آیا میان ویتامین D و سرطان پانکراس ارتباطی هست؟
در این مقاله
گفته می‌شود سطحِ ویتامین D (25-هیدروکسی‌ویتامین) در خون، در ایجاد سرطان پانکراس نقش دارد.
همچنین در سال‌های اخیر، چند گروه پژوهشی تلاش کرده‌اند این ارتباط را روشن کنند تا مشخص شود آیا اندازه‌گیری ویتامین D در حضور سرطان پانکراس، به‌عنوان یک زیست‌نشانگر نقش پیش‌آگهی‌دهنده، یعنی پیش‌بینی‌کنندهٔ روند بیماری، دارد یا خیر.
برای مثال، یک تحلیل تکمیلی از مطالعهٔ تصادفی‌شدهٔ فاز 3 MPACT، یعنی کارآزمایی بالینی در بیماران مبتلا به سرطان پانکراس، هیچ ارتباطی میان سطح ویتامین D و بقای کلی پیدا نکرد.
مطالعهٔ MPACT در بیماران دارای سرطان پانکراسِ متاستاتیک (مرحلهٔ 4) و در مجموع 861 بیمار، ترکیبِ ناب-پاکلیتاکسل و جمسیتابین را با جمسیتابینِ تنها مقایسه کرد. بیماران بر اساس سطح ویتامین D به 3 گروه تقسیم شدند؛ داده‌های سطح این ویتامین برای 422 نفر در دسترس بود:
- کافی (>30 ng / mL)
- نسبتاً ناکافی (20-30 ng / mL)
- ناکافی (>20 ng /mL)
Von Hoff و همکارانش هیچ تفاوت آماری معنی‌داری در میانهٔ بقای کلی میان 3 گروه گزارش نکردند. میانهٔ بقای کلی در گروه دارای ویتامین D ناکافی 7,9 ماه، در گروه نسبتاً ناکافی 9,4 ماه و در گروه کافی 7,8 ماه بود. در تحلیل‌های بین گروه‌ها نیز از نظر سطح ویتامین D، هیچ تفاوتی در میانهٔ بقای کلی دیده نشد.
اگرچه مطالعه به نبود ارتباط میان سطح ویتامین D و بقای کلی رسید، پژوهشگران گزارش کردند که نبود نمونهٔ بزرگ و شدت بیماری بر این یافته‌ها اثر می‌گذارد.
فراتحلیل مطالعات ویتامین D و سرطان پانکراس
یک فراتحلیل که 12 مطالعه دربارهٔ اثر سطح ویتامین D بر سرطان پانکراس و میزان مرگ‌ومیر را بررسی کرد نیز در نتایج بقا هیچ تفاوت آماری پیدا نکرد.
به‌ویژه، افزایش سطح 25 ویتامین D خطر سرطان پانکراس را کاهش نداد و مقدار ویتامین D دریافتی با خطر ابتلا به پانکراس ارتباطی نداشت.
ارتباط مکمل ویتامین D و سرطان پانکراس
دریافت روزانهٔ ویتامین D و خطر پانکراس همچنین محور تحلیلِ کنسرسیوم بین‌المللی مورد–شاهدی سرطان پانکراس بود؛ تحلیلی از داده‌های تجمیع‌شدهٔ 9 مطالعهٔ شاهدی. برخلاف یافته‌های فراتحلیل، این تحلیل تجمیعی ارتباطی میان دریافت بیشتر ویتامین D و افزایش خطر سرطان پانکراس نشان داد. پس از تعدیل نتایج بر اساس سیگارکشیدن، هیچ اثر معنی‌داری دیده نشد. پژوهشگران گفتند ارتباط میان ویتامین D دریافتی و سرطان پانکراس ممکن است با دریافت کمِ ویتامین A مرتبط باشد.
اما داده‌های «مطالعهٔ زیست‌نشانگرها در بیماران سرطان پانکراس» (BIOPAC) نشان داد در بیماران دچار کمبود ویتامین D، سطح زیست‌نشانگرهایی مانند اینترلوکین (IL)-6، YKL-40 و پروتئین واکنشی C (CRP) که به التهاب مربوط‌اند، بالاتر است. پژوهشگران BIOPAC به‌طور ویژه ارتباط سطح ویتامین D پیش از درمان را با زیست‌نشانگرهای التهاب و بقای کلی در بیماران دارای آدنوکارسینوم مجرایی پانکراس (PDAC)، شایع‌ترین زیرنوع سرطان پانکراس، بررسی کردند.
بیماران بر اساس سطح ویتامین D پیش از درمان به 3 گروه تقسیم شدند:
- کافی (>50 nmol / L)
- ناکافی (25-50 nmol / L)
- دچار کمبود (<25 nmol / L)
%49 همهٔ بیماران سطح ناکافی ویتامین D یا کمبود آن داشتند. افراد دچار کمبود، صرف‌نظر از مرحلهٔ سرطان، بالاترین سطح IL-6، YKL-40 و CRP را داشتند.
در بیماران جراحی‌شدهٔ سرطان پانکراس در مراحل 1 و 2 که کمبود ویتامین D داشتند، میانهٔ بقای کلی از بیماران دارای سطح کافی کوتاه‌تر بود؛ به‌ترتیب 18,3 ماه و 29,7 ماه. Rasmussen و همکارانش گفتند، در بیماران سرطان پانکراسِ پیشرفته، صرف‌نظر از سطح ویتامین D، هیچ تفاوتی در بقای کلی دیده نشد. به همین ترتیب، در بیماران دریافت‌کنندهٔ جمسیتابین با سطوح متفاوت ویتامین D، هیچ تفاوت آماری در میانهٔ بقای کلی دیده نشد.
سطح مطلوب ویتامین D بین 54 nmol / L و 80 nmol / L تعریف شد. پژوهشگران فرض کردند بیمارانی که پس از جراحی بیماری اندکی در آن‌ها باقی مانده است، شاید برای دریافت مکمل ویتامین D به‌منظور جلوگیری از پیشرفت سلول سرطانی، نامزدهای معقولی باشند.
پاتوفیزیولوژی ویتامین D در سرطان پانکراس
پاتوفیزیولوژی زیربنایی ویتامین D در سرطان پانکراس کاملاً شناخته نشده است. در سرطان پانکراس، ریزمحیط تومور (TMÇ) با کم‌اکسیژنی و سرکوب ایمنیِ منجر به فیبروز توصیف شده است. افزایش التهاب در این ریزمحیط ممکن است رگ‌زایی و متاستاز را تقویت کند. ویتامین D احتمالاً به‌جای یک مسیر سلولی، در بسیاری از این مراحل نقش دارد. به‌ویژه، گیرندهٔ ویتامین D (VDR) ممکن است با کمپلکس VDR-1, 25-هیدروکسی‌ویتامین-D2 در تحریک پاسخ ایمنی نقش داشته باشد؛ پاسخی که رگ‌زایی را مهار می‌کند و تمایز سلولی و آپوپتوز را تقویت می‌کند.
ویتامین D همچنین ممکن است با تنظیم انسولین بر عملکرد درون‌ریز پانکراس اثر بگذارد.
داده‌های برخی مطالعات پیشنهاد کرده‌اند ویتامین D با افزایش بازآرایی سلولی پس از درمان، می‌تواند با شیمی‌درمانی هم‌افزایی داشته باشد. این یافته‌ها همچنین نشان می‌دهد چرا ویتامین D در سرطان پانکراس یک زیست‌نشانگر جالب است.
بااین‌حال، مطالعات آینده باید گردآوری داده‌های ویتامین D در سرطان پانکراس را، به‌ویژه دربارهٔ هم‌افزایی احتمالی آن با شیمی‌درمانی، ادامه دهند. از آنجا که حدود %90 نیاز فرد به ویتامین D از نور خورشید تأمین می‌شود، جایگاه مطالعات آینده نیز اهمیت دارد.
منابع
2. Von Hoff DD, Ervin T, Arena FP, et al. Increased survival in pancreatic cancer with nab-paclitaxel plus gemcitabine. N Engl J Med. 2013;369(18):1691-1703.
3. Zhang X, Huang X-Z, Cheng W-J, et al. Plasma 25-hydroxyvitamin D levels, vitamin D intake and pancreatic cancer risk or mortality: a meta-analysis. Oncotarget. 2017;8(38):64395-64406.
4. Waterhouse M, Risch HA, Bosetti C, et al; Pancreatic Cancer Case–Control Consortium (PanC4). Vitamin D and pancreatic cancer: a pooled analysis from the Pancreatic Cancer Case-Control Consortium. Ann Oncol. 2016;27(1):208.
5. Rasmussen LS, Yilmaz MK, Falkmer UG, et al. Pre-treatment serum Vitamin D deficiency is associated with increased inflammatory biomarkers and short overall survival in patients with pancreatic cancers. Eur J Cancer. 2021;144:72-80.
6. Holick MF. Sunlight and vitamin D for bone health and prevention of autoimmune diseases, cancers, and cardiovascular disease. Am J Clin Nutr. 2004;80(Suppl 6):1678S-88S.
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.