არსებობს თუ არა კავშირი D ვიტამინსა და პანკრეასის კიბოს შორის?

ვარაუდობენ, რომ სისხლში D ვიტამინის (25-ჰიდროქსივიტამინის) დონე პანკრეასის კიბოს განვითარებაში გარკვეულ როლს ასრულებს.

ბოლო წლებში რამდენიმე მკვლევართა ჯგუფი ასევე ცდილობს ამ კავშირის დაზუსტებას, რათა დაადგინოს, აქვს თუ არა პანკრეასის კიბოს დროს D ვიტამინის გაზომვას ბიომარკერის სახით პროგნოზული (დაავადების მიმდინარეობის პროგნოზირების) როლი.

მაგალითად, რანდომიზებული 3 ფაზის MPACT კლინიკური კვლევის შემდგომმა ანალიზმა პანკრეასის კიბოს მქონე პაციენტებში D ვიტამინის დონესა და საერთო გადარჩენას შორის კავშირი ვერ აღმოაჩინა.

MPACT კვლევამ მეტასტაზური (4. სტადიის) პანკრეასის კიბოს მქონე 861 პაციენტში nab-პაკლიტაქსელი და გემციტაბინი მხოლოდ გემციტაბინს შეადარა. D ვიტამინის დონის შესახებ მონაცემები ხელმისაწვდომი იყო 422 პაციენტისთვის, რომლებიც D ვიტამინის დონის კლასიფიკაციის საფუძველზე 3 ჯგუფად დაიყო:

• საკმარისი (>30 ng / mL)
• შედარებით არასაკმარისი (20-30 ng / mL)
• არასაკმარისი (>20 ng /mL)

კვლევის ავტორებმა, Von Hoff-მა და მისმა კოლეგებმა, 3 ჯგუფს შორის საერთო გადარჩენის მედიანაში სტატისტიკურად მნიშვნელოვანი განსხვავება არ აღწერეს. საერთო გადარჩენის მედიანა D ვიტამინის არასაკმარისი დონის მქონე ჯგუფში 7,9 თვე, შედარებით არასაკმარისი დონის ჯგუფში 9,4 თვე და საკმარისი დონის ჯგუფში 7,8 თვე იყო. ჯგუფთაშორის ანალიზებშიც D ვიტამინის დონის მიხედვით საერთო გადარჩენის მედიანაში განსხვავება არ გამოვლინდა.

მიუხედავად იმისა, რომ კვლევის დასკვნით D ვიტამინის დონესა და საერთო გადარჩენას შორის კავშირი არ არსებობდა, მკვლევრებმა აღნიშნეს, რომ ამ მიგნებებზე დიდი შერჩევის არქონა და დაავადების ხარისხი გავლენას ახდენდა.

D ვიტამინისა და პანკრეასის კიბოს შესახებ ჩატარებული კვლევების მეტაანალიზი

მეტაანალიზმაც, რომელმაც პანკრეასის კიბოსა და სიკვდილიანობაზე D ვიტამინის დონის გავლენის შემფასებელი 12 კვლევა მიმოიხილა, გადარჩენის შედეგებში სტატისტიკური განსხვავება ვერ აღმოაჩინა.

კერძოდ, 25 D ვიტამინის მომატებული დონე პანკრეასის კიბოს რისკს არ ამცირებდა და მიღებული D ვიტამინის რაოდენობა პანკრეასის განვითარების რისკთან დაკავშირებული არ იყო.

კავშირი D ვიტამინის დანამატებსა და პანკრეასის კიბოს შორის

D ვიტამინის ყოველდღიური მიღება და პანკრეასის რისკი ასევე პანკრეასის კიბოს შემთხვევა–კონტროლის საერთაშორისო კონსორციუმის 9 საკონტროლო კვლევის შედეგების შემცველი გაერთიანებული მონაცემების ანალიზის ყურადღების ცენტრში იყო. მეტაანალიზის მიგნებებისგან განსხვავებით, ამ გაერთიანებულმა ანალიზმა დაამტკიცა კავშირი D ვიტამინის უფრო დიდი რაოდენობით მიღებასა და პანკრეასის კიბოს მომატებულ რისკს შორის. თამბაქოს მოხმარების გათვალისწინებით კორექტირების შემდეგ მნიშვნელოვანი ეფექტი არ გამოვლინდა. მკვლევრებმა აღნიშნეს, რომ D ვიტამინის მიღებასა და პანკრეასის კიბოს შორის კავშირი შესაძლოა A ვიტამინის დაბალ მიღებას უკავშირდებოდეს.

თუმცა „პანკრეასის კიბოს მქონე პაციენტებში ბიომარკერების კვლევის“ (BIOPAC) მონაცემებმა აჩვენა, რომ D ვიტამინის დეფიციტის მქონე პაციენტებში ინტერლეიკინ (IL)-6-ის, YKL-40-ისა და C-რეაქტიული ცილის (CRP) მსგავსი ანთების ბიომარკერების დონეები უფრო მაღალი იყო. BIOPAC-ის მკვლევრებმა პანკრეასის სადინროვანი ადენოკარცინომის (PDAC, პანკრეასის კიბოს ყველაზე გავრცელებული ქვეტიპი) მქონე პაციენტებში საგანგებოდ შეაფასეს მკურნალობამდე D ვიტამინის დონეს, ანთების ბიომარკერებსა და საერთო გადარჩენას შორის კავშირი.

მკურნალობამდე D ვიტამინის დონის საფუძველზე პაციენტები 3 ჯგუფად დაყვეს:

• საკმარისი დონის მქონენი (>50 nmol / L)
• არასაკმარისი დონის მქონენი (25-50 nmol / L)
• დეფიციტის მქონენი (<25 nmol / L)

ყველა პაციენტის 49%-ს D ვიტამინის დონე ან არასაკმარისი ჰქონდა, ან დეფიციტი აღენიშნებოდა; D ვიტამინის დეფიციტის მქონე პაციენტებს, კიბოს სტადიის მიუხედავად, IL-6-ის, YKL-40-ისა და CRP-ის ყველაზე მაღალი დონეები ჰქონდათ.

პანკრეასის კიბოს გამო ოპერირებულ (1. და 2. სტადია) D ვიტამინის დეფიციტის მქონე პაციენტებში საერთო გადარჩენის მედიანა უფრო მოკლე იყო, ვიდრე D ვიტამინის საკმარისი დონის მქონე პაციენტებში (18,3 თვე და 29,7 თვე). კვლევის ავტორებმა, Rasmussen-მა და მისმა კოლეგებმა, განაცხადეს, რომ შორსწასული პანკრეასის კიბოს მქონე პაციენტებში, D ვიტამინის დონის მიუხედავად, საერთო გადარჩენაში განსხვავება არ გამოვლენილა. ანალოგიურად, გემციტაბინის მიმღებ, D ვიტამინის სხვადასხვა დონის მქონე პაციენტებში საერთო გადარჩენის მედიანაში სტატისტიკურად მნიშვნელოვანი განსხვავება არ გამოვლინდა.

D ვიტამინის ოპტიმალური დონე განისაზღვრა 54 nmol / L-დან 80 nmol / L-მდე. მკვლევრებმა ივარაუდეს, რომ ოპერაციის შემდეგ მინიმალური ნარჩენი დაავადების მქონე პაციენტები შეიძლება D ვიტამინის დანამატის მიღების გონივრული კანდიდატები იყვნენ კიბოს უჯრედის პროგრესირების თავიდან ასაცილებლად.

D ვიტამინის პათოფიზიოლოგია პანკრეასის კიბოში

პანკრეასის კიბოში D ვიტამინის ძირითადი პათოფიზიოლოგია სრულად გაგებული არ არის. პანკრეასის კიბოს სიმსივნის მიკროგარემო (TMÇ) დახასიათდა ფიბროზის გამომწვევი ჰიპოქსიითა და იმუნოსუპრესიით. TMÇ-ში მომატებულმა ანთებამ შეიძლება ხელი შეუწყოს ანგიოგენეზს (ახალი სისხლძარღვების წარმოქმნას) და მეტასტაზებს. D ვიტამინი, დიდი ალბათობით, ამ ეტაპთაგან მრავალში მონაწილეობს და არა მხოლოდ ერთ უჯრედულ გზაში. კერძოდ, D ვიტამინის რეცეპტორმა (VDR) VDR-1, 25-ჰიდროქსივიტამინ-D2 კომპლექსით შეიძლება იმუნური პასუხის სტიმულირებაში როლი შეასრულოს, რაც ანგიოგენეზს თრგუნავს და უჯრედულ დიფერენცირებასა და აპოპტოზს ხელს უწყობს.

D ვიტამინმა ასევე შეიძლება ინსულინის რეგულირებით პანკრეასის ენდოკრინულ ფუნქციაზე იმოქმედოს.

ზოგიერთი კვლევის მონაცემებით, D ვიტამინი, მკურნალობის შემდგომი უჯრედული რემოდელირების გაძლიერებით, შეიძლება ქიმიოთერაპიასთან სინერგიულად მოქმედებდეს. კვლევის მიგნებები ამ ეტაპზე იმასაც აჯამებს, თუ რატომ არის D ვიტამინი პანკრეასის კიბოს პირობებში საინტერესო ბიომარკერი.

თუმცა საჭიროა, შემდგომმა კვლევებმა გააგრძელოს პანკრეასის კიბოში D ვიტამინის შესახებ მონაცემების მოპოვება, განსაკუთრებით D ვიტამინსა და ქიმიოთერაპიას შორის შესაძლო სინერგიის თაობაზე. მომავალი კვლევების ჩატარების ადგილსაც მნიშვნელობა აქვს, რადგან ადამიანის D ვიტამინის საჭიროების დაახლოებით 90% მზის სინათლით იფარება.