6 გზა, რომელიც სახლებს მინი-საავადმყოფოებად აქცევს

სამედიცინო ინფორმატიკაში მსოფლიოში ცნობილმა კარდიოლოგმა Dr. Eric Topol-მა 2015 წელს დაწერა: „მომავლის საავადმყოფოს პალატა საძინებელი იქნება“ და იწინასწარმეტყველა სამყარო, სადაც სასიცოცხლო მაჩვენებლებისა და სხვა ფიზიოლოგიური გაზომვების მონიტორინგი, მძიმე ავადმყოფების გარდა ყველასთვის, საავადმყოფოებიდან სახლებში გადაინაცვლებდა.

ხუთი წლის შემდეგ ეს პროგნოზი ბევრად რეალისტურია — რა თქმა უნდა, ახალი კორონავირუსით გამოწვეული COVID-19 პანდემიის გამო!..

COVID-19-ის პირობებში მრავალმა ჯანდაცვის სპეციალისტმა ვირუსის გადატანის რისკის მინიმუმამდე შესამცირებლად და საავადმყოფოების შეზღუდული რესურსების ტვირთის შესამსუბუქებლად ტელეჯანდაცვას (პაციენტების დისტანციურ მონიტორინგს) მიმართა და მოწყვლად პაციენტებზე ზრუნვა ვირტუალური ვიზიტებით გააგრძელა. დისტანციურმა კონსულტაციებმა, რომელთა ზრდა წელს მხოლოდ აშშ-ში %64-მდეა ნავარაუდები, ციფრული ჯანდაცვის გადაწყვეტებისფართო მასშტაბით დანერგვას ახალი და მნიშვნელოვანი ბიძგი მისცა.

ადრე თუ გვიან COVID-19-ის საფრთხე გადაივლის. თუმცა დაგვჭირდება ხელახლა დაფიქრება იმაზე, სად და როგორ უნდა მივიღოთ ჯანდაცვის მომსახურება.

პანდემიამ წინა პლანზე წამოწია საკითხი, ჩვენი სახლებისთვის მომავლის ჯანდაცვის სისტემაში ცენტრალური როლის მინიჭება როგორ უნდა წარიმართოს. შეგვიძლია, ექიმთან მიმავალი პაციენტების ნაცვლად ჯანდაცვა თავად პაციენტებთან მივიტანოთ?

ექიმთან მისვლის ნაცვლად ჯანდაცვის მომსახურების პაციენტთან მიტანა

ეს ცვლილება ბევრისთვის მისასალმებელი იქნება. COVID-19-ის შემდეგ დისტანციური და ვირტუალური ჯანდაცვით დაინტერესებულთა რაოდენობა იზრდება, რაც ხელმისაწვდომობისა და მკურნალობის სიმარტივის საჭიროებას უსვამს ხაზს. საბანკო, საცალო ვაჭრობისა და სხვა სფეროების მსგავსად, რომლებიც წლებია 7/24 ციფრულ წვდომას სთავაზობს, ჯანდაცვასაც მოუწევს საუკეთესო პირობების მოძიება დღევანდელი მომხმარებლის მოლოდინების დასაკმაყოფილებლად.

ცვლილებისთვის გადაუდებელი ეკონომიკური საჭიროებაც არსებობს. მსოფლიოში ჯანდაცვაზე მოთხოვნა განაგრძობს ზრდას და დღევანდელი საავადმყოფოზე ორიენტირებული მოდელი ფინანსურად არამდგრადია. მომსახურების ხელმისაწვდომ ფასად შესანარჩუნებლად საჭირო იქნება შეძლებისდაგვარად სახლივით ნაკლებხარჯიან გარემოში გადასვლა.

თუმცა ეს მხოლოდ მკურნალობის საავადმყოფოს გარეთ შენარჩუნებას არ ნიშნავს. ეს იმის აღიარებას, რომ ჩვენი ჯანმრთელობა დიდწილად ექიმთან ან საავადმყოფოში ვიზიტებამდე და მათ შემდეგ მიმდინარე მოვლენებით ყალიბდება, ეხება. დისტანციური ციფრული ჯანდაცვის ტექნოლოგია ჯანმრთელობასა და მის პრობლემებზე ზრუნვის უფრო მთლიან, დროში უწყვეტ და საბოლოოდ ეფექტიან მიდგომას ავითარებს.

ვხედავ 6 სფეროს, სადაც ამ ხედვამ მიზანს უკვე მიაღწია. თითოეული უფრო დეტალურად განვიხილოთ.

1. პაციენტების დისტანციური შეფასება და მხარდაჭერა საავადმყოფოში მისვლამდე

COVID-19 კრიზისისას დავინახეთ, როგორ ეხმარება ჯანდაცვის დატვირთვის შემცირებას ოჯახის ექიმებსა და საავადმყოფოებში არასავალდებულო ვიზიტების თავიდან აცილება და კორონავირუსზე საეჭვო პაციენტების დისტანციური მონიტორინგი, რათა კრიტიკული მკურნალობის შესაძლებლობები შენარჩუნდეს.

ეს ასე მუშაობს: პაციენტები ჯერ სახლში ონლაინ კითხვებს პასუხობენ. პასუხების მიხედვით ჯანდაცვის მუშაკს რისკის კლასიფიკაცია და შესაბამისი ზომების მიღება შეუძლია. საჭიროების შემთხვევაში გამოკითხვის შემდეგ პაციენტებს ავტომატურად აკვირდებიან. მაღალი რისკის პაციენტებს დამატებითი ინფორმაციისთვის ქოლცენტრებს უკავშირებენ, შემდეგ კი საჭირო მკურნალობის მიმწოდებელ ზოგადი პრაქტიკის ექიმებთან ან საავადმყოფოებში აგზავნიან.

ნიდერლანდელი სპეციალისტების თანამშრომლობით შემუშავებული დისტანციური მონიტორინგის ეს გადაწყვეტა საავადმყოფოებმა გამოიყენეს და პერსონალისა და პაციენტების უსაფრთხოებისთვის შინ მკურნალობა მოაწყვეს. შემდეგ ნაბიჯად პაციენტებს ჯანმრთელობის მონიტორინგის ტარებადი მოწყობილობების მიღება შეეძლოთ, შესაძლო გაუარესების დისტანციურად დასაკვირვებლად.

ანალოგიურად, მომავლის ხედვის მქონე საავადმყოფოები სამედიცინო ჩარევამდე პაციენტების დისტანციური ჩართულობის სხვა ტიპებსაც იკვლევენ — პროცედურისთვის მოსამზადებლად მათ სახლში უკავშირდებიან. მაგალითად, გეგმურ ოპერაციამდე წინასაოპერაციო ჯანმრთელობის ქოუჩი პაციენტის ოპტიმალურ მდგომარეობაში მოყვანაში შეიძლება დაეხმაროს, რათა საავადმყოფოში ყოფნა შემცირდეს და განმეორებითი ჰოსპიტალიზაცია თავიდან აიცილონ.

2. პაციენტებზე ზრუნვა საავადმყოფოდან გაწერის შემდეგ

საავადმყოფოში მკურნალობის შემდეგ სახლში ჯანმრთელობის დისტანციური მონიტორინგიც არანაკლებ ღირებული შეიძლება იყოს. საავადმყოფოს მეთვალყურეობის დასრულებისა და გაწერის შემდეგ პაციენტებთან კავშირი ხშირად წყდება — ამ მდგომარეობის წლიური ღირებულება მხოლოდ აშშ-ისთვის 17 მილიარდ დოლარად არის შეფასებული.

სულ უფრო ხშირად ვიხილავთ პაციენტის დისტანციური მეთვალყურეობის გამოყენებას, მაგალითად გაწერის შემდეგ ტარებად სენსორებს. ეს სენსორები დღეს უკვე გამოიყენება ნაკლებად ინტენსიურ საავადმყოფო პირობებში და შეუძლია გულისცემის, სუნთქვის სიხშირის, სხეულის ტემპერატურისა და პოზის მსგავსი მნიშვნელოვანი მონაცემების შეგროვება და გადაცემა.

გარდა ამისა, ადამიანები ჩატბოტთან საუბრით ან ონლაინ კითხვარებით ჯანმრთელობისა და ცხოვრების ხარისხის შესახებ რეგულარულ უკუკავშირს სახლიდან გაუსვლელად შეძლებენ. ადრე კიბოს პაციენტებისთვის გამოყენებული პაციენტის მიერ შეტყობინებული ელექტრონული შედეგებისსიცოცხლის ხანგრძლივობასა და ხარისხში შეტანილ წვლილზე უკვე ვწერდით. COVID-19-ის შემდეგ მისი სარგებლიანობა გაწერილი კორონავირუსის პაციენტების მონიტორინგშიც მტკიცდება.

ჯანმრთელობის სხვადასხვა მაჩვენებლისა და პაციენტის შეტყობინებების შედეგების ერთობლიობა სპეციალისტებს გაუარესების ადრეული ნიშნების აღმოჩენისა და საჭიროებისას მკურნალობის დასაკვირვებლად პაციენტების საავადმყოფოში გამოძახების საშუალებას აძლევს.

3. ქრონიკული დაავადების მქონე პაციენტების გაძლიერება საკუთარი დაავადების სამართავად

შინ სამედიცინო ტექნოლოგიით მოსარგებლეთა კიდევ ერთი ჯგუფია ქრონიკული დაავადებების მქონე ადამიანები. მსოფლიოში დაახლოებით ყოველ 3 ადამიანში 1-ს დიაბეტი, ჰიპერტენზია, გულის უკმარისობა ან KOAH და სხვა ქრონიკული მდგომარეობები აწუხებს. ეს დაავადებები არა მხოლოდ დაზარალებულთა ცხოვრების ხარისხს მნიშვნელოვნად აზიანებს, არამედ ჯანდაცვის სისტემებსაც მძიმე ტვირთად აწვება. აშშ-ში ქრონიკული დაავადებები, გასაოცრად, ქვეყნის ჯანდაცვის მთლიანი დანახარჯის %75-ს შეადგენს, როგორც ვარაუდობენ.

სახლზე დაფუძნებული სამედიცინო ტექნოლოგიები ჯანმრთელობის მონაცემების მონიტორინგით და მათი ელექტრონულ სამედიცინო ჩანაწერებად გარდაქმნით შეიძლება ხარჯების შემცირებასა და ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესებაში დაგვეხმაროს. ეს სპეციალისტებს პაციენტების უფრო მიზნობრივად მხარდაჭერის საშუალებას აძლევს და თავად პაციენტებს დაავადების მართვაში აქტიური როლისკენ უბიძგებს. მაგალითად, Philips-თან თანამშრომლობით Eric Topol-მა ღრუბლოვანი პლატფორმა შეიმუშავა, რომელიც ძილის ქრონიკული აპნოეს მქონეებს დისტანციურად აკვირდება და მკურნალობის ცვლილების ან ჩარევის საჭიროებას პრიორიტეტულად ალაგებს.

დაკავშირებული საშინაო მოწყობილობები და შინ მკურნალობის მართვის გეგმები ქრონიკული მკურნალობის ეფექტიანობის დამაზიანებელ ერთ-ერთ ყველაზე ხშირ პრობლემასაც პასუხობს: მკურნალობისადმი არასაკმარისი ერთგულება.

ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის მიხედვით, ქრონიკული დაავადებების მქონე პაციენტების %50 მკურნალობის რეკომენდაციებს სათანადოდ არ იცავს. წამლის გამცემი ჭკვიანი აპარატები შეიძლება გადაწყვეტის ნაწილი იყოს. მათ თანმხლებ აპში ოჯახის წევრებისა და მომვლელების ინფორმირებით შესაძლებელია პაციენტთან დაკავშირება, როცა ის წამალს არ იღებს — რაც მკურნალობის გეგმის დაცვას უწყობს ხელს.

4. ხანდაზმულებს დამოუკიდებელი ცხოვრების საშუალებას აძლევს

შინ ხანდაზმულთა მოვლა დისტანციური ტექნოლოგიის წყალობით სწრაფად ვითარდება. დაცემები, 65 წელზე უფროს ადამიანებში სასიკვდილო და არასასიკვდილო ტრავმების წამყვანი მიზეზია. აშშ-ში ყოველ 11 წამში ერთი ხანდაზმული ზრდასრული დაცემის შედეგების გამო იღუპება. რა იქნებოდა, დაცემის რისკის მქონენი მანამდე ამოგვეცნო, სანამ ადამიანი ტრავმას რეალურად მიიღებდა?

დაკავშირებული ჯანდაცვის ტექნოლოგიების მონაცემებზე დაფუძნებული პროგნოზული ანალიტიკა სპეციალისტებს ამის გაკეთებაში ეხმარება. შესაძლებელია მრავალი წყაროს მონაცემების გაერთიანება — საავადმყოფოს ელექტრონული ჩანაწერების, სამედიცინო გაფრთხილების სერვისების წარსული გამოყენებისა და წინა დაცემების ავტომატური შეტყობინებების ჩათვლით — და მომდევნო 30 დღეში გადაუდებელ დახმარებაში გადაყვანის რისკის მქონე ხანდაზმულების ამოცნობა. ეს სპეციალისტებს დაცემამდე დახმარების გაწევის, ზედმეტი ჰოსპიტალური მკურნალობის თავიდან აცილებისა და ტრანსპორტირების, მწვავე მოვლისა და რეაბილიტაციის ხარჯების შემცირების საშუალებას აძლევს.

მომავალში ეს სერვისები შეიძლება სხვა სახის მონიტორინგით შეივსოს, რომელიც საბოლოოდ თვით სახლში იქნება ჩაშენებული. მკვლევრები სწავლობენ ჭკვიანი სახლის სხვადასხვა ადგილას მოძრაობის სენსორებისა და ვიდეომონიტორინგის შესაძლებლობას, რომელიც განსაკუთრებით სუსტი ხანდაზმულების დამოუკიდებელი ცხოვრების მხარდასაჭერადაა შექმნილი.

5. ორსულებისთვის პრენატალური მოვლის დისტანციურად მიწოდება

გარკვეული სამედიცინო საჭიროების ან რისკის მქონე ორსულები კიდევ ერთი ჯგუფია, რომელსაც სპეციალისტების დისტანციური მონიტორინგი გამოადგება.

მაგალითად, Philips-ისა და Babyscripts-ის პარტნიორობით შექმნილი გადაწყვეტები სამშობიაროებსა და საავადმყოფოებს ორსულების წნევის, წონისა და სხვა სასიცოცხლო მაჩვენებლების დისტანციური მონიტორინგის საშუალებას აძლევს. ქალის ჯანმრთელობის ცვლილებების შეტყობინებით ორსულებსა და სპეციალისტებს რეგულარულ პრენატალურ ვიზიტებს შორის ორსულობასთან დაკავშირებული რისკების მართვა შეუძლიათ. შემდეგი ნაბიჯი შეიძლება ამჟამად სპეციალისტების მიერ გამოყენებული ულტრაბგერის ჩვენს სახლებში შემოსვლა იყოს.

COVID-19 ასევე დისტანციური პრენატალური მოვლის ღირებულებას უსვამს ხაზს. ვარაუდობენ, რომ 2020 წელს COVID-19-ით ინფიცირებულ დაახლოებით ნახევარ მილიონ ქალს შეეძლება მშობიარობა. მართლაც, 22 მარტიდან 4 აპრილამდე ნიუ-იორკის შტატში მშობიარე ქალების %15 COVID-19-ის მატარებელი იყო. მეტიც, COVID-19 დიაგნოზის არმქონე ორსულებსაც აინტერესებთ გზები, რომ საავადმყოფოში გატარებული დრო და დაავადებასთან შეხება მინიმუმამდე შეამცირონ.

ამ საჭიროებების საპასუხოდ ახლახან გამოცხადდა დედის მუცელზე დასადები უსადენო, ერთჯერადი ელექტროდის წარმოდგენა. ის 48 საათამდე უწყვეტი და არაინვაზიური დაკვირვების საშუალებას იძლევა დედისა და ბავშვის გულისცემასა და საშვილოსნოს კუნთის აქტივობაზე. ყოველ საათში ხელახლა დადების ნაცვლად ერთი მოთავსება საკმარისია, რაც პაციენტსა და ექთანს შორის საჭირო ფიზიკურ კონტაქტს ამცირებს და დისტანციურად დაკავშირებაში ეხმარება.

6. ყველასთვის ჯანდაცვის სიმარტივისა და ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესება

მიუხედავად იმისა, რომ ჭკვიანი დაკავშირებული ტექნოლოგია განსაკუთრებული სამედიცინო საჭიროების მქონე ჯგუფებს მხარს უჭერს, საბოლოო მიზანი ყველას ჯანმრთელობისა და კეთილდღეობის მხარდაჭერა უნდა იყოს.

წონის, წნევისა და პირის ჰიგიენის მსგავსი ცხოვრების მონაცემებისა და ჯანმრთელობის მაკონტროლებელი ტექნოლოგია შეიძლება ჩვენს სახლებში უფრო მეტად შემოვიდეს, მაგალითად საძინებლის ჭკვიანი სარკეებით. პროფესიული მხარდაჭერა ადამიანების ხელთაა, რადგან ტელეკონსულტაციის სერვისები სახლებიდან მარტივად ხელმისაწვდომ ციფრულ ჯანდაცვის აპებში ერთვება.

მაგალითად, პირის მოვლაში ეს ადამიანებს სმარტფონით გადაღებული კბილების ფოტოების გაზიარებით სტომატოლოგის დისტანციური კონსულტაციის საშუალებას აძლევს და გზას ხსნის დისტანციური სკრინინგის, დიაგნოსტიკის, რჩევის, მკურნალობის დაგეგმვისა და დაავადების მიმდინარეობის მონიტორინგისთვის. ეს განსაკუთრებით იმედისმომცემია სოფლებში და უახლოესი სტომატოლოგიდან მრავალი კილომეტრით დაშორებულ ადგილებში მცხოვრებთათვის.

COVID-19-მა, აშშ-ში პაციენტებთან კავშირის შესანარჩუნებლად დისტანციურ კონსულტაციებზე გადასულ მრავალ სტომატოლოგთან ერთად, ტელესტომატოლოგიის დანერგვა მკვეთრად დააჩქარა. მნიშვნელოვანია, რომ სტომატოლოგებს უკვე შეუძლიათ პირდაპირი ვიდეოთი ან ტელეფონით კონსულტაციის მოთხოვნის წარდგენა და ანაზღაურების მიღება. ეს ტელესტომატოლოგიისთვის კარგი გარდამტეხი წერტილის შესაძლებლობას აჩვენებს — და არც ძნელი დასანახია, როგორ წაადგა პანდემია დისტანციური სამედიცინო კონსულტაციის სხვა ფორმებს.

კავშირის შენარჩუნება მაშინ, როცა მნიშვნელოვანია

ამრიგად, მომავალში სახლი, როგორც პირადი ჯანმრთელობის ცენტრი, ხმოვან-ვიდეო ინტერფეისებთან და ხელოვნურ ინტელექტთან გაერთიანებული IoT (internet of things, ნივთების ინტერნეტი) შესაძლებლობის მქონე მოწყობილობებისა და სენსორების უპრობლემო და შეუმჩნევლად ინტეგრირებული ადგილი იქნება ადამიანების ჯანმრთელობისა და კეთილდღეობის მხარდასაჭერად.

მწვავე მოვლის პერიოდების ნაცვლად ხანგრძლივ ჯანმრთელობის შედეგებზე ორიენტირებული ღირებულებაზე დაფუძნებული მოვლის ხელშეწყობით ეს ადამიანების ჯანმრთელობის გზაზე ცალკეული წერტილების დაკავშირებას დაეხმარება.

ამ გზის მრავალ მომენტში პაციენტისა და ექიმის კლასიკური ურთიერთობა აუცილებელი დარჩება; კაბინეტებსა და საავადმყოფოებში სიარულს გავაგრძელებთ. თუმცა დღის ბოლოს, როცა ჩვენს პატარა პირად სამყაროში ვბრუნდებით, საჭიროებისას და შინ კომფორტშიც ჩვენს დამცველი და მხარდამჭერი პროფესიული ტელეჯანდაცვის მიმწოდებლები არასოდეს იქნებიან შორს.

*

- ჩვენი ყველა სიახლე სამედიცინო ინფორმატიკის შესახებ