İmmunoterapiya və ağciyər xərçəngi – Ciddi əlavə təsirlərə baxmayaraq uzanan ömür

Son 10 ildə xərçəng müalicəsinin taleyini "immun nəzarət nöqtəsi inhibitoru" sinfindən olan immunoterapiyalar dəyişdi. İmmunoterapiyalar kimyaterapiya və digər xərçəng dərmanları ilə müqayisədə daha az əlavə təsiri olan müalicə kimi tanınsa da, xəstələrin təxminən 15-20%-də immunoterapiya ilə əlaqəli ciddi (3-cü və ya daha yüksək dərəcəli) əlavə təsirlər yarana bilər. Bu ciddi əlavə təsirlərin tezliyi immunoterapiyanın növündən, tək, ikili və ya kimyaterapiyalarla birlikdə istifadəsindən asılı olaraq dəyişə bilər.

Yeni tədqiqat immunoterapiya alan və immunitetlə əlaqəli əlavə təsirlər yaranan qeyri-kiçik hüceyrəli ağciyər xərçəngi (QKHAX) xəstələrində həmin təsirlərin ağırlığından asılı olmayaraq ümumi sağqalım göstəricilərinin daha yüksək olduğunu göstərir. Bu mühüm nəticə müalicə zamanı qarşılaşılan çətinliklərin xəstələrin uzunmüddətli sağqalımına gözlənilməz müsbət təsir göstərə biləcəyinə işarə edir.

Tədqiqatın təfərrüatları

JAMA Network Open jurnalında 18 yanvar 2024-cü ildə dərc olunmuş tədqiqat göstərib ki, immunoterapiya alan və onunla əlaqəli əlavə təsirlər yaranan QKHAX xəstələri, hətta bu təsirlər xəstəxanaya yerləşdirmə tələb etsə də, ümumi sağqalım baxımından üstün nəticələrə malikdir. Tədqiqat əlavə təsir yaşayan xəstələrdə median ümumi sağqalımın belə təsir yaşamayanlarla müqayisədə iki dəfədən çox olduğunu və xəstəxanaya yerləşdirilənlərlə ambulator müalicə alanlar arasında ümumi sağqalım fərqi olmadığını göstərib.

Tədqiqat 2014-cü ilin martından 2021-ci ilin noyabrınadək ən azı bir xətt immunoterapiya almış, yerli irəliləmiş və ya metastatik QKHAX-li 803 xəstənin məlumatlarını əhatə edir. Median 51,9 aylıq izləmədə xəstələrin 37%-də klinik əhəmiyyətli immunoterapiya ilə əlaqəli əlavə təsir (İƏT) yaranıb; bunların 30,3%-ü xəstəxanaya yerləşdirilmə tələb edib. Ən çox rast gəlinən İƏT-lər pnevmonit (27,6%), dermatit (21,2%) və kolit (14,1%) olub.

İƏT yaranması ilə əlaqəli klinik xüsusiyyətlər

Tədqiqat immunoterapiya ilə əlaqəli əlavə təsirlərin (İƏT) yaranması ilə bəzi klinik xüsusiyyətlər arasındakı əlaqəni də göstərib. Bu xüsusiyyətlər və statistik əhəmiyyətlilik səviyyələri belə sıralanır:

• Yaş: 60 yaşlı və daha yaşlı xəstələrdə İƏT yaranma ehtimalı yüksəkdir (P = 0,05).
• ECOG fəaliyyət statusu: ECOG fəaliyyət statusu 0 olan xəstələrdə İƏT yaranma riski daha yüksəkdir (P < 0,001). ECOG fəaliyyət statusu xəstənin gündəlik işlərini nə qədər müstəqil görə bildiyini göstərən ölçüdür.
• PD-L1 səviyyəsi: PD-L1 səviyyəsi yüksək olan xəstələrdə İƏT yaranma ehtimalı daha çoxdur (P = 0,05). PD-L1 immunoterapiyanın effektivliyinə təsir edən zülal səviyyəsidir.
• Sümük metastazı: Sümük metastazı olmayan xəstələrdə İƏT yaranma riski daha yüksəkdir (P = 0,01).
• Neytrofil–limfosit nisbəti: Neytrofil–limfosit nisbəti 3 və ya daha aşağı olan xəstələrdə İƏT yaranma ehtimalı daha yüksəkdir (P < 0,001). Bu nisbət orqanizmdə iltihabi vəziyyəti və immun cavabı göstərir.
• Laborator göstəricilər: Hemoqlobin, albumin və laktatdehidrogenaza səviyyələri istinad intervalında olan xəstələrdə İƏT yaranma riski daha yüksəkdir (hemoqlobin üçün P = 0,03, albumin üçün P < 0,001, laktatdehidrogenaza üçün P = 0,007). Bu göstəricilər xəstənin ümumi sağlamlığını və müalicəyə cavabını göstərə bilər.

Ümumi sağqalım müddətləri

Tədqiqatda İƏT yaranan xəstələrin median ümumi sağqalımının yaranmayanlarla müqayisədə əhəmiyyətli dərəcədə uzun olduğu müəyyənləşdirilib. İƏT olan xəstələrdə median ümumi sağqalım 23,7 ay , İƏT olmayanlarda isə 9,8 ay olub (P < 0,001). Çoxdəyişənli təhlildə İƏT yaranması daha uzun ümumi sağqalım ilə müstəqil əlaqəsini saxlayıb (təhlükə nisbəti, 0,53; 95% CI, 0,40-0,70; P < 0,001).

Xəstəxanaya yerləşdirilmənin təsiri

Klinik əhəmiyyətli İƏT yaranan xəstələrdə xəstəxanaya yerləşdirilənlərlə ambulator müalicə alanların median ümumi sağqalım müddətləri arasında əhəmiyyətli fərq olmayıb. Median ümumi sağqalım xəstəxanaya yerləşdirilənlərdə 20,8 ay, ambulator xəstələrdə isə 25,6 ay olub (P = 0,33).

Müalicəyədək keçən müddət

Həmçinin klinik əhəmiyyətli İƏT yaranan xəstələrdə növbəti müalicəyədək müddət (TTNT) İƏT yaranmayanlardan əhəmiyyətli dərəcədə uzun olub. Median TTNT İƏT olanlarda 18 ay, olmayanlarda isə 7,3 ay olub (P < 0,001). Bununla yanaşı, İƏT yaranan xəstələr arasında xəstəxanaya yerləşdirilənlərlə ambulator müalicə alanlarda median TTNT baxımından əhəmiyyətli fərq tapılmayıb — müvafiq olaraq 15,3 ay və 15,9 ay (P = 0,67).

Yekun

Bu tədqiqat QKHAX müalicəsində istifadə olunan immunoterapiyalar barədə mühüm nəticə ortaya qoyur. Nəticələrə görə immunoterapiya alan və immunoterapiya ilə əlaqəli əlavə təsirlər (İƏT) yaranan xəstələrdə, bu təsirlərin ağırlığından asılı olmayaraq, ümumi sağqalım daha yaxşıdır. Xüsusilə İƏT yaranan xəstələrdə median ümumi sağqalım yaranmayanlarla müqayisədə əhəmiyyətli dərəcədə uzun olub. Bu, immunoterapiyaya cavabın göstəricisi kimi də şərh oluna bilər.

Həmçinin tədqiqat İƏT yaranmasının xəstənin ömrünə təsirinin xəstəxanaya yerləşdirilmə ehtiyacından asılı olaraq dəyişmədiyini göstərir. Bu, İƏT-lərin idarə edilməsi və müalicənin planlaşdırılması üçün mühüm məlumatdır. Tədqiqat müalicəyə cavab verən xəstələrdə İƏT yaranma ehtimalının da daha yüksək olduğunu bildirir; müalicə cavabı qiymətləndirilərkən bu amil nəzərə alınmalıdır.