Abraxane (nab-پاکلیتاکسل): داروی شیمی‌درمانی محصول نانوفناوری

سازوکار اثر Abraxane چیست؟

Abraxane (آبراکسان خوانده می‌شود) برای کشتن سلول‌های سرطانی یا کندکردن رشد آن‌ها طراحی شده است.

نام‌های دیگر Abraxane

• پاکلیتاکسل متصل به آلبومین (Albumin-bound paclitaxel)
• nab-Paklitaxel

نانوذره پاکلیتاکسل متصل به آلبومین (nab-پاکلیتاکسل)داروی شیمی‌درمانی نانوذره‌ای است که نخست در سال 2005 برای سرطان پستان متاستاتیک از FDA تأییدیه گرفت. پاکلیتاکسل داروی شیمی‌درمانی قدیمی است که فرمولاسیون تازه آن با استفاده از نانوفناوری تهیه شده است. پاکلیتاکسل با مختل‌کردن میکروتوبول‌ها، اجزای اسکلت سلول با نقش مهم هنگام تقسیم میتوزی ، عمل می‌کند و با اختلال عملکرد میکروتوبول‌ها مانع تکثیر سلول سرطانی می‌شود. میکروتوبول‌ها را پایدار می‌کند، یعنی انعطاف‌پذیری‌شان را برهم می‌زند.

Abraxane به درمان سرطان پستان، ریه، پانکراس، تخمدان و دهانه رحم کمک مثبت کرده است. برای درمان سرطان پیشرفته پستان، ریه و پانکراس تأیید FDA دارد. همچنین حساس‌کننده پرتویی است و می‌تواند امکان کاهش دوز تابش تا %50 را فراهم کند. در زیر ساختار مولکولی این داروی ساخته‌شده با نانوفناوری دیده می‌شود.

حمل داروهای شیمی‌درمانی با نانوذرات می‌تواند استفاده از بعضی داروهای غیرقابل‌استفاده به علت سمیت جدی در شکل مولکول کوچک و رساندن بهتر آن‌ها به بافت تومور هدف را ممکن کند.

شیوه، دوز و برنامه تجویز Abraxane

• Abraxane با دوز 260mg/m2 در روز 1 از راه ورید (داخل‌وریدی = IV)، 30 دقیقه به‌آرامی تجویز می‌شود.

یا

• Abraxane با دوز 100mg/m2 یا 150mg/m2 در روزهای 1، 8 و 15 از راه ورید طی 30 دقیقه به‌آرامی تجویز می‌شود. این تجویز دارو در زمان مشخص از راه ورید، انفوزیون نام دارد.

مدت برآوردی کل درمان Abraxane

• می‌تواند تا 2 ساعت طول بکشد.
• مدت انفوزیون بر مطالعات بالینی متکی است، اما می‌تواند با ترجیح پزشک یا تحمل بیمار تغییر کند. پیش‌داروها و حمایت مایعات ممکن است زمان بیشتری اضافه کنند.
• Abraxane معمولاً در واحد شیمی‌درمانی روزانه تجویز می‌شود و بیمار پس از درمان به خانه می‌رود. 
• اگر Abraxane فقط روز 1 داده شود، معمولاً هر 21 روز تکرار می‌شود. این چرخه، دوره درمان نامیده می‌شود. اگر روزهای 1، 8 و 15 داده شود، درمان هفتگی نام دارد و این چرخه هر 28 روز تکرار می‌شود. 
• هر دوره با توصیه پزشک تا پایان فایده دارو و آغاز عوارض ناخواسته ادامه می‌یابد.

عوارض Abraxane

شایع‌ترین عوارض گزارش‌شده Abraxane در مطالعات بالینی در زیر آمده است. گاه درصدها بازه دارند [مثلاً نوتروپنی % 23-82]، چون میان مطالعات متفاوت بوده‌اند:

• کاهش شمارش گلبول سفید؛ نوتروپنی (23-82%)
• ریزش مو (64-90%) 
• احساس سوزن‌سوزن‌شدن و گزگز دست و پا (نوروپاتی) (58-68%) 
• خستگی (34-35%)
• کم‌خونی (کاهش گلبول قرمز) (34%) 
• تهوع (20-33%)
• اسهال (27%) 
• عفونت (24%)
• درد عضله یا مفصل (میالژی و آرترالژی) (19-45%) 
• تنفس سریع (12%) 
• تجمع آب بدن (ادم) (10%)
• سرفه (7%)
• زخم دهان (7%)
• خونریزی (به علت کاهش پلاکت) (2%)
• تب نوتروپنیک (کاهش تب‌دار گلبول سفید) (1-2%)

نکته: Abraxane تقریباً همیشه ریزش موی خفیف ایجاد می‌کند. از فاصله مشخص معلوم نیست و فقط از نزدیک دیده می‌شود؛ هرچند مدل مو ممکن است به پوشاندن بعضی ریزش‌ها کمک کند، معمولاً کلاه‌گیس یا تکه مو لازم نیست.

• در مطالعات بالینی، از دریافت‌کنندگان دوز 100 mg/m2، میزان 7 درصد و از دریافت‌کنندگان 100mg/m2، میزان 17 درصد به علت عوارض ناخواسته درمان را قطع کردند.

در درمان Abraxane پیگیری چقدر لازم است؟

پیش از هر دوره شیمی‌درمانی باید آزمایش خون بررسی شود. آزمایش‌های لازم شمارش کامل خون (هموگرام) و پنل متابولیک جامع (بیوشیمی) هستند. با نظر پزشک ممکن است آزمایش‌های دیگری افزوده شود.

تصویربرداری انکولوژی پیش از درمان و سپس برای دیدن پاسخ به Abraxane در فاصله‌های مشخص (مثلاً هفته 5، هفته 9، هفته 15) انجام می‌شود. اسکن استخوان (DEXA)، تصویربرداری تشدید مغناطیسی (MRI) و توموگرافی رایانه‌ای (CT) روش‌های تصویربرداری‌اند. با علائم ریوی، عکس اشعه X قفسه سینه نیز ممکن است انجام شود.

نتایج خون یا تصویربرداری چگونه درمان را تغییر می‌دهد؟

بسته به نتیجه، پزشک ممکن است Abraxane را طبق برنامه ادامه دهد، دوز را عوض کند یا درمان را تغییر دهد.

نکات مهم در درمان Abraxane

• Abraxane پودری تولید می‌شود و برای تهیه محلول باید رقیق شود. این کار ممکن است 20-30 دقیقه طول بکشد؛ پس هنگام آمدن به واحد درمان زمان را متناسب برنامه‌ریزی کنید.
• داروساز انکولوژی باید تداخل احتمالی داروها را بررسی کند.

اطلاعات برچسب اختصاصی دارو

پاکلیتاکسل متصل به پروتئین آلبومین (Abraxane)

• Abraxane به شکل انفوزیون داخل‌وریدی است.
• در بیماران با کاهش گلبول سفید موسوم به نوتروفیل، اگر از سطح مشخص پایین‌تر باشد، احتیاط بسیار توصیه می‌شود. شمارش خون باید پیش از هر انفوزیون کنترل شود.
• برای اختلال عملکرد کبد، گلبول سفید کم، پلاکت کم، آسیب عصبی یا عملکرد ضعیف کبد ممکن است تنظیم دوز لازم شود.
• ممکن است با بعضی داروهای ضدقارچ و درمان سکته تداخل کند. از پزشک یا داروساز بخواهید داروهایتان را برای تداخل بررسی کند.
• تداخل با گریپ‌فروت و آب آنمی‌تواند سطح خونی Abraxane را بالا ببرد و خطر دیگر عوارض را بیشتر کند. در طول درمان نباید گریپ‌فروت و پرتقال خونی بخورید.
• به‌ندرت ممکن است آسیب ریه ایجاد کند.
• مشخص است Abraxane به جنین آسیب می‌زند؛ بنابراین بیماران زن هنگام مصرف باید از بارداری پرهیز کنند.