იმუნოთერაპია და ფილტვის კიბო – გახანგრძლივებული სიცოცხლე მძიმე გვერდითი ეფექტების მიუხედავად

ბოლო 10 წელიწადში კიბოს მკურნალობის ბედი „იმუნური საკონტროლო წერტილების ინჰიბიტორების“ კლასის იმუნოთერაპიებმა შეცვალა. მიუხედავად იმისა, რომ მათ ქიმიოთერაპიასა და სხვა კიბოს წამლებთან შედარებით ნაკლები გვერდითი ეფექტებით იცნობენ, პაციენტთა დაახლოებით 15-20%-ში იმუნოთერაპიასთან დაკავშირებული მძიმე (3 ან უფრო მაღალი ხარისხის) გვერდითი ეფექტები შეიძლება გამოვლინდეს. მათი სიხშირე იცვლება იმუნოთერაპიის ტიპისა და იმის მიხედვით, ერთ პრეპარატს იყენებენ, ორს თუ სხვა ქიმიოთერაპიებთან კომბინაციას.

ახალი კვლევა აჩვენებს, რომ იმუნოთერაპიის მიმღებ და იმუნურ სისტემასთან დაკავშირებული გვერდითი ეფექტების მქონე ფილტვის არაწვრილუჯრედოვანი კიბოს (KHDAK) პაციენტებს, ამ ეფექტების სიმძიმის მიუხედავად, საერთო გადარჩენის უფრო მაღალი მაჩვენებლები აქვთ. ეს მნიშვნელოვანი აღმოჩენა მიანიშნებს, რომ მკურნალობის სირთულეებს პაციენტთა გრძელვადიან გადარჩენაზე მოულოდნელი დადებითი გავლენა შეიძლება ჰქონდეს.

კვლევის დეტალები

JAMA Network Open ჟურნალში 18 იანვარს, 2024 წელს გამოქვეყნებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ იმუნოთერაპიის მიმღებ და მასთან დაკავშირებული გვერდითი ეფექტების მქონე KHDAK პაციენტებს საერთო გადარჩენის უპირატესობა ჰქონდათ მაშინაც, თუ ეფექტების გამო ჰოსპიტალიზაცია გახდა საჭირო. გვერდითი ეფექტების მქონე პაციენტებში, მათ არმქონეებთან შედარებით, მედიანური საერთო გადარჩენა ორჯერ მეტზე ხანგრძლივი იყო, ხოლო ჰოსპიტალიზებულებსა და ამბულატორიულად ნამკურნალებ პაციენტებს შორის საერთო გადარჩენაში განსხვავება არ ყოფილა.

კვლევა მოიცავდა ადგილობრივად შორსწასული ან მეტასტაზური KHDAK-ის მქონე 803 პაციენტს, რომლებმაც 2014 წლის მარტიდან 2021 წლის ნოემბრამდე სულ მცირე ერთი ხაზის იმუნოთერაპია მიიღეს. დაკვირვების მედიანურ 51,9 თვეში 37%-ს კლინიკურად მნიშვნელოვანი იმუნოთერაპიასთან დაკავშირებული გვერდითი ეფექტი (iiYE) განუვითარდა, რომელთაგან 30,3%-ს ჰოსპიტალიზაცია დასჭირდა. ყველაზე გავრცელებული iiYE იყო პნევმონიტი (27,6%), დერმატიტი (21,2%) და კოლიტი (14,1%).

iiYE-ის განვითარებასთან დაკავშირებული კლინიკური მახასიათებლები

კვლევამ იმუნოთერაპიასთან დაკავშირებული გვერდითი ეფექტების (iiYE) განვითარებასა და ზოგიერთ კლინიკურ მახასიათებელს შორის კავშირიც აჩვენა. ეს მახასიათებლები და მათი სტატისტიკური მნიშვნელოვნების დონეები ასეთია:

• ასაკი: 60 წლისა და უფროს პაციენტებში iiYE-ის განვითარების ალბათობა უფრო მაღალია (P = 0,05).
• ECOG ფუნქციური სტატუსი: ECOG ფუნქციური სტატუსით 0 პაციენტებში iiYE-ის განვითარების რისკი უფრო მაღალია (P < 0,001). ECOG ფუნქციური სტატუსი ზომავს, რამდენად დამოუკიდებლად შეუძლია პაციენტს ყოველდღიური საქმიანობა.
• PD-L1 დონე: PD-L1-ის მაღალი დონის მქონე პაციენტებში iiYE-ის განვითარების ალბათობა მეტია (P = 0,05). PD-L1 ცილის დონეა, რომელიც იმუნოთერაპიის ეფექტიანობაზე მოქმედებს.
• ძვლის მეტასტაზი: ძვლის მეტასტაზის არმქონე პაციენტებში iiYE-ის განვითარების რისკი უფრო მაღალია (P = 0,01).
• ნეიტროფილ-ლიმფოციტების თანაფარდობა: ნეიტროფილ-ლიმფოციტების თანაფარდობით 3 ან ნაკლები პაციენტებში iiYE-ის განვითარების ალბათობა მეტია (P < 0,001). ეს თანაფარდობა ორგანიზმის ანთებით მდგომარეობასა და იმუნურ რეაქციას ასახავს.
• ლაბორატორიული მაჩვენებლები: ჰემოგლობინის, ალბუმინისა და ლაქტატდეჰიდროგენაზის რეფერენსულ დიაპაზონში მყოფი დონეების მქონე პაციენტებში iiYE-ის განვითარების რისკი მეტია (ჰემოგლობინისთვის P = 0,03, ალბუმინისთვის P < 0,001, ლაქტატდეჰიდროგენაზისთვის P = 0,007). ეს მაჩვენებლები პაციენტის ზოგად ჯანმრთელობასა და მკურნალობაზე პასუხს შეიძლება ასახავდეს.

საერთო გადარჩენის ხანგრძლივობა

კვლევაში iiYE-ის მქონე პაციენტების მედიანური საერთო გადარჩენა მნიშვნელოვნად ხანგრძლივი აღმოჩნდა, ვიდრე ამ ეფექტების არმქონეებში. iiYE-ის მქონე პაციენტებში მედიანური საერთო გადარჩენა 23,7 თვე იყო, iiYE-ის არმქონეებში კი 9,8 თვე დაფიქსირდა (P < 0,001). მრავალცვლადიან ანალიზში iiYE-ის განვითარებამ უფრო ხანგრძლივ საერთო გადარჩენასთან დამოუკიდებელი კავშირი შეინარჩუნა (ჰაზარდის თანაფარდობა, 0,53; 95% CI, 0,40-0,70; P < 0,001).

ჰოსპიტალიზაციის გავლენა

კლინიკურად მნიშვნელოვანი iiYE-ის მქონე პაციენტებში ჰოსპიტალიზებულებსა და ამბულატორიულად ნამკურნალებ პაციენტებს შორის მედიანურ საერთო გადარჩენაში მნიშვნელოვანი განსხვავება არ აღმოჩნდა. ჰოსპიტალიზებულებში მედიანა 20,8 თვე იყო, ამბულატორიულ ჯგუფში კი 25,6 თვე (P = 0,33).

მკურნალობამდე გასული დრო

ასევე, კლინიკურად მნიშვნელოვანი iiYE-ის მქონე პაციენტებში შემდეგ მკურნალობამდე დრო (TTNT) მნიშვნელოვნად ხანგრძლივი იყო, ვიდრე iiYE-ის არმქონეებში: მედიანური TTNT 18 თვე და 7,3 თვე იყო, შესაბამისად (P < 0,001). თუმცა iiYE-ის მქონე პაციენტებს შორის ჰოსპიტალიზებულებსა და ამბულატორიულად ნამკურნალებ ჯგუფებს მედიანურ TTNT-ში მნიშვნელოვანი სხვაობა არ ჰქონდათ — შესაბამისად 15,3 და 15,9 თვე (P = 0,67).

დასკვნა

კვლევამ KHDAK-ის მკურნალობაში გამოყენებული იმუნოთერაპიის შესახებ მნიშვნელოვანი შედეგი გამოავლინა. იმუნოთერაპიის მიმღებ პაციენტებს, რომელთაც მასთან დაკავშირებული გვერდითი ეფექტები (iiYE) განუვითარდათ, მათი სიმძიმის მიუხედავად, საერთო გადარჩენის უკეთესი შედეგები ჰქონდათ. კერძოდ, iiYE-ის მქონე პაციენტებში მედიანური საერთო გადარჩენა მნიშვნელოვნად ხანგრძლივი იყო, ვიდრე მათ არმქონეებში. ეს იმუნოთერაპიაზე პასუხის მაჩვენებლადაც შეიძლება განიმარტოს.

ამასთან, კვლევამ აჩვენა, რომ iiYE-ის განვითარების გავლენა პაციენტის სიცოცხლის ხანგრძლივობაზე ჰოსპიტალიზაციის საჭიროებით არ იცვლებოდა. ეს iiYE-ის მართვისა და მკურნალობის დაგეგმვისთვის მნიშვნელოვანი ინფორმაციაა. კვლევაში ასევე აღნიშნულია, რომ მკურნალობაზე მოპასუხე პაციენტებში iiYE-ის განვითარების ალბათობა უფრო მაღალია, რაც მკურნალობაზე პასუხის შეფასებისას გასათვალისწინებელი ფაქტორია.