥1): Bağımsız merkezi değerlendirmeyle yanıt oranı %34 (6 tam, 12 kısmi yanıt); ortanca progresyonsuz sağkalım 5,3 ay; ortanca yaşam süresi 39,3 ay; 2 yıllık yaşam oranı %67,6.
- İmmünoterapiye dirençli hastalar (22 kişi): Hiç yanıt görülmedi; bu grupta çalışmanın hedefi karşılanmadı.
- Güvenlik: Tedaviye bağlı 3. derece ve üzeri yan etki %13,8; en sık yan etki hafif-orta düzeyde enjeksiyon yeri reaksiyonları.
- Dikkat: Randomize değil; geçmiş çalışmalarla kıyaslama yanıltıcı olabilir. Katılımcıların %95'i erkek ve %95'i beyaz.
- Sonraki adım: Faz 3 VERSATILE-003 çalışması başladı ancak Ekim 2025'te hasta alımı durduruldu; protokol değiştirildi. Tedavi henüz onaylı değil, Türkiye'de erişilebilir değil.
HPV ve baş-boyun kanseri: neden önemli?
Makalede aktarılan verilere göre ağız-boğaz (orofarenks) kanserlerinin ABD'de %70'e kadarı, Avrupa'da %73'ü HPV enfeksiyonuyla ilişkili. HPV ilişkili orofarenks kanserlerinin %80-90'ında etken HPV'nin 16 numaralı tipi (HPV16). HPV, daha seyrek olarak ağız boşluğu (yaklaşık %6), gırtlak (%1) ve yutak alt bölümü (hipofarenks, %13) kanserlerinde de saptanıyor. Bu artışın 2030'lu yıllarda da sürmesi bekleniyor. Baş-boyun kanserleriyle HPV ilişkisini baş-boyun kanserleri ve HPV ilişkisi yazımızda anlattık.
HPV pozitifliği, erken ve lokal ileri evrede daha iyi bir seyirle ilişkili. Ancak hastalık nüks ettiğinde veya uzak organlara yayıldığında bu avantaj büyük ölçüde kayboluyor. Makaleye göre nüks veya metastatik HPV16 pozitif baş-boyun kanserinde, immünoterapi ve kemoterapi kullanılsa da ortanca yaşam süresi 15 ayın altında. Bugün bu hastalarda ilk basamak standart tedavi, pembrolizumabın tek başına veya platin bazlı kemoterapiyle birlikte kullanılmasıdır. Pembrolizumab tek başına yalnızca bir kısım hastada yanıt sağlıyor; pembrolizumab ile kemoterapi birlikte kullanıldığında ise hastaların %85'ine varan kısmında 3. derece ve üzeri yan etki görülebiliyor. Birinci basamak tedavi seçeneklerini 4. evre veya tekrarlayan baş-boyun kanserinin en iyi başlangıç tedavisi yazımızda ele aldık.
HPV ilişkili kanserlerin özel bir zayıf noktası var: Tümör hücreleri, virüsün E6 ve E7 adlı proteinlerini üretmeye devam eder. Bu proteinler vücut için yabancıdır ve bağışıklık sisteminin tanıyabileceği ideal hedeflerdir. Tedavi edici HPV aşıları ve immünoterapiler bu hedefe yönelik geliştiriliyor. Konunun genel çerçevesini HPV için tedavi edici aşılar yazımızda anlattık.
PDS0101 nedir, nasıl çalışır?
PDS0101 (Versamune HPV), PDS Biotechnology şirketinin geliştirdiği, HPV16'ya yönelik tedavi edici bir immünoterapidir. İçinde iki bileşen bulunur: HPV16'nın E6 ve E7 proteinlerinden elde edilen çok sayıda küçük protein parçası (peptit) ve bağışıklık sistemini uyaran özel bir lipit (R-DOTAP). Makaleye göre PDS0101 lenf bezlerinde tip I interferon sinyalini artırıyor ve E6/E7 parçalarının hem MHC sınıf I hem de sınıf II yoluyla sunulmasını kolaylaştırıyor. Sonuçta hem yardımcı (CD4) hem öldürücü (CD8) T hücreleri ve uzun ömürlü bellek T hücreleri oluşuyor.
Pembrolizumab ise tümörün T hücrelerini durdurmak için kullandığı PD-1 "frenini" kaldıran bir bağışıklık kontrol noktası inhibitörüdür. İki tedavinin birlikte kullanılmasının arkasındaki fikir basit: PDS0101 tümöre karşı yeni T hücreleri oluşturur, pembrolizumab bu hücrelerin tümör içinde frenlenmesini önler. Pembrolizumabı Keytruda (pembrolizumab) nedir yazımızda anlattık.
Şekil 1 · PDS0101 ve pembrolizumab birlikte nasıl çalışır?
Aşı benzeri immünoterapi T hücresi üretir; kontrol noktası inhibitörü bu hücrelerin önündeki freni kaldırır.
VERSATILE-002 çalışması nasıl yapıldı?
| Özellik | Ayrıntı |
|---|---|
| Tasarım | Faz 2, açık etiketli, tek kollu (randomize değil), çok merkezli; iki kademeli (Simon) istatistik tasarımı |
| Yer ve süre | ABD, Birleşik Krallık ve İrlanda'da 26 merkez; Mart 2021 - Mayıs 2025 |
| Hastalar | Nüks veya metastatik, HPV16 pozitif (PCR ile merkezi olarak doğrulanmış) baş-boyun yassı hücreli kanseri; genel durumu iyi (ECOG 0-1) |
| İki grup | İmmünoterapi almamış ve PD-L1 CPS ≥1 olanlar; daha önce en az 8 hafta immünoterapi alıp ilerleyenler (dirençli) |
| Tedavi | Pembrolizumab 200 mg damardan, 3 haftada bir, en fazla 35 kür + PDS0101 deri altına 1., 2., 3., 4. ve 12. kürlerde (toplam 5 doz) |
| Birincil hedef | Bağımsız, kör merkezi değerlendirmeyle nesnel yanıt oranı (RECIST 1.1) |
| İkincil hedefler | Progresyonsuz sağkalım, genel sağkalım, güvenlik |
| Başarı ölçütü | İmmünoterapi almamış grupta yanıt oranının %17'den %33'e çıkarılması; dirençli grupta %5'ten %20'ye |
| Finansman | PDS Biotechnology ve Merck Sharp & Dohme; sponsor tasarım, analiz ve yazım süreçlerine katıldı |
Şekil 2 · Çalışmaya kimler katıldı, sonuç ne oldu?
İki grup ayrı ayrı değerlendirildi ve sonuçlar çok farklı çıktı.
Sonuçlar
İmmünoterapi almamış hastalar
Etkinlik analizine giren 53 hastanın yaş ortalaması 64'tü; %93'ü erkekti. PD-L1 düzeyi hastaların %62'sinde CPS 1-19, %38'inde CPS 20 ve üzeriydi. Hastaların %83'ü daha önce kemoterapi, %79'u radyoterapi almıştı (çoğunlukla ilk tanıdaki küratif tedavi kapsamında). Ortanca takip süresi 24,4 aydı.
| Sonuç | Bağımsız merkezi değerlendirme | Araştırmacı değerlendirmesi |
|---|---|---|
| Nesnel yanıt oranı | %34,0 (18/53) | %35,8 (19/53) |
| Tam yanıt / kısmi yanıt | 6 / 12 | 5 / 14 |
| Hastalık kontrol oranı | %60,4 | %77,4 |
| Ortanca progresyonsuz sağkalım | 5,3 ay | 6,3 ay |
| Ortanca yanıt süresi | henüz ulaşılmadı | 21,8 ay |
| Ortanca genel sağkalım | 39,3 ay (%95 GA 23,9 - hesaplanamadı) | |
| 12 ve 24 aylık yaşam oranı | %78,5 ve %67,6 | |
Yanıt veren hastaların önemli bir kısmında tümör küçülmesi çok belirgindi: Hastaların %22,6'sında tümör yükü %90'dan fazla azaldı. Çalışma, immünoterapi almamış grupta birincil hedefini karşıladı. PD-L1 düzeyi yüksek olanlarda sonuçlar daha iyi görünse de, CPS 1-19 olan hastalarda da ortanca yaşam süresi 29,5 aydı. Araştırmacılar, bu keşif amaçlı analizin yararın yalnızca PD-L1 yüksek hastalarla sınırlı olduğu varsayımını desteklemediğini belirtiyor.
İmmünoterapiye dirençli hastalar
Daha önce immünoterapi alıp hastalığı ilerleyen 22 hastada hiç nesnel yanıt görülmedi; ortanca progresyonsuz sağkalım 2,0 ay, ortanca yaşam süresi 14,8 aydı. Bu grupta çalışma hedefini karşılamadı. Araştırmacılar bunu, tümörlerin zamanla bağışıklık sisteminden kaçma yollarını (ör. antijen sunumunu kaybetme) geliştirmesiyle açıklıyor ve bu tür tedavilerin hastalığın erken döneminde, immünoterapiye direnç gelişmeden kullanılması gerektiğini vurguluyor.
Güvenlik
Tedavi genel olarak iyi tolere edildi. Tüm hastaların %13,8'inde tedaviye bağlı 3. derece ve üzeri yan etki görüldü; tedaviye bağlı yaşam kaybı olmadı. En belirgin fark, hastaların %74,7'sinde görülen ve hepsi 1-2. derece olan enjeksiyon yeri reaksiyonlarıydı. İmmünoterapi almamış 62 hastadaki yan etkiler:
| Yan etki | Görülme sıklığı |
|---|---|
| Enjeksiyon yerinde ağrı | %60 |
| Yorgunluk | %40 |
| Enjeksiyon yerinde şişlik | %31 |
| Baş ağrısı | %19 |
| Kaşıntı | %15 |
| İshal | %13 |
| 3-4. derece tedaviye bağlı yan etki | %17,7 (1 hastada 4. derece beyin iltihabı; pembrolizumaba bağlandı ve düzeldi) |
| Yan etki nedeniyle PDS0101 / pembrolizumabın bırakılması | %6,5 / %11,3 |
- Tek kollu çalışma: Kontrol grubu olmadığı için PDS0101'in pembrolizumaba ne kadar katkı yaptığı bilinmiyor. Aynı hastalar yalnızca pembrolizumab alsaydı sonuç ne olurdu, bu çalışma yanıtlayamaz.
- Seçilmiş hasta grubu: Yalnızca HPV16 pozitif, PD-L1 pozitif ve genel durumu iyi hastalar alındı; HPV ilişkili hastalık zaten görece daha iyi seyirlidir. Katılımcıların %95'i erkek ve %95'i beyazdı.
- Progresyonsuz sağkalım ile genel sağkalım arasındaki fark: Ortanca progresyonsuz sağkalım 5,3 ay gibi mütevazı bir süreyken yaşam süresinin 39,3 ay olması, sonraki tedavilerin de katkısını düşündürür. Araştırmacılar bunu immünoterapinin gecikmeli etkisiyle açıklıyor; ancak kesin yorum için randomize veri gerekir.
- Finansman: Çalışma, ilacı geliştiren şirket tarafından finanse edildi ve şirket veri analizi ile yazım sürecine katıldı. Bu, sonuçları geçersiz kılmaz; ancak bağımsız doğrulamanın önemini artırır.
- Olumlu yan: Yanıtlar bağımsız ve kör bir merkezi değerlendirmeyle ölçüldü; araştırmacı değerlendirmeleriyle de uyumluydu.
Sırada ne var? VERSATILE-003 ve diğer HPV hedefli tedaviler
Şekil 3 · Faz 3 VERSATILE-003 çalışmasının tasarımı
PDS0101'in gerçek katkısını gösterecek randomize çalışma.
HPV16'yı hedefleyen başka tedaviler de pembrolizumab veya nivolumabla birlikte araştırılıyor: sentetik uzun peptit aşısı ISA101, HPV16 E7'yi hedefleyen interlökin-2 füzyon proteini CUE-101, arenavirüs tabanlı HB-200 ve mRNA tabanlı BNT113. Bildiğimiz kadarıyla, Eylül 2026 itibarıyla kanser tedavisinde onaylanmış tedavi edici bir HPV aşısı veya immünoterapisi yok. İmmünoterapi ve kanser aşılarının genel mantığını immünoterapi ve kanser aşısı yazımızda anlattık.
- Erişim: PDS0101 deneysel bir ilaçtır; Türkiye'de ruhsatlı değildir ve klinik çalışma dışında kullanılamaz. VERSATILE-003 çalışmasının Türkiye'de merkezi olup olmadığını doğrulayamadık.
- Test: Rutin pratikte ağız-boğaz kanserlerinde HPV durumu çoğunlukla p16 boyasıyla dolaylı olarak değerlendirilir. Bu tür tedaviler için HPV16 tipinin PCR gibi yöntemlerle ayrıca doğrulanması gerekiyor; VERSATILE-002'de de hastalar önce p16 ile taranmış, ardından HPV16 PCR ile doğrulanmıştı.
- Standart tedavi: Nüks veya metastatik hastalıkta ilk basamak pembrolizumab tek başına veya kemoterapiyle birlikte kullanılıyor.
- Önleme: Sağlık Bakanı Haziran 2025'te HPV aşısının 2025 sonundan itibaren ücretsiz sunulacağını açıklamıştı; sonraki haberlerde uygulamanın geciktiği bildirildi. Güncel durumu Sağlık Bakanlığı'nın aşı takviminden kontrol edin. HPV aşısının kanseri önlemedeki yerini HPV aşısının 20. yılı yazımızda, erkek çocuklara aşının önemini bu yazımızda ele aldık.
Sık sorulan sorular
- PDS0101 bir kanser aşısı mı?
- Koruyucu değil, tedavi edici bir immünoterapidir. HPV aşısı gibi kanseri önlemek için değil, mevcut HPV16 pozitif kansere karşı bağışıklık yanıtı oluşturmak için kullanılır.
- Bu tedaviyi şimdi alabilir miyim?
- Hayır. PDS0101 henüz hiçbir ülkede onaylı değil ve yalnızca klinik çalışmalar kapsamında kullanılabiliyor. Faz 3 VERSATILE-003 çalışmasına hasta alımı Mayıs 2026 itibarıyla yeniden başlamamıştı.
- Tümörümün HPV16 pozitif olduğunu nasıl öğrenirim?
- Patoloji raporunuzda p16 sonucu yer alabilir; ancak p16 dolaylı bir göstergedir. HPV16 tipini belirlemek için PCR gibi ek testler gerekir. Bunu onkoloğunuzla ve patoloğunuzla konuşabilirsiniz.
- Daha önce immünoterapi aldım; bu tedavi işe yarar mı?
- VERSATILE-002'de immünoterapiye dirençli 22 hastanın hiçbirinde yanıt görülmedi. Bu nedenle bu gruptaki hastalar için şimdilik yarar beklenmiyor.
- Yan etkileri ağır mı?
- Tedaviye bağlı 3. derece ve üzeri yan etkiler hastaların yaklaşık %14'ünde görüldü; bu oran tek başına pembrolizumaba benzer, kemoterapili tedavilerden belirgin olarak düşük. En sık yan etki, enjeksiyon yerinde hafif-orta düzeyde ağrı ve şişlikti.
- HPV pozitif baş-boyun kanseri bulaşıcı mı?
- Kanserin kendisi bulaşıcı değildir. HPV enfeksiyonu yaygındır ve çoğu zaman kendiliğinden geçer; yalnızca küçük bir kısmı yıllar içinde kansere dönüşür. Bu konunun psikolojik ve sosyal boyutlarını bu yazımızda ele aldık.
Sözlük
- HPV16
- İnsan papilloma virüsünün kansere en sık yol açan tipi; HPV ilişkili orofarenks kanserlerinin %80-90'ından sorumlu.
- E6 ve E7
- HPV'nin hücreyi kanserleştiren ve tümör hücrelerinde üretilmeye devam eden iki proteini.
- Orofarenks
- Ağız-boğaz bölgesi; bademcikler, dil kökü ve yumuşak damağı içerir.
- PD-L1 CPS
- Tümör ve bağışıklık hücrelerinde PD-L1 proteininin ne kadar bulunduğunu gösteren birleşik skor.
- Nesnel yanıt oranı
- Tümörün belirli bir ölçüde küçüldüğü veya kaybolduğu hastaların oranı.
- Tek kollu çalışma
- Tüm hastaların aynı tedaviyi aldığı, karşılaştırma grubu olmayan çalışma.
- Simon iki kademeli tasarım
- Önce az sayıda hastayla başlanıp yeterli yanıt görülürse ikinci aşamaya geçilen faz 2 tasarımı.
- Fast Track
- FDA'nın ciddi hastalıklarda umut verici ilaçlara verdiği, geliştirme ve değerlendirme sürecini hızlandıran statü.
DROZDOGAN Akademi Yorumu
VERSATILE-002, tedavi edici HPV immünoterapileri alanında bugüne kadar bildirilen en dikkat çekici yaşam süresi verilerinden birini sunuyor. Ancak tek kollu bir faz 2 çalışmanın bir tedaviyi standart hâline getirmediğini akılda tutmak gerekiyor.
⚡ Neden önemli
HPV ilişkili baş-boyun kanserleri artıyor ve nüks ettiğinde seçenekler sınırlı. Kemoterapisiz, iyi tolere edilen ve kalıcı yanıt sağlayabilen bir kombinasyon, hastaların yaşam kalitesi açısından önemli bir kazanım olabilir.
✅ Güçlü yanlar
Yanıtlar bağımsız ve kör bir merkezi değerlendirmeyle ölçüldü. HPV16 merkezi olarak PCR ile doğrulandı. Takip süresi yaklaşık 2 yıl ve yan etki profili pembrolizumab tek başına kullanımına benzer.
⚠️ Sınırlamalar
Randomize değil; PDS0101'in bağımsız katkısı bilinmiyor. Hasta grubu seçilmiş ve çeşitlilikten yoksun. Geçmiş çalışmalarla kıyaslama yanıltıcı olabilir. İmmünoterapiye dirençli grupta etkinlik yok. Çalışma şirket tarafından finanse edildi ve faz 3 çalışmada hasta alımı durdu.
🩺 Pratikte ne yapmalı
- Bu sonuçlar bugün tedavi standardını değiştirmez; standart tedavi pembrolizumab tek başına veya kemoterapiyle birlikte.
- Nüks veya metastatik HPV ilişkili baş-boyun kanseri olan hastalarda HPV16 tipinin ve PD-L1 düzeyinin bilinmesi, gelecekteki klinik çalışmalara uygunluk için önemli.
- Uygun hastalar, ilk basamakta HPV hedefli klinik çalışmalar açısından değerlendirilebilir.
- Önlemenin en etkili yolu hâlâ HPV aşısı.
❓ Açık sorular
VERSATILE-003 yeniden başlayacak ve tamamlanabilecek mi? Randomize çalışmada PDS0101'in katkısı ne kadar olacak? HPV16 dışındaki HPV tipleri için benzer tedaviler geliştirilecek mi? Bu yaklaşım, daha erken evrelerde nüksü önlemek için kullanılabilir mi?
Kısa hükmümüz: Umut verici ama henüz kanıtlanmış değil. İlk basamakta, immünoterapi almamış HPV16 pozitif hastalarda %34 yanıt ve 39,3 aylık ortanca yaşam süresi dikkat çekici; ancak bu, bir sinyaldir, sonuç değil. Randomize faz 3 verileri gelene kadar PDS0101 bir araştırma tedavisi olarak kalıyor. Bu, HPV hedefli ilk tedavi yaklaşımı değil; ancak bu alanda bugüne kadar bildirilen en uzun ortanca yaşam süresi verilerinden birini sunuyor (bizim değerlendirmemiz).
- Bu yazı, Weiss ve arkadaşlarının 17 Eylül 2026'da JAMA Oncology'de yayımlanan VERSATILE-002 makalesinin tam metnine, PDS Biotechnology, Precigen ve BioNTech şirket açıklamalarına, KEYNOTE-048 onayına ilişkin ASCO Post haberine ve Türkiye'deki HPV aşısıyla ilgili haberlere dayanılarak hazırlanmıştır.
- Kaynaktaki haber metnine göre eklenenler: Özet haberde yer almayan araştırmacı değerlendirmesiyle yanıt oranı, tam ve kısmi yanıt sayıları, hastalık kontrol oranı, 12 ve 24 aylık yaşam oranları, PD-L1 alt grupları, yan etki ayrıntıları, finansman ve sınırlılıklar makalenin tam metninden eklenmiştir.
- İkincil kaynaktan aktarılanlar: Geçmiş çalışmaların (BNT113, CUE-101, ISA101, LEAP-010) yaşam süresi verileri VERSATILE-002 makalesinin tartışma bölümünden; VERSATILE-003'ün durumu şirket açıklamalarından; KEYNOTE-048 verileri bir haber kaynağından aktarılmıştır.
- Doğrulanamayanlar: VERSATILE-003'te hasta alımının Mayıs 2026 sonrasında yeniden başlayıp başlamadığı ve değiştirilmiş hasta sayısı; çalışmanın Türkiye'de merkezi olup olmadığı; HPV aşısının Türkiye'de ulusal aşı takvimine girip girmediği; ISA101b ve BNT113'ün güncel sonuçları.
- Genel bilgiye dayananlar: PD-1 inhibitörlerinin etki mekanizması, p16 testinin dolaylı bir gösterge olması, HPV enfeksiyonunun bulaşıcılığı ve seyri yerleşik tıbbi bilgi olarak verilmiştir.
- "Bizim değerlendirmemiz" kutusu, "ilk mi" yorumu ve Akademi yorumu bize aittir. Şemalar, metindeki doğrulanmış ifadelerden türetilmiştir; yeni veri içermezler.
- Bu yazı kişisel tıbbi tavsiye değildir. Tedavi seçenekleriniz için onkoloğunuza danışınız.
Kaynaklar
- Weiss J, Kaczmar J, Chintakuntlawar A ve ark. PDS0101 with pembrolizumab in HPV16-positive recurrent/metastatic head and neck squamous cell carcinoma: a phase 2 nonrandomized clinical trial. JAMA Oncol. Çevrim içi yayın 17 Eylül 2026. doi:10.1001/jamaoncol.2026.3492
- Burtness B ve ark. Pembrolizumab alone or with chemotherapy versus cetuximab with chemotherapy for recurrent or metastatic squamous cell carcinoma of the head and neck (KEYNOTE-048). Lancet. 2019;394:1915-1928.
- ASCO Post. FDA approves pembrolizumab for the first-line treatment of HNSCC. Haziran 2019.
- OncLive. FDA grants Fast Track status to PDS0101/pembrolizumab combo for recurrent or metastatic HPV16+ head and neck cancer. Haziran 2022.
- PDS Biotechnology. VERSATILE-003 faz 3 çalışmasının başlatılması (7 Mart 2025), hasta alımının durdurulması (29 Ekim 2025), protokol değişikliği (20 Şubat 2026) ve 2026 ilk çeyrek raporu (13 Mayıs 2026) basın açıklamaları.
- Precigen. FDA approval of PAPZIMEOS (zopapogene imadenovec-drba) for adults with recurrent respiratory papillomatosis. 15 Ağustos 2025.
- BioNTech. FDA Fast Track designation for BNT113 in HPV16-positive head and neck cancer. 21 Ocak 2026.
- Massarelli E ve ark. Combining immune checkpoint blockade and tumor-specific vaccine for patients with incurable HPV16-related cancer. JAMA Oncol. 2019;5:67-73.
- Anadolu Ajansı. Bakan Memişoğlu: HPV aşısını 2025 sonu itibarıyla ücretsiz ulaştıracağız. Haziran 2025.
