ლიმფომის მქონე პაციენტებში გახანგრძლივებული Covid-19 ხშირია

Covid-19-ის გამო ჰოსპიტალიზებულ B-უჯრედოვანი არაჰოჯკინის ლიმფომის მქონე პაციენტებში გახანგრძლივებული Covid-19-ის განვითარების რისკი მაღალია. ახალ კვლევაში აღინიშნა, რომ 100-ზე მეტი პაციენტის დაახლოებით მესამედს უფრო ხანგრძლივი Covid-19 განუვითარდა და ამ პაციენტებში სიკვდილის რისკი უფრო მაღალი იყო.

B უჯრედების გამოფიტვასთან დაკავშირებული გახანგრძლივებული Covid-19

საფრანგეთიდან დოქტორმა Caroline Besson-მა ევროპის ჰემატოლოგიის ასოციაციის (EHA) 2021 წლის ყოველწლიურ შეხვედრაზე მიგნებების წარდგენისას განაცხადა: „ვხედავთ, რომ Covid-19-ის მქონე B-უჯრედოვანი არაჰოჯკინის ლიმფომის პაციენტებში SARS-CoV-2 ინფექცია დიდხანს გრძელდება. Covid-19-ის ეპიდემიისას ლიმფომის პაციენტების მართვისთვის გაიდლაინები გვჭირდება, განსაკუთრებით B უჯრედების გამოფიტვასა და anti-CD20 დაცვასთან (მკურნალობასთან) დაკავშირებით.“

ზოგჯერ „გახანგრძლივებული Covid-ის“ სახელით ცნობილი პერსისტირებადი SARS-CoV-2 ინფექცია პაციენტთა გარკვეულ ჯგუფებში, მათ შორის იმუნოსუპრესირებულებში, შემაშფოთებელ კლინიკურ სინდრომად ყალიბდება. Besson-მა აღნიშნა, რომ B უჯრედების გამომფიტავი მკურნალობის მიმღები ლიმფომის პაციენტები შეიძლება განსაკუთრებით მოწყვლადი იყვნენ დარღვეული იმუნური პასუხისა და B უჯრედების აპლაზიის განვითარების პოტენციალის გამო.

გაერთიანებულ სამეფოში, ლონდონის Barts-ის კიბოს ინსტიტუტის ონკოლოგმა Lohn Charles Riches-მა თქვა, რომ მიგნებები გახანგრძლივებულ Covid-19-ს მნიშვნელოვნად ჰფენს ნათელს. „ვფიქრობ, ეს მიგნებები მნიშვნელოვანია. გახანგრძლივებულ Covid-თან დაკავშირებული CD20-ის საწინააღმდეგო მკურნალობის (მაგალითად rituximab-ის) რამდენიმე შემთხვევის აღწერა არსებობს, მაგრამ ასეთი კვლევა არა.“

საავადმყოფოში 30 დღეზე მეტი ხნით ყოფნა

ლიმფომის მქონე პაციენტებში გახანგრძლივებული Covid-19 სინდრომის სიხშირისა და შედეგების შესაფასებლად Besson-მა და კოლეგებმა 2020 წლის მარტსა და აპრილში საფრანგეთის 16 საავადმყოფოში Covid-19-ით მისული ლიმფომის მქონე 111 ზრდასრული პაციენტის მონაცემები შეაფასეს.

კვლევაში პერსისტირებადი Covid-19 განისაზღვრა იმ პაციენტებისთვის, რომლებსაც საავადმყოფოში 30 დღეზე მეტხანს ყოფნა ან პირველადი გამოჯანმრთელების შემდეგ Covid-19-ის გამო განმეორებითი ჰოსპიტალიზაცია დასჭირდათ.

111 პაციენტიდან 24 საავადმყოფოში მისვლიდან 30 დღეში გარდაიცვალა, 55 გამოჯანმრთელდა და გაეწერა. 31 პაციენტი საავადმყოფოში 30 დღეზე მეტხანს დარჩა, ერთი კი განმეორებითი Covid-19-ის გამო კვლავ მოათავსეს. პერსისტირებადი Covid-19-ის სიხშირე 29% იყო (111-დან 32).

Besson-მა თქვა: „COVID-19-ისთვის ჰოსპიტალიზაციის საშუალო ხანგრძლივობა, ინტენსიური თერაპიის საჭიროების მიხედვით, მსოფლიოში 5-დან 20 დღემდეა აღწერილი. 2020 წლის 1 მარტიდან 15 ივნისამდე ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში გლობალური საშუალო ხანგრძლივობა 11 დღე იყო.“ ასე აღნიშნა.

კვლევაში, მედიანურად 191-დღიანი დაკვირვებით, მთელ ჯგუფში 6-თვიანი საერთო გადარჩენა 69% იყო. პერსისტირებადი COVID-19-ის შემდეგ 9 პაციენტი გარდაიცვალა (27%).

გახანგრძლივებული COVID-19-ის მქონეთა ჰოსპიტალიზაციის საშუალო ხანგრძლივობა 58 დღე იყო, COVID-19-ის სიმპტომების მედიანური ხანგრძლივობა კი — 83 დღე. ამ პაციენტთა მედიანური ასაკი 64 იყო (დიაპაზონი, 43 – 87 დღე); 63% მამაკაცი იყო.

გახანგრძლივებული COVID-19-ის მქონე პაციენტთა 69%-ს სულ მცირე ერთი მნიშვნელოვანი კომორბიდობა (თანმხლები დაავადება) ჰქონდა, ხოლო გახანგრძლივებული COVID-19-ის არმქონეებში ეს წილი 58% იყო. მრავალცვლადიან ანალიზში COVID-19-ის გამო ხანგრძლივ ჰოსპიტალიზაციასთან დაკავშირებული ფაქტორები იყო:

• ხანდაზმული ასაკი (70 წელი ან მეტი; საფრთხის თანაფარდობა [HR], 2,34)
• რეციდიული ან რეფრაქტერული ლიმფომა (HR, 3,12)
• 12 თვის განმავლობაში anti-CD20 მონოკლონური ანტისხეულით მკურნალობა (HR, 2,26)
• ერთი ან მეტი თანმხლები დაავადების არსებობა (HR, 1,50).

იგივე ფაქტორები საერთო გადარჩენის რისკის შემცირებასაც მნიშვნელოვნად უკავშირდებოდა და რისკი განსაკუთრებით მაღალი იყო 70 წლისა და უფროსი ასაკის პირებში (HR, 4,73). რისკი ასევე მაღალი იყო რეციდიული/რეფრაქტერული ლიმფომის (HR 3,34), anti-CD20 მკურნალობის (HR 2,17) და ერთი ან მეტი თანმხლები დაავადების (HR, 2,50) დროს. კვლევის პაციენტთა 57%-ს ბოლო 12 თვეში B უჯრედების გამომფიტავი მკურნალობა ჰქონდა მიღებული; გახანგრძლივებული COVID-19-ის მქონეებში ეს წილი 81% იყო, გახანგრძლივებული COVID-19-ის არმქონეებში კი მხოლოდ 40%.

მნიშვნელოვანია, რომ T-უჯრედოვანი ლიმფომის (n = 8) ან კლასიკური ჰოჯკინის დაავადების (n = 8) მქონე არცერთ პაციენტს გახანგრძლივებული COVID-19 არ ჰქონია. Besson-მა „სინამდვილეში, ეს კიდევ ერთი ძლიერი არგუმენტია, რომ B უჯრედების გამოფიტვა COVID-19-ის გამო ხანგრძლივი ჰოსპიტალიზაციის მნიშვნელოვანი რისკფაქტორია.“ განაცხადა.

Besson-მა თქვა, რომ ამ პაციენტებში რისკის ძირითადი მექანიზმი შეიძლება „დისფუნქციური იმუნოლოგიური მეხსიერება იყოს, რომელმაც ხელახალი ინფექციისგან დაცვა და anti-SARS-CoV-2 ვაქცინური პასუხი შეიძლება დაარღვიოს“ აღმოჩნდეს.

სიმსუქნე დაკავშირებული არ არის

კვლევის მოულოდნელი მიგნება სიმსუქნეს ეხებოდა. Besson-ის თქმით, სიმსუქნე COVID-19-ის სიმძიმის წამყვან რისკფაქტორად იყო მიჩნეული, მაგრამ ამ კვლევაში ის რისკს თითქოს არ ზრდიდა.

„სიმსუქნე, ჰიპოგამაგლობულინემია ან ლიმფოპენია უარეს შედეგთან მნიშვნელოვნად დაკავშირებული არ არის. სიმსუქნის შემთხვევაში ამის მიზეზი, ალბათ, ისაა, რომ რეციდიული/რეფრაქტერული ლიმფომის პაციენტები ხშირად წონას კარგავენ.“ ჰიპოგამაგლობულინემიის ან ლიმფოპენიის შესახებ კი„შესაძლოა ამ ფაქტორებთან მნიშვნელოვანი კავშირის დასადგენად საკმარისი ძალა არ გვქონდეს“ ასევე დასძინა.

ლიმფომის მკურნალობის სარგებლისა და Covid-19-ის რისკების დაბალანსება

Besson-მა პაციენტების ლიმფომის მკურნალობაზე კომპრომისის გარეშე anti-CD20 თერაპიასთან დაკავშირებული უფრო მაღალი რისკის გათვალისწინებაზე „ეს ყველაზე რთული საკითხია“ განაცხადა. „COVID-19-ის შემთხვევების მერყეობის ფონზე, სრული რემისიის მქონე ლიმფომის პაციენტებში B უჯრედების გამოფიტვით შემანარჩუნებელი მკურნალობის გაგრძელება შეიძლება უფრო უსაფრთხო იყოს. ნებისმიერ შემთხვევაში, ამ მკურნალობების მიმღებ პაციენტებს ინფექციის პრევენციაზე დამატებითი განათლება უნდა მიეცეს, მათი თანმხლები პირები და სამედიცინო გუნდები კი უნდა აიცრას“ თქვა.

არჩევანი მარტივი არ არის

ინგლისიდან Riches-მა ასევე „ჰუმორული (სითხის მეშვეობით, ანტისხეულებით შექმნილი) იმუნიტეტის გამოფიტვა B-უჯრედოვანი ლიმფომის ზოგი ტიპის მქონე COVID-19 პაციენტებზე იმოქმედებს; ამასთან, ლიმფომასთან დაკავშირებული იმუნური დეფექტიც არსებობს“ აღნიშნა. Riches-მა ასე განაგრძო: „ამასთან, მეორე მხრივ, რამდენიმე კვლევამ კონვალესცენტური (გამოჯანმრთელებულის) პლაზმის გარკვეული სარგებელი აჩვენა და ასევე მიანიშნა, რომ ანტისხეულები მნიშვნელოვანია.“

Riches დაეთანხმა, რომ CD20-ის საწინააღმდეგო მკურნალობის რისკებზე შეშფოთების განხილვისას არჩევანი მარტივი არ არის. „როდესაც COVID-19-ის სიხშირე მაღალია და anti-CD20 მკურნალობის სარგებელი მცირეა, მაგალითად ფოლიკულური ლიმფომისთვის შემანარჩუნებელი rituximab-ისას, anti-CD20 მკურნალობისგან თავის შეკავება გონივრული იქნება.“