იწვევს ხელოვნური დამატკბობელი ასპარტამი კიბოს?

ასპარტამი სინთეზური, კვებითი ღირებულების არმქონე დამატკბობელია. 1981 წელს აშშ-ის სურსათისა და წამლის ადმინისტრაციამ FDA-მ მშრალ საკვებში დაამტკიცა და 1983 წელს გაზიან სასმელებზეც გააფართოვა. მას შემდეგ, ასპარტამისა და სხვა ხელოვნური დამატკბობლებისუსაფრთხოებისა და შესაძლო სარგებლის მრავალი განხილვა გრძელდება.

მთავარი კითხვაა, იწვევს თუ არა ასპარტამი კიბოს.

რა ხდება ორგანიზმში მიღების შემდეგ?

პირით მიღებული ასპარტამი კუჭ-ნაწლავში ასპარტატად, ფენილალანინად და მეთანოლად გარდაიქმნება. მეთანოლი ჯერ ფორმალდეჰიდად, შემდეგ ჭიანჭველმჟავად იქცევა. ფორმალდეჰიდი, კანცეროგენად ცნობილი ნივთიერებაა.

ევროპის კანცეროგენობის კვლევა ასპარტამზე და FDA-მ განცხადება

ევროპაში ვირთხების ხანგრძლივი კვლევა დაიწყო. მათ ექსპერიმენტული კიბო შეუქმნეს; ნახევარს წონის შესაბამისად ადამიანის მსგავსი ყოველდღიური ასპარტამი მისცეს, დანარჩენი კონტროლი იყო. მიღება 8 კვირაში დაიწყო და მთელი სიცოცხლე გაგრძელდა. სიკვდილის შემდეგ სრულად გაკვეთეს.

ბოლო თაგვი 159. კვირას მოკვდა. ასპარტამის მიმღებ მამრებსა და მდედრებს საერთო გადარჩენის განსხვავება არ ჰქონდათ. საბოლოოდ მათი სიმსივნეები საკონტროლო ჯგუფზე მნიშვნელოვნად დიდად შეფასდა.

FDA-მ ამ კვლევის მონაცემები მიმოიხილა და დამატებითი მოითხოვა, თუმცა მხოლოდ ნაწილი მიიღო. მკვლევრებმა, FDA-მპათოლოგიური ბლოკების შემოწმება არ დაუშვეს. ამიტომ FDA-მ, შედეგები არასაკმარისად სანდოდ მიიჩნია.

ასპარტამი და კიბოს რისკი მოსახლეობის ეპიდემიოლოგიურ კვლევებში

1984-1991 წლებში ტვინის კიბოს პაციენტებისა და ჯანმრთელთა შემთხვევა-კონტროლის კვლევაში ასპარტამსა და ტვინის კიბოს კავშირი არ გამოვლინდა.

სხვა კვლევაში 50-71 წლის 473.984 ადამიანის კვების კითხვარები მიმოიხილეს. კიბოს რისკზე გავლენა არ იყო. დღეში დაახლოებით 200 mg მიმღებებში დიაბეტის ისტორია და სხეულის მასის ინდექსი მეტი იყო. ეს აიხსნა იმით, რომ უკვე დიაბეტიანები ან სიმსუქნის მქონენი მეტ ასპარტამს იყენებენ, და არა მისი დაავადების გამოწვევით.

1991 და 2004 წლებში იტალიურმა კვლევამ თავისა და კისრის, საყლაპავის, კოლონის, სწორი ნაწლავის, ძუძუს, საკვერცხის, პროსტატისა და თირკმლის კიბოებთან კავშირი ვერ იპოვა.

125 ათასის სხვა კვლევაში ასპარტამიანი დიეტური გაზიანი სასმელი მამაკაცებში არაჰოჯკინის ლიმფომისა და მრავლობითი მიელომის რისკს შესაბამისად დაახლოებით 1.3 და 2-ჯერ ზრდიდა. ორივე სქესში ლეიკემია 1.4-ჯერ გაიზარდა. მეტი მომხმარებლის რისკიც მეტი იყო. მამაკაცებში მაღალი რისკი მეთანოლის ფორმალდეჰიდად გარდამქმნელი ალკოჰოლდეჰიდროგენაზა ტიპი-1-ის მეტი აქტივობით აიხსნა.

დასადასტურებლად 100.442 ადამიანის 10-წლიანი „კიბოს პრევენციის კვლევა-II კვების კოჰორტა“ ჩატარდა. ასპარტამი არცერთ სისხლისა და ძვლის ტვინის კიბოს, მათ შორის არაჰოჯკინის ლიმფომის, რისკს არ ზრდიდა.

დასკვნა

მრავალი კვლევა აჩვენებს, რომ ასპარტამის მიღებასა და სხვადასხვა კიბოს შორის მნიშვნელოვანი კავშირი არ არის.

თუმცა შაქრის ნაცვლად დამატკბობლის გამოყენება წონის კლებას არ ეხმარება, როგორც უახლესმა ამ კვლევამ აჩვენა.