کووید-19 طول‌کشیده در میان بیماران لنفوم شایع است

بیماران بستری به علت کووید-19 که لنفوم غیرهوچکین سلول B دارند، در معرض خطر بالای کووید-19 طول‌کشیده هستند. مطالعه تازه‌ای گزارش کرد از بیش از 100 بیمار، حدود یک‌سوم به کووید-19 طولانی‌تر مبتلا شدند و خطر مرگ در آنان بیشتر بود.

کووید-19 طول‌کشیده با کاهش سلول B

دکتر Caroline Besson از فرانسه هنگام ارائه یافته‌ها در نشست سالانه 2021 انجمن هماتولوژی اروپا (EHA) گفت: «در بیماران مبتلا به لنفوم غیرهوچکین سلول B و کووید-19، طولانی بودن عفونت SARS-CoV-2 را می‌بینیم. برای مدیریت بیماران لنفوم در همه‌گیری کووید-19، به‌ویژه درباره کاهش سلول B و درمان نگهدارنده anti-CD20، به راهنما نیاز است.»

عفونت پایدار که گاهی «کووید طولانی» نامیده می‌شود و ناشی از SARS-CoV-2 است، در گروه‌های مشخصی از بیماران، از جمله افراد با ایمنی سرکوب‌شده، به‌صورت سندرم بالینی نگران‌کننده‌ای پدیدار می‌شود. Besson گفت بیماران لنفوم دریافت‌کننده درمان‌های کاهنده سلول B، به دلیل پاسخ ایمنی مختل و احتمال آپلازی سلول B، ممکن است به‌ویژه آسیب‌پذیر باشند.

Lohn Charles Riches، سرطان‌شناس مؤسسه سرطان Barts در لندن بریتانیا، گفت یافته‌ها موضوع مهم کووید-19 طول‌کشیده را روشن‌تر می‌کنند. «فکر می‌کنم این یافته‌ها مهم‌اند. درباره ارتباط کووید طولانی با درمان ضد CD20 (برای مثال ریتوکسیماب) چند گزارش موردی داریم، اما مطالعه‌ای مانند این نداریم.»

بستری بیش از 30 روز

Besson و همکاران برای ارزیابی فراوانی و پیامدهای سندرم کووید-19 طولانی در بیماران لنفوم، مراجعه‌کنندگان ماه‌های مارس و آوریل 2020 به 16 بیمارستان فرانسه با کووید-19 را بررسی کردند؛ یعنی 111 بیمار بزرگسال مبتلا به لنفوم که داده‌هایشان ارزیابی شد.

در مطالعه، کووید-19 پایدار برای کسانی تعریف شد که بیش از 30 روز بستری لازم داشتند یا پس از بهبود اولیه به بستری‌های تکراری برای کووید-19 نیاز پیدا می‌کردند.

از 111 بیمار، 24 نفر در 30 روز پس از مراجعه درگذشتند؛ 55 نفر بهبود یافتند و ترخیص شدند. بستری 31 بیمار بیش از 30 روز طول کشید و یک بیمار به علت تکرار کووید-19 دوباره بستری شد. فراوانی کووید-19 پایدار %29 بود (از 111 نفر، 32 نفر).

Besson «میانگین بستری کووید-19 در جهان، بسته به نیاز به مراقبت ویژه، بین 5 تا 20 روز گزارش شده است. برای بیمارانی که بین 1 مارس و 15 ژوئن 2020 بستری شدند، میانگین جهانی مدت بستری 11 روز بود.» گفت.

در مطالعه با میانه پیگیری 191 روز، بقای کلی 6 ماهه همه گروه %69 بود. تعداد 9 بیمار پس از کووید-19 پایدار درگذشتند (%27).

در افراد با کووید-19 طول‌کشیده، میانگین بستری 58 روز و میانه مدت نشانه‌های کووید-19، 83 روز بود. میانه سن این بیماران 64 بود (دامنه 43 – 87 روز)؛ %63 مرد بودند.

در بیماران با کووید-19 طول‌کشیده، %69 دست‌کم یک بیماری همراه مهم داشتند؛ در افراد بدون کووید-19 طول‌کشیده این سهم %58 بود. در تحلیل چندمتغیره، عوامل مرتبط با بستری طولانی ناشی از کووید-19 عبارت بودند از؛

• سن بالا (70 سال یا بیشتر؛ نسبت خطر [HR]، 2,34)
• لنفوم عودکرده یا مقاوم (HR، 3.12)
• درمان طی 12 ماه با آنتی‌بادی مونوکلونال anti-CD20 (HR، 2.26)
• داشتن یک یا چند بیماری همراه (HR، 1.50).

همین عوامل با کاهش خطر بقای کلی نیز ارتباط معنادار داشتند و خطر در سن 70 سال و بالاتر به‌طور استثنایی بیشتر بود (HR، 4.73). خطر در لنفوم عودکرده/مقاوم (HR 3.34)، درمان anti-CD20 (HR 2.17) و داشتن یک یا چند بیماری همراه (HR، 2.50) نیز بیشتر بود. گرچه %57 بیماران مطالعه طی 12 ماه اخیر درمان کاهنده سلول B گرفته بودند، این سهم در بیماران با کووید-19 طول‌کشیده %81 و در افراد بدون کووید-19 طول‌کشیده فقط %40 بود.

نکته مهم اینکه هیچ بیمار با لنفوم سلول T (n = 8) یا بیماری هوچکین کلاسیک (n = 8)، کووید-19 طول‌کشیده نداشت. Besson «در واقع، این استدلال قوی دیگری است که کاهش سلول B عامل خطر مهمی برای بستری طولانی به علت کووید-19 است.» گفت.

Besson گفت سازوکار اصلی خطر در این بیماران ممکن است «حافظه ایمنی ناکارآمدی باشد که می‌تواند حفاظت در برابر عفونت مجدد و پاسخ به واکسن anti-SARS-CoV-2 را مختل کند».

چاقی مرتبط نبود

یک یافته شگفت‌آور درباره چاقی بود. Besson گفت چاقی پیش‌تر عامل خطر مهم شدت کووید-19 شناخته شده بود، اما به نظر نمی‌رسید در این مطالعه خطر را افزایش دهد.

«چاقی، هیپوگاماگلوبولینمی یا لنفوپنی با پیامد بدتر ارتباط معنادار ندارند. درباره چاقی، احتمالاً علت این است که بیماران لنفوم عودکرده/مقاوم اغلب وزن کم می‌کنند.» درباره هیپوگاماگلوبولینمی یا لنفوپنی نیز افزود: «ممکن است توان نشان دادن ارتباط‌های معنادار با این عوامل را نداشته باشیم».

موازنه فواید درمان لنفوم و خطرهای کووید-19

Besson درباره رسیدگی به خطر بیشتر درمان anti-CD20، بدون کاستن از درمان لنفوم بیماران، «این دشوارترین نکته است» را بیان کرد. او گفت: «در زمینه نوسان موارد کووید-19، ادامه درمان نگهدارنده کاهنده سلول B در بیماران با بهبودی کامل لنفوم ممکن است ایمن‌تر باشد. در هر حال، به دریافت‌کنندگان این درمان‌ها باید آموزش بیشتری درباره پیشگیری از عفونت داده شود و همراهان و تیم درمانی‌شان واکسینه شوند».

انتخاب‌ها آسان نیستند

Riches از بریتانیا نیز خاطرنشان کرد «کاهش دستگاه ایمنی هومورال (مایعی و مبتنی بر آنتی‌بادی) بر بیماران کووید-19 با برخی انواع لنفوم سلول B اثر خواهد داشت و نیز نقص ایمنی مرتبط با لنفوم وجود دارد». او ادامه داد؛ «از سوی دیگر، چند مطالعه برای پلاسمای نقاهتی (بهبودیافتگان) فوایدی نشان دادند و اهمیت آنتی‌بادی‌ها را نیز مطرح کردند.»

Riches موافق بود که هنگام رسیدگی به نگرانی‌های خطر درمان ضد CD20، انتخاب‌ها آسان نیستند. «وقتی میزان کووید-19 بالاست و سود درمان anti-CD20 حاشیه‌ای است، برای مثال در ریتوکسیماب نگهدارنده لنفوم فولیکولار، پرهیز از درمان anti-CD20 منطقی خواهد بود.»