اثر رضایت از ازدواج بر طول عمر

روابط اجتماعی،مستقیماً بر سلامت و بهزیستی انسان اثر می‌گذارند. مطالعات همه‌گیرشناسی (سلامت جامعه) نشان می‌دهند انزوای اجتماعی، یعنی ندیدن دیگران، در مقایسه با عوامل خطر مانند سیگار، فشار خون، کلسترول، چاقی، و فعالیت بدنی، عامل مهم خطر مرگ است. همچنین در جوامع دارای روابط اجتماعی قوی، مثلاً مردم، منطقه آبی، به‌وضوح می‌بینیم روابط اجتماعی یکی از عوامل افزایش طول عمر است.

ازدواج برای بیشتر بزرگسالان مرکز روابط اجتماعی است. نظرسنجی‌ها و مطالعات بسیار نشان می‌دهند در افراد راضی از ازدواج، آثار مثبت سلامت دیده می‌شود؛ برعکس ازدواج ناراضی و ناخوش بر سلامت و طول عمر اثر منفی دارد.

بنابراین ازدواج هم از نظر روابط مثبت و منفی همسران و هم محیط و روابط اجتماعی انتخابی، آن‌قدر مهم است که در نهایت بر طول عمر اثر بگذارد.

طبق داده‌های 2018، فقط در آمریکا بیش از 61 میلیون زوج (%56 بزرگسالان)، یعنی بیش از 120 میلیون فرد متأهل وجود دارد.

مطالعات زیادی درباره ازدواج و سلامت انجام شده است. در برخی، نسبت به متأهلان، مرگ‌ومیر همه‌علت در افراد هرگز ازدواج‌نکرده، جداشده یا بیوه بالاتر بود. از علل مرگ در این افراد، بیماری‌های قلبی‌عروقی، و سرطان شایع‌اند، ولی به‌ویژه پنومونی، بیماری انسدادی مزمن ریه، بیماری کبدی مانند سیروز و دیگر علل نیز مهم‌اند.

مطالعات طولانی ارتباط ازدواج و مرگ‌ومیر نیز سازگارند. نتیجه نشان داد ازدواج نسبت به مجرد بودن، در مردان % 50 و در زنان % 250 اثر محافظتی بیشتر در برابر مرگ دارد. اما باید گفت عامل اصلی این نتیجه بسیار مثبت، بیشتر رضایت از ازدواج تا خود ازدواج، و سطح خشنودی مرتبط با آن است.

رضایت از ازدواج از خود ازدواج مهم‌تر است

در ازدواج ناراضی، نسبت به ازدواج با خشنودی بالا، مرگ‌ومیر بیشتر مشاهده شد. در بزرگ‌ترین مطالعه تاکنون درباره رضایت ازدواج و طول عمر، در مردان سفیدپوست میانسال، ازدواج ناراضی با افزایش خطر مرگ ناگهانی قلبی مرتبط بود، که در نمودار زیر دیده می‌شود. مرگ ناگهانی قلبی با سالانه 4 تا 5 میلیون مورد، علت مهم مرگ در جهان است.

در مطالعه فنلاند که با مردان میانسال (40-62 سال)، در مجموع 2.262 نفر، کامل شد، با پرسش‌نامه اطلاعات دقیق تحصیلات، شغل، سیگار و مدت سیگار منظم، الکل و سابقه پزشکی گرفته شد. در آغاز، از عوامل خطر، دیابت،کلسترول بالا، فشار خون بالا، شاخص توده بدنی، و سابقه خانوادگی بیماری ارزیابی شدند. پرسش‌های ازدواج و رضایت از آن نیز از ابتدا برای متأهلان در پرسش‌نامه مفصل بود. همچنین سلامت و بهزیستی عمومی زوج‌ها بر اساس دیدگاه منفی (اصطکاک و تعارض) و مثبت (عشق و حمایت) نسبت به ازدواج بررسی شد.

مطالعه در 1984 با 3343 نفر آغاز، با 2262 نفر تکمیل و به‌طور متوسط 25.9 سال طول کشید. بیشترین درصد شرکت‌کنندگان (% 55,2) مردان بسیار راضی از ازدواج بودند و در طول مطالعه 239 مرگ ناگهانی قلبی رخ داد.

این مطالعه رضایت ازدواج و مرگ ناگهانی قلبی نشان داد در مردان سفیدپوست، خطر مرگ ناگهانی قلبی در ناراضیان نسبت به ازدواج بسیار رضایت‌بخش %86 بالاتر بود. حتی در رضایت متوسط نیز نسبت به بسیار رضایت‌بخش، %43 مرگ ناگهانی قلبی بیشتر دیده شد.

سطح رضایت ازدواج با چه سازوکاری بر سلامت اثر دارد؟

در مطالعه، اگر تعارض زوج‌های دارای نگرش منفی به ازدواج ادامه‌دار یا حل‌نشده بود، فعال شدن دستگاه عصبی سمپاتیک با افزایش فشار خون و خطر بیماری قلبی‌عروقی دیگر همراه بود. پس از تعدیل متغیرهای مشابه، مجموع ازدواج‌های با رضایت نسبتاً متوسط و ناراضی نیز نسبت به بسیار راضی با افزایش خطر مرگ ناگهانی قلبی مرتبط بود.

تصور می‌شود تعامل همسران از طریق رویدادهای فیزیولوژیک در دستگاه قلبی‌عروقی، غدد و ایمنی بر سلامت اثر بگذارد. اصطکاک و تعارض زوج‌های کم‌رضایت می‌تواند دستگاه قلبی‌عروقی را فعال و عملکرد هورمونی و ایمنی مرتبط با استرس را نامنظم کند. بدین ترتیب استرس مزمن مرتبط با رضایت ازدواج، از طریق این تغییرات فیزیولوژیک ممکن است بلندمدت به سلامت آسیب بزند.

علاوه بر واکنش‌های هورمونی استرس، عوامل رفتاری منفی تغییرپذیر مانند چاق شدن، سیگار و الکلیسم می‌توانند محرک بالقوه افزایش خطر مرگ ناگهانی قلبی در گروه ناراضی باشند.

در نتیجه،هرچند سازوکار زیربنای رضایت ازدواج و بقا کاملاً شناخته نشده، مردان ناراضی نسبت به بسیار راضی باید گروه پرخطر مرگ محسوب شوند. مطالعه با مردان میانسال تکمیل شد، اما می‌دانیم زنان میانسال و بالاتر از استرس بیشتر اثر می‌پذیرند و دستگاه ایمنی و دفاعی سالمندان شکننده‌تر است. احتمال نتایج مشابه در دیگر گروه‌های بررسی‌نشده آینده بالا به نظر می‌رسد.