მემკვიდრეობითი BRCA მუტაციის ტესტის მნიშვნელობა და აუცილებლობა პანკრეასის კიბოსთვის

ამერიკის კლინიკური ონკოლოგიის საზოგადოების (ASCO) 2019 წლის კონგრესზე წარდგენილმა და ერთდროულად NEJM ჟურნალში 2 ივნისს გამოქვეყნებულმა III ფაზის POLO კლინიკურმა კვლევამ პანკრეასის კიბოს მკურნალობისთვის საყურადღებო და კლინიკური პრაქტიკის შემცვლელი შედეგები წარმოადგინა.

ოლაპარიბით შემანარჩუნებელი მკურნალობა პანკრეასის კიბოს მკურნალობაში

პოლი (ADP-რიბოზა) პოლიმერაზა, DNA მუტაციებიაღმდგენი უჯრედული სისტემებიდან ერთ-ერთია და მოკლედ PARP ეწოდება. PARP სისტემის მუშაობის შესაფერხებლად მცირე მოლეკულების კლასის წამლები შეიქმნა; მათგან ოლაპარიბი (Lynparza) PARP ინჰიბიტორებიდან პირველი და ყველაზე ფართოდ გამოყენებულია. ოლაპარიბს ადრე საკვერცხისა და ძუძუს კიბოში გამოყენებისთვის FDA-ის ნებართვა მიენიჭა... BRCA გენების ოჯახიც DNA-ის აღდგენის კიდევ ერთი სისტემაა.

სურათის განმარტება: BRCA და PARP გენები, რომლებზეც ოლაპარიბი მოქმედებს, DNA-ის დაზიანებების აღდგენაში მონაწილეობს. თუ ამ გენებიდან მხოლოდ ერთია დაზიანებული, კიბოს უჯრედი სიცოცხლეს აგრძელებს. მაგრამ თუ ორივე დაზიანდება, კიბოს უჯრედი DNA-ის აღდგენას ეფექტიანად ვერ ახერხებს. მკვლევრებმა germline (მემკვიდრეობითი) BRCA გენის მუტაციის მქონე პაციენტებში PARP გენის სამიზნედ არჩევით კიბოს საწინააღმდეგო ეფექტს მიაღწიეს.

POLO კვლევის შეჯამება

germline BRCA მუტაციის მქონე მეტასტაზური (4-ე სტადიის) პანკრეასის კიბოს მქონე პაციენტებში ოლაპარიბით შემანარჩუნებელმა მკურნალობამ პლაცებოსთან შედარებით კიბოს პროგრესირება მნიშვნელოვნად შეაყოვნა: პროგრესირების გარეშე გადარჩენის მედიანა იყო 7.4 თვე, შედარებით 3.8 თვესთან. კიბოში შემანარჩუნებელი მკურნალობამთავარი მკურნალობის დასრულების შემდეგ გამოყენებული დაავადების პროგრესირების რისკის შემამცირებელი მიდგომაა — მეტასტაზური პანკრეასის კიბოსთვის ეს მთავარი მკურნალობა ქიმიოთერაპიაა.

POLO კვლევაში პირველი ხაზის პლატინაზე დაფუძნებული ქიმიოთერაპიის დასრულების შემდეგ კიბოს პროგრესირების არმქონე პაციენტებს ოლაპარიბი მიეცათ და 2 წლის შემდეგ ოლაპარიბის მიმღებთა % 22.1-ში, პლაცებოთი ნამკურნალებთა კი % 9.6-ში დაავადება არ პროგრესირებდა. საერთო გადარჩენის მონაცემები ჯერ მომწიფებული არ არის.

კვლევის ერთ-ერთი მთავარი ავტორი Dr. Hedy L. Kindler: „POLO მეტასტაზური პანკრეასის კიბოს მკურნალობაში ბიომარკერზე ორიენტირებული მიდგომის შესაქმნელად ჩატარებული პირველი III ფაზის რანდომიზებული კლინიკური კვლევაა და ამ რთულად სამკურნალო კიბოსთვის პერსონალიზებული მკურნალობის ახალი ეპოქის კარს ხსნის“ თქვა მან.

• კვლევის ფარგლებში პანკრეასის კიბოს მქონე 3315 პაციენტს გენეტიკური ტესტი ჩაუტარდა, 247 ადამიანში germline (მემკვიდრეობითი) BRCA მუტაციები გამოვლინდა; ანუ პანკრეასის კიბოს მქონე პაციენტთა %7.4 BRCA დადებითი იყო.
• მკვლევრებმა 154 პაციენტი 3:2 თანაფარდობით შემთხვევითად ორ ჯგუფად დაყვეს; 92 ადამიანი ოლაპარიბის, 62 კი პლაცებოს ჯგუფში განაწილდა.
• მკურნალობა პაციენტის პლატინაზე დაფუძნებული ქიმიოთერაპიის ბოლო დოზიდან 4-დან 8 კვირის შემდეგ დაიწყო.
• მკურნალობის მედიანური ხანგრძლივობა ოლაპარიბის მიმღებებში 6 თვე, პლაცებოს მიმღებებში კი 3.7 თვე იყო.
• მონაწილეთა ასაკის მედიანა 57 წელი იყო; ოლაპარიბის მიმღებთა % 58 მამაკაცი იყო; ქალებისა და მამაკაცების თანაბარმა რაოდენობამ პლაცებო მიიღო.
• BRCA მუტაციების ორი მესამედი BRCA2 იყო, დანარჩენი კი BRCA1.

POLO კვლევის შედეგები

• პაციენტებს დაავადების პროგრესირებაზე ონკოლოგიური გამოსახულებითი მეთოდებით თავდაპირველად ყოველ 8 კვირაში, შემდეგ კი 40 კვირის განმავლობაში ყოველ 12 კვირაში აფასებდნენ.
• 6-ე, 12-ე, 18-ე და 24-ე თვეებზე ოლაპარიბის მიმღებ პაციენტებს პლაცებოს მიმღებებთან შედარებით დაავადების პროგრესიის (წინსვლის) ალბათობა სულ მცირე ორჯერ ნაკლები აღმოაჩნდათ.
• ოლაპარიბმა პლაცებოსთან შედარებით დაავადების პროგრესირების რისკი % 47-ით შეამცირა. • ოლაპარიბის მიმღებებში პროგრესირების გარეშე გადარჩენის მედიანა (მკურნალობით კიბოს კონტროლის დრო) 7.4 თვე იყო, პლაცებოს მიმღებებში კი 3.8 თვე.
• 1 წლის შემდეგ ოლაპარიბის მიმღებთა %33.7-ს დაავადების პროგრესირების ნიშანი არ ჰქონდა, პლაცებოს მიმღებთა %14.5-თან შედარებით.
• 2 წლის შემდეგ ოლაპარიბის მიმღებთა %22.1-ში და პლაცებოს მიმღებთა %9.6-ში დაავადების პროგრესირება არ იყო.
• სერიოზული გვერდითი ეფექტები (ხარისხი 3, 4 ან 5) პლაცებოს მიმღებთა %23-თან შედარებით ოლაპარიბის მიმღებთა %40-ში განვითარდა. ასევე გვერდითი ეფექტების გამო მკურნალობა ოლაპარიბის მიმღებთა % 5.5-მა და პლაცებოს მიმღებთა %1.7-მა შეწყვიტა. ოლაპარიბი კარგად გადაიტანეს და ოლაპარიბისა და პლაცებოს მიმღებთა შორის ცხოვრების ხარისხში განსხვავება არ იყო.

კომენტარი

POLO კლინიკური კვლევის შედეგებს, სავარაუდოდ, პანკრეასის კიბოს მკურნალობის შესახებ ჩვენი ხედვის შეცვლის თვისება აქვს. გარდა ამისა, პანკრეასის გვიანი სტადიის კიბოს მსგავსი დაავადებისას %5-10 სიხშირით germline BRCA მუტაციების არსებობა უგულებელყოფას არ ექვემდებარება და სწორედ ამიტომ ASCO-მ 2019 წლის მაისში პანკრეასის კიბოს მქონე ყველა პაციენტისთვის germline/მემკვიდრეობითი კიბოს ტესტების ჩატარება ურჩია. POLO კვლევის გრძელვადიანი შედეგები უკეთ განსაზღვრავს, რომელი პაციენტები იღებენ სარგებელს პანკრეასის კიბოსას ოლაპარიბით მკურნალობით.