გამოქვეყნდა 2020-2025 წლების კვების გზამკვლევი: პირველად გაიცა რეკომენდაციები 2 წლამდე ბავშვებისთვის

აშშ-ის სოფლის მეურნეობის დეპარტამენტმა (USDA) და ჯანდაცვის დეპარტამენტმა (HHS) 2020-2025 წლების კვების გზამკვლევი გამოაქვეყნეს. გზამკვლევი ოჯახებისთვის ჯანსაღი გადაწყვეტილებების მისაღებად საუკეთესო ხელმისაწვდომ მტკიცებულებებზე დაფუძნებულ რეკომენდაციებს იძლევა. ეს კვების გზამკვლევი ყოველ 5 წელიწადში ქვეყნდება. მასში პირველად შევიდა 0-2 წლის ბავშვების მომცველი რჩევებიც.

წელს მშობლებს უკვე დამატებითი მიზეზი აქვთ, პატარებს შაქარზე, ნამცხვარსა და ნაყინზე უარი უთხრან. კომიტეტმა აღნიშნა, რომ დამატებული შაქრის მოხმარება ჩვილის განვითარებისთვის შეუფერებელია. არსებული სახელმძღვანელოები ბავშვებისთვის დამატებული შაქრის ყოველდღიურ მოხმარებას დღიური კალორიების %10-ით ზღუდავდა. ამ სახელმძღვანელოთი 2 წლამდე ბავშვებისთვის საერთოდ არავითარი დამატებული შაქრის მიღება არ არის რეკომენდებული. 2 წლის ასაკიდან კი რეკომენდაციებს დაემატა, რომ ბავშვის დამატებული შაქრის მოხმარება კალორიების %10-ზე ნაკლები უნდა იყოს.

შაქრის მოხმარების მაჩვენებლები არ მცირდება

კვლევებმა აჩვენა, რომ ჩვილები დღეში საშუალოდ 1 ჩაის კოვზ, ხოლო პატარა ბავშვები დაახლოებით 6 ჩაის კოვზ დამატებულ შაქარს მოიხმარენ. შაქრის მოხმარება ბავშვთა სიმსუქნის და მომავალში ქრონიკული დაავადებების რისკის ზრდას უკავშირდება. დამატებული შაქარი ჩვეულებრივ დამუშავებულ საკვებსა და სასმელებში გამოიყენება. ხილსა და რძეში არსებული ბუნებრივი შაქარი აქ არ შედის.

დამატებული შაქრის მიღების დაახლოებით %70 შემდეგი 5 კატეგორიის საკვებზე მოდის:

• შაქრიანი სასმელები,
• დესერტები,
• შაქრიანი წასახემსებლები,
• ყავასა და ჩაიში დამატებული შაქარი,
• საუზმის ბურღულეული და ბატონები.

ამერიკის პედიატრიის აკადემიის მიხედვით, სასმელები, რომლებსაც %100 ხილის წვენი აწერია, იმავე კვებით სარგებელსაც კი არ იძლევა, რასაც ხილი.

პროდუქტი შეიცავს თუ არა დამატებულ შაქარს, ამის გასაგებად საუკეთესო გზაა შემადგენლობის ნაწილის ყურადღებით წაკითხვა. აშშ-ის დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის ცენტრის (US-CDC) მიხედვით, საკვებში ყავისფერი შაქრის, სიმინდის სიროფის, დექსტროზის, ფრუქტოზის, გლუკოზის, მაღალფრუქტოზიანი სიმინდის სიროფის, თაფლის, ალაოს სიროფისა და საქაროზის არსებობა შაქრის დამატებას ნიშნავს.

ჩვილები და დედები

სახელმძღვანელოს მიხედვით, ჩვილები სულ მცირე დაახლოებით 6 თვის განმავლობაში მხოლოდ დედის რძით უნდა იკვებებოდნენ. დედის რძის მიცემა შეძლებისდაგვარად სიცოცხლის პირველი წლის განმავლობაში და სურვილის შემთხვევაში უფრო დიდხანსაც შეიძლება გაგრძელდეს. დედის რძე შეიცავს ჩვილის განვითარებისთვის მნიშვნელოვან ჯანსაღ მიკრონუტრიენტებს, რომლებიც უმეტესად დედის კვებიდან და, თუ იღებს, დამატებითი დანამატებიდან მოდის. თუ დედა დანამატს არ იღებს, მისი რძე, ჩვეულებრივ, საკმარის D ვიტამინს არ შეიცავს. სახელმძღვანელო დაბადებიდან მალევე ჩვილებისთვის D ვიტამინის დანამატის მიცემას ურჩევს. შესაძლო საყურადღებო მდგომარეობები მოიცავს რკინის, თუთიისა და D ვიტამინის დეფიციტს. ამიტომ, თუ ჩვილი დედის რძით იკვებება, მან რკინითა და თუთიით მდიდარი საკვები უნდა მიიღოს. რკინით მდიდარ საკვებში შედის წითელი ხორცი, კვერცხი, პარკოსნები, ყურძენი და ისპანახი; თუთიით მდიდარში – მზესუმზირა, ნიგოზი და წითელი ხორცი. თუ დედის რძის მიცემა შეუძლებელია, პირველ წელს Fe-ით (რკინით) გამდიდრებული ნარევი უნდა მიეცეს.

დაახლოებით 6 თვის ასაკში ჩვილებს უნდა გააცნონ ნოყიერი დამატებითი საკვები. ზოგი ალერგენული საკვების პირველივე წელს დამატებით საკვებთან ერთად მიცემამ შეიძლება ბავშვებში საკვების ალერგიის განვითარების რისკი შეამციროს. ამ ალერგენულ საკვებში შედის მიწის თხილი, კვერცხი, ძროხის რძის ნაწარმი, კაკლოვანი ნაყოფები, ხორბალი, სოია, თევზი და ნიჟარიანი ზღვის პროდუქტები.

მითითებები ორსულ და მეძუძურ ქალებს ბავშვის ტვინის ჯანსაღი განვითარების მხარდასაჭერად კვირაში 200-350 გრამი თევზის მიღებას ურჩევს. თევზის არჩევისას უპირატესობა ვერცხლისწყლის დაბალი შემცველობის სახეობებს უნდა მიენიჭოს. ვერცხლისწყალმა შეიძლება ბავშვის ნერვულ სისტემას ზიანი მიაყენოს. ვირთევზა, ორაგული და სარდინი ვერცხლისწყლის დაბალი დონის მქონე თევზებია.

მითითებების მიხედვით, ორსულებმა ალკოჰოლი არ უნდა მიიღონ, მეძუძურმა ქალებმა კი სიფრთხილე უნდა გამოიჩინონ. კოფეინის მოხმარება ზომიერი უნდა იყოს. ამერიკელი მეან-გინეკოლოგები აღნიშნავენ, რომ დღეში 200 mg-ზე ნაკლები კოფეინის მიღება მუცლის მოშლის ან ნაადრევი მშობიარობის რისკს არ ზრდის. თუმცა ამ საკითხზე მეტი კვლევაა საჭირო. ორსულობისას კოფეინის უფრო მაღალ მიღებასთან დაკავშირებული მუცლის მოშლის რისკი, დაბალი დაბადების წონა და სხვა არასასურველი ეფექტები დიდწილად გაურკვეველი რჩება.

ზოგადი კვებითი რეკომენდაციები

ყველაზე ფართო წესი ცხოვრების ყველა ეტაპზე ჯანსაღი კვების რეჟიმის დაცვაა. ჯანსაღი კვების რეჟიმი კალორიულობის საზღვრებში ნოყიერი საკვებისა და სასმელების სახეობებისგან უნდა შედგებოდეს.

ჯანსაღი კვების ძირითადი ელემენტები მოიცავს:

• ყველა სახის ბოსტნეულს
• ყველა ხილს
• მარცვლეულს, რომლის სულ მცირე ნახევარი მთლიანი მარცვალია .
• უცხიმო და დაბალცხიმიან რძეს, იოგურტს, ყველსა და გამდიდრებულ სოიის პროდუქტებს
• ცილის ისეთ წყაროებს, როგორიცაა უცხიმო ხორცი, ფრინველი, ზღვის პროდუქტები, კვერცხი და პარკოსნები

უნდა შემცირდეს გაჯერებული ცხიმისა და მარილის მოხმარება

2 წლის ბავშვისთვის გაჯერებული ცხიმის მიღების კალორიების %10-ზე ნაკლებით შეზღუდვა იყო რეკომენდებული. ზრდასრულებში ნატრიუმის მიღება უნდა შეიზღუდოს 2300 mg / დღემდე (1 ჩაის კოვზი). აღინიშნა, რომ 14 წლამდე ბავშვებისთვის უფრო ნაკლები უნდა იყოს. ახლად ფეხადგმული ბავშვებისთვის რეკომენდებულია 1200 mg / დღე, 4-8 წლის ბავშვებისთვის 1500 mg / დღე, ხოლო 9-13 წლის ბავშვებისთვის 1800 mg / დღე ნატრიუმის მიღება.

• დაკავშირებული თემა: მარილი ნაწლავის სასარგებლო ბაქტერიებს კლავს და მავნეს კვებავს 

ალკოჰოლის მოხმარება შეიზღუდა

არსებული სახელმძღვანელოები ალკოჰოლის ყოველდღიურ მიღებას მამაკაცებისთვის 2, ქალებისთვის კი 1 პორციით ზღუდავდა. 350 ml-იანი ქილა ლუდი, 150 ml ღვინო ან ერთი ჭიქა ლიქიორი თითო პორცია ალკოჰოლის რაოდენობაა. ამ სახელმძღვანელოთი როგორც ქალებისთვის, ისე მამაკაცებისთვის დღეში ერთი პორციით შეზღუდვა იყო რეკომენდებული. ორსულ ქალებს საერთოდ არდალევა ურჩიეს.

დასკვნა

მეცნიერების შუქზე მომზადებული ეს ანგარიში ყველა ასაკობრივი ჯგუფის რეკომენდაციებს მოიცავს. პირველად შევიდა რჩევები ჩვილებისა და დედებისთვისაც. საერთო ჯამში ხაზი გაესვა ბავშვებში შაქრის, ხოლო ზრდასრულებში ალკოჰოლის მოხმარების შემცირებას. რეკომენდებული იყო გაჯერებული ცხიმისა და ნატრიუმის მიღების შემცირება. ბოსტნეულის, ხილის, მთლიანი მარცვლეულის, რძის ნაწარმისა და ცილის წყაროების მსგავსი ჯანსაღი საკვები კალორიულობის საზღვრებში უნდა მოიხმარონ. ცილის მოთხოვნილების დასაკმაყოფილებლად სოსისის, სუჯუქის, პასტირმისა თუ ლორის მსგავსი დამუშავებული ხორცპროდუქტების ნაცვლად უპირატესობა უნდა მიენიჭოს ზღვის პროდუქტებს, უცხიმო წითელ ხორცს, კანგაცლილ ფრინველსა და პარკოსნებს. ამით გაჯერებული ცხიმისა და ნატრიუმის მიღებასაც შეამცირებთ. აგრეთვე, ეტიკეტების ყურადღებით კითხვა ამ რეკომენდაციების შესრულებაში ძალიან დაგეხმარებათ.