ქორწინებით კმაყოფილების გავლენა სიცოცხლის ხანგრძლივობაზე
ამ სტატიაში
სოციალური ურთიერთობები, უშუალოდ მოქმედებს ჯანმრთელობასა და კეთილდღეობაზე. ეპიდემიოლოგიური კვლევები აჩვენებს, რომ სოციალური იზოლაცია, ანუ ადამიანებთან არურთიერთობა, მოწევასთან, წნევასთან, ქოლესტერინთან, სიმსუქნესთან და ფიზიკურ აქტივობასთან შედარებით სიკვდილის მნიშვნელოვანი რისკფაქტორია. ძლიერ ურთიერთობათა მქონე საზოგადოებებში, მაგალითად Blue Zone რეგიონის ადამიანებში, ნათლად ჩანს მისი როლი სიცოცხლის გახანგრძლივებაში.
ქორწინება ზრდასრულთა უმრავლესობის სოციალური ურთიერთობების ცენტრშია. მრავალი გამოკითხვა და კვლევა მაღალი კმაყოფილებისას ჯანმრთელობაზე დადებით წვლილს, დაბალი კმაყოფილების და უბედური ქორწინებისას კი უარყოფით გავლენას აჩვენებს ჯანმრთელობასა და სიცოცხლეზე.
ამიტომ ქორწინება წყვილის დადებითი თუ უარყოფითი ურთიერთობისა და არჩეული სოციალური გარემოს გამო იმდენად მნიშვნელოვანია, რომ სიცოცხლის ხანგრძლივობაზეც მოქმედებს.
2018 წლის მონაცემებით, მხოლოდ ამერიკაში 61 მილიონზე მეტი დაქორწინებული წყვილია (ზრდასრულთა %56), ანუ 120 მილიონზე მეტი დაქორწინებული ადამიანი.
ქორწინებისა და ჯანმრთელობის მრავალი კვლევის ნაწილში არასდროს დაქორწინებულებს, დაშორებულებსა და ქვრივებს დაქორწინებულებზე მაღალი საერთო სიკვდილიანობა ჰქონდათ. მიზეზებს შორის გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების და კიბოს სიხშირესთან ერთად მნიშვნელოვანი იყო პნევმონია, ფილტვის ქრონიკული ობსტრუქციული დაავადება, ღვიძლის დაავადება (ციროზი და სხვა).
ხანგრძლივი კვლევებიც თანმიმდევრულია. ქორწინებამ დაუქორწინებლებთან შედარებით მამაკაცებში % 50, ქალებში კი % 250-ით მეტი სიკვდილისგან დაცვა აჩვენა. თუმცა ასეთი დადებითი შედეგის ძირითადი ფაქტორი თავად ქორწინებაზე მეტად მისით კმაყოფილებას უკავშირდება.
კმაყოფილება თავად ქორწინებაზე მნიშვნელოვანია
უკმაყოფილო წყვილებში მაღალი კმაყოფილების მქონეებზე მაღალი სიკვდილიანობა აღინიშნა. ამ კავშირის აქამდე უდიდეს კვლევაში საშუალო ასაკის კავკასიური წარმომავლობის მამაკაცებში უკმაყოფილო ქორწინება უეცარი კარდიული სიკვდილის გაზრდილ რისკს უკავშირდებოდა (იხილეთ გრაფიკი). მსოფლიოში უეცარი გულის სიკვდილი ყოველწლიურად 4-დან 5 მილიონამდე შემთხვევით მნიშვნელოვანი მიზეზია.
ფინეთში საშუალო ასაკის (40-62 წლის) 2.262 მამაკაცში დასრულებულ კვლევაში კითხვარით განათლების, პროფესიის, მოწევის სტატუსისა და ხანგრძლივობის, ალკოჰოლისა და სამედიცინო ისტორიის დეტალები შეაგროვეს. დასაწყისში რისკფაქტორებს შორის დიაბეტი, მაღალი ქოლესტერინი, მაღალი წნევა, სხეულის მასის ინდექსი და ოჯახური დაავადების ისტორია შეაფასეს. დაქორწინებულებს ქორწინებისა და კმაყოფილების კითხვებიც დაუსვეს. ასევე ჯანმრთელობა და კეთილდღეობა შეაფასეს უარყოფითი (კონფლიქტი) და დადებითი (სიყვარული და მხარდაჭერა) ხედვების მიხედვით.
1984 წელს 3343 ადამიანით დაწყებული კვლევა 2262-ით დასრულდა და საშუალოდ 25.9 წელი გაგრძელდა. ყველაზე დიდი წილი (% 55,2) ქორწინებით საკმაოდ კმაყოფილი მამაკაცები იყო; კვლევისას 239 უეცარი კარდიული სიკვდილი დაფიქსირდა.
კავკასიური წარმომავლობის მამაკაცებში ქორწინებით უკმაყოფილება ძალიან კმაყოფილთან შედარებით უეცარი სიკვდილის %86-ით მაღალ რისკს უკავშირდებოდა. ზომიერად კმაყოფილებშიც კი ძალიან კმაყოფილებთან შედარებით %43-ით მეტი უეცარი კარდიული სიკვდილი დაფიქსირდა.
რა მექანიზმით მოქმედებს კმაყოფილების დონე ჯანმრთელობაზე?
კვლევაში უარყოფითი ხედვის მქონე წყვილებში მუდმივ ან მოუგვარებელ კონფლიქტს სიმპათიკური ნერვული აქტივაციით წნევის ზრდა და სხვა გულ-სისხლძარღვთა რისკები ახლდა. ზომიერად კმაყოფილი და უკმაყოფილო ქორწინებების ერთობლიობაც, მსგავსი ცვლადების გათვალისწინების შემდეგ, ძალიან კმაყოფილთან შედარებით უეცარი სიკვდილის ზრდას უკავშირდებოდა.
ფიქრობენ, რომ წყვილის ურთიერთქმედება გულ-სისხლძარღვთა, ენდოკრინულ და იმუნურ სისტემებში ფიზიოლოგიური პროცესებით ჯანმრთელობაზე მოქმედებს. დაბალი კმაყოფილების კონფლიქტები სისხლძარღვოვან აქტივაციას, სტრესულ ჰორმონულ და იმუნურ დისრეგულაციას იწვევს. ამგვარი ქრონიკული სტრესი კმაყოფილების მდგომარეობასთან კავშირში ხანგრძლივად უარყოფით ჯანმრთელობის ეფექტებს შეიძლება იწვევდეს.
სტრესის ჰორმონულ რეაქციებთან ერთად ცვალებადი უარყოფითი ქცევები, როგორიცაა გასუქება, მოწევა და ალკოჰოლიზმი, უკმაყოფილო ჯგუფში უეცარი სიკვდილის რისკის შესაძლო გამომწვევებია.
დასასრულ,, მექანიზმი სრულად უცნობიც რომ იყოს, უკმაყოფილო მამაკაცები ძალიან კმაყოფილებთან შედარებით სიკვდილის მაღალი რისკის ჯგუფად უნდა მივიჩნიოთ. კვლევა საშუალო ასაკის მამაკაცებში დასრულდა, თუმცა ცნობილია, რომ საშუალო და უფროსი ასაკის ქალები სტრესზე მეტად რეაგირებს, ხანდაზმულთა იმუნური დაცვა კი უფრო მყიფეა. სავარაუდოა, რომ მომავალში სხვა შეუსწავლელ ჯგუფებშიც მსგავსი შედეგები გამოვლინდება.
წყაროები
2. The physiology of marriage: pathways to health; Physiology & Behavior 79 (2003) 409 – 416
3. Number of married couples in the United States from 1960 to 2018 (in millions)
statista.com
4. Social relationships and health. Science 1988;241:540 – 5
5. High blood pressure and marital discord: not being nasty matters more than being nice. Health Psychol. 1991; 10: 155–163
6. Marital status and mortality: the National Longitudinal Mortality Study. Ann Epidemiol 2000;10:224 – 38
7. Organizational theory, social supports, and mortality rates: a theoretical convergence. Am Sociol Rev 1989;54: 49 – 66.
8. Health and ways of living: the Alameda county study. New York: Oxford Univ. Press; 1983.
9. The impact of the family on health: the decade in review. J Marriage Fam 1990;52:1059 – 78
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.