კიბოს მკურნალობის ფარული ფასი — დროის ტოქსიკურობა

კიბოს მკურნალობამ შეიძლება საათები წაგართვათ. სამკურნალო ცენტრში მისვლა, მოსაცდელში რიგის ლოდინი, მკურნალობის გვერდით მოვლენებთან გამკლავება და მრავალი სხვა რამ თქვენს ძვირფას დროს წაიღებს; ეს დრო კიბოსა და მისი სტადიის მიხედვით შეიძლება უფრო ხანგრძლივი ან ხანმოკლე იყოს. 

ამ მდგომარეობას დროის ტოქსიკურობა ეწოდება და ბევრი ონკოლოგი გვირჩევს, მკურნალობის შესახებ პაციენტთან საუბრისას ეს საკითხიც განვიხილოთ.

კიბოს მკურნალობაში დაკარგული დრო შეიძლება მნიშვნელოვანი იყოს. ეს განსაკუთრებით ტერმინალური/სიცოცხლის ბოლო ეტაპის კიბოს მქონე პაციენტებისთვისაა შემაშფოთებელი. Minneapolis-ის Minnesota-ს უნივერსიტეტის გასტროინტესტინურმა ონკოლოგმა Dr. Arjun Gupta-მ თქვა, რომ, მაგალითად, შორსწასული კუჭ-ნაწლავის კიბოს მქონე ადამიანებმა მკურნალობისგან თავისუფალი 4 დღიდან 1 შეიძლება საავადმყოფოში მგზავრობაში გაატარონ. მისი თქმით, ეს საკმარისია, რომ გაწონასწორდეს შორსწასული სოლიდური (ორგანოდან/ქსოვილიდან წარმოშობილი) კიბოს მქონე პაციენტებისთვის უახლესი მკურნალობებით მოსალოდნელი გადარჩენის მატება (ჩვეულებრივ, დაახლოებით 2 – 3 დამატებითი თვე).

მონაცემების ნაკლებობა

კარდიოლოგიასა და ზოგიერთ სხვა სფეროში საკმაოდ კარგადაა შესწავლილი, როგორ ატარებენ პაციენტები დროს მკურნალობის მიღებისას, თუმცა ონკოლოგიაში ამ საკითხმა ყურადღება მხოლოდ ბოლო პერიოდში მიიპყრო.

Dr. Gupta ამ ნაკლებობაზე ამბობს: „შესაძლოა ონკოლოგიის სფერო აღნიშვნებით, ბოლო მიღწევებით მიღებული გადარჩენის ზღვრული მატებიდან დაწყებული კიბოს მკურნალობის ყოველდღიური მოთხოვნებით დამთავრებული, მრავალი საკითხისთვის მეტი ყურადღების დათმობით იყო დაკავებული.“

ანალოგიურად, მისი კოლეგები Journal of Clinical Oncology (JCO) ჟურნალში, ზოგადად, წერენ, რომ„ონკოლოგიის პროფესიონალები დროის ტოქსიკურობის გავლენის აღიარებას, გაზომვას ან აწონვას კარგად ვერ ახერხებენ“ და ამატებენ: „ეს უნდა შეიცვალოს.“

გადარჩენის სარგებლის, გვერდითი მოვლენებისა და საკუთარი ჯიბიდან ხარჯების განხილვის გარდა პაციენტებს წინასწარ უნდა მიეწოდოთ ინფორმაცია სხვადასხვა მკურნალობის დროით მოთხოვნებზეც, რათა არჩევანი საუკეთესოდ აწონ-დაწონონ. უფრო ინტენსიური მკურნალობის არჩევა ყოველთვის მცდარი არ არის; პირიქით, Philadelphia-ს Pennsylvania-ს უნივერსიტეტის ჰემატოლოგია/ონკოლოგიის სპეციალისტის, Dr. Tim Brown-ის თქმით, პაციენტებს „საკუთარი დროის მათთვის შესაფერისად გატარების არჩევანი უნდა ჰქონდეთ“.

ონკოლოგიაში პრობლემა ისაა, რომ კიბოს მკურნალობის დროითი ტვირთის გასაზომად ძალიან ცოტა კვლევა ჩატარებულა. ამიტომ პირადი გამოცდილების გარდა ონკოლოგებს პაციენტებისთვის გასაზიარებელი ინფორმაცია ბევრი არ აქვთ.

Gupta ამბობს, რომ „საბოლოოდ დროის ტოქსიკურობა კიბოს მკურნალობის ძალიან ფარულ ფასად რჩება“ .

დროის ტოქსიკურობა უნდა გაიზომოს

ახლა კიბოში დროის ტოქსიკურობის მონაცემთა სიცარიელის შევსების მცდელობა მიმდინარეობს. Gupta-ს გუნდი დასრულებულ კლინიკურ ექსპერიმენტებს აანალიზებს, რათა შეაფასოს, რამდენ დროს ხარჯავენ პაციენტები მკურნალობასთან დაკავშირებულ საქმიანობაზე. პირველი კვლევის ანალიზი მალე Journal of Clinical Oncology-ში გამოქვეყნდება.

გუნდის შემდეგი ნაბიჯია დაინტერესებულ ჯგუფებთან კავშირის დამყარება, რათა დროის ტოქსიკურობა მომავალ კვლევებში შესაძლო საბოლოო/სამიზნე მაჩვენებლად ჩაერთოს.

საბოლოოდ, Gupta-ს სურს იხილოს, რომ FDA (აშშ-ის სურსათისა და მედიკამენტების ადმინისტრაცია) კიბოს კლინიკურ ექსპერიმენტებში დროის ტოქსიკურობის გაზომვას მოითხოვს. მისი გუნდის აზრით, საზომად „სახლში გატარებული დღეები“ მარტივი გასაზომი და გასაგები იქნება.

„ზოგადად ყველა დაინტერესებული მხარისგან და, რაც მთავარია, პაციენტებისა და მათი ხმის გამხმოვანებლებისგან ამ იდეაზე ძალიან გამამხნევებელი რეაქციები მივიღეთ. ჯერ ადრეულ ეტაპზე ვართ, თუმცა, ზოგადად, სამუშაო ჯგუფში ვქმნით თანხმობას, რომ დროის ტოქსიკურობის გაზომვა შესაძლებელია. ამას უფრო ოფიციალურ სახეს ვაძლევთ... რათა მეცნიერება წინ წავიდეს.“

გაკვეთილები საყვარელი ადამიანის დაკარგვიდან

სხვა ჯგუფებიც მეცნიერებას წინ სწევს. ახლახან San Francisco-ს California-ს უნივერსიტეტში Vinay Prasad-ის ხელმძღვანელობით მკვლევრებმა მიმოიხილეს FDA-ის მიერ 2009 – 2022 წლებში დამტკიცებული 13 მეტასტაზური კიბოს პრეპარატის საკვანძო ექსპერიმენტები. საუკეთესო მხარდამჭერი მკურნალობის მიმღებებთან შედარებით, კვლევით ჯგუფებში პაციენტები კვლევასთან დაკავშირებულ საქმიანობაზე თვეში მედიანურად დამატებით 16 საათს ხარჯავდნენ. აქედან 5,3 საათი მგზავრობაზე მოდიოდა. ეს დამატებითი დრო თვეში სულ მცირე 4- 5 დღეს შეესაბამება, თან გამოთვლაში ინფუზიით მისაღები პრეპარატებისა და გვერდითი მოვლენების მიერ წაღებული დრო არ შედიოდა.

Gupta-ს გუნდის მსგავსად, Prasad და მისი კოლეგებიც ამბობენ, რომ მომავალ ექსპერიმენტებში „მკურნალობაში გატარებული დრო პერსპექტიულად უნდა შეფასდეს და რეალურად მოგებული სახლში ყოფნის დღეები გამოითვალოს“ .

ანალოგიურად, North Carolina-ს East Carolina-ს უნივერსიტეტის გუნდმა ახლახან ჩაატარა კვლევა განკურნების მიზნით ნამკურნალებ ადრეული სტადიის პანკრეასის კიბოს მქონე პაციენტებში. საშუალო საერთო გადარჩენა 17,5 თვე იყო, თუმცა ანალიზმა აჩვენა, რომ პაციენტები დროის 11%-ს კლინიკაში ატარებდნენ. ეს შედეგები მსგავსი იყო წინა კვლევისა, რომელმაც დაადგინა, რომ მეტასტაზური პანკრეასის კიბოს მქონე პაციენტები დარჩენილი დღეების დაახლოებით 10%-ს ჯანდაცვის სივრცეებში ატარებდნენ. ამ დროის უდიდესი ნაწილი გზაში და მოსაცდელებში გადიოდა.

ზოგიერთი პაციენტისთვის დროითი ტვირთი კიდევ უფრო დიდია. Carolina-ს უნივერსიტეტის კვლევის მკვლევარი და პანკრეასის ქირურგი Dr. Rebecca Snyder ამბობს, რომ კიბოს გარდა თანმხლები დაავადებების მქონე პაციენტები სამედიცინო პერსონალთან ურთიერთობაზე ბევრად მეტ დროს ხარჯავენ.

Snyder-ისთვის დროის ტოქსიკურობა პირადი საკითხია. Synder-მა, რომელმაც დედა შორსწასული ფილტვის კიბოთი დაკარგა, JAMA-ში ძალიან შთამბეჭდავად აღწერა, როგორ სწრაფად პროგრესირებდა დაავადება.

„მან ძალიან ცოტა ხანს იცოცხლა.“ Snyder იხსენებს, რომ დედას ცხოვრების ხარისხი არ ჰქონდა, რადგან მოგვიანებით სანანებლად ქცეული მკურნალობები მას ძალიან ცუდად ხდიდა. „ამან ჩემზე ნამდვილი გავლენა მოახდინა. ეს არის ჩარჩო, რომლითაც ამ საკითხზე ვფიქრობ.“

„დროის ტოქსიკურობა მთლიანად პაციენტებზე ორიენტირებული გამოსავლის საზომია. ეს ის ინფორმაციაა, რომელიც პაციენტებს გადაწყვეტილების მიღებისას უნდა ჰქონდეთ.“

პროაქტიული მიდგომა

Philadelphia-ში ექიმთა ჯგუფი დროის ტოქსიკურობას სხვა გზით ებრძვის — პაციენტებისთვის დროის დასაზოგად ტექსტური შეტყობინებების აპლიკაციას იყენებს.

Pennsylvania-ს უნივერსიტეტის Penn-ის კიბოს მკურნალობის ინოვაციების ცენტრის მკვლევარმა Timothy Brown-მა განმარტა, რომ აპლიკაციას იმუნოთერაპიის მიმღები პაციენტების გვერდითი მოვლენების გამოსაკითხად იყენებენ. თუ პაციენტი თავს კარგად გრძნობს, აპლიკაცია რუტინული ვიზიტის გამოტოვების საშუალებას აძლევს.

გუნდმა ახლახან JAMA Network Open-ში აღწერა, რომ მიდგომა უსაფრთხოა 0% ცრუ უარყოფითი მაჩვენებლით. შემდეგი ნაბიჯია იმის შესწავლა, აპლიკაციის გამოყენებით პაციენტები რამდენ დროს ზოგავენ.

Brown დროის ტოქსიკურობის შესახებ ამბობს: „ვფიქრობ, ძალიან მნიშვნელოვანია უკან ერთი ნაბიჯის გადადგმა და დარწმუნება, რომ ის, რასაც პაციენტებს ვურჩევთ და ვუნიშნავთ, ზედმეტად მძიმე ტვირთი არ არის და მკურნალობის მიზნებს შეესაბამება. მგონია, დროის ტოქსიკურობის გაგება ამის გასაკეთებლად კიდევ ერთ ინსტრუმენტს გვაძლევს.“