რა არის ელიმინაციური დიეტა, რატომ ირჩევენ და რა რისკები აქვს?

დიეტების სამყაროში სხვადასხვა ტენდენცია მოდის და მიდის. ერთისთვის ცხიმია ცუდი, შემდეგი ნახშირწყალს ან ხილს ადანაშაულებს. ელიმინაციური დიეტები გამონაკლისი არ არის; ეს ახალი ტენდენციაა და ადამიანები მის სარგებელს ყოველგვარი დარღვევისა და მდგომარეობის გამოსასწორებლად აფასებენ. ელიმინაციური დიეტა გარკვეული პროდუქტების გარკვეული დროით, ჩვეულებრივ სამი ან ოთხი კვირით, გამორიცხვას, შემდეგ კი მათ ნელა ხელახლა დაკვირვებასა და შესაძლო რეაქციების მონიტორინგს მოიცავს.

ელიმინაციური დიეტა ძალიან შემზღუდველია და ჯანმრთელობის პოტენციური რისკები შეიძლება ჰქონდეს!

ვისაც აინტერესებს, დაეხმარება თუ არა ეს დიეტა, გვინდა ამ პროგრამების შესაძლო შედეგები განვიხილოთ და ვთქვათ, რა შეიძლება იყოს უკეთესი იდეა.

უპირველესად, ასეთი დიეტები პრობლემური შეიძლება იყოს, რადგან გარკვეული საკვების მიმართ შიშსა და შფოთვას ზრდის. მაგალითად, თუ ფიქრობთ, რომ ცომეულის შემდეგ პრობლემა გექნებათ და ქვეცნობიერად ამ შიშით სენდვიჩს ჭამთ, სავარაუდოდ მუცლის ტკივილს იგრძნობთ. პრობლემა ისაა, რომ გაურკვეველია, ჩივილი ნამდვილად ცომეულისგანაა თუ მხოლოდ ამ საკვების შიშისგან. საკვებთან დაკავშირებულმა შფოთვამ აუტანლობის მსგავსი სიმპტომები შეიძლება შექმნას და რეალური მიზეზის დადგენა ადვილი არ იყოს.

ელიმინაციურმა დიეტამ თვითონ შეიძლება არასასურველი ფიზიკური სიმპტომები გამოიწვიოს. გონების დაბინდვა ან დაღლილობა შეიძლება გქონდეთ და ეს დიეტიდან მოდიოდეს. შეიძლება მიზეზი გარკვეული პროდუქტი გეგონოთ, რეალურად კი არასაკმარისი კვებით გამოწვეული შიმშილის, სტრესისა და ანთების სიმპტომები იყოს.

სხვა მნიშვნელოვანი საკითხია ორთორექსიის მიმართ მზარდი შეშფოთება. ორთორექსია ჯანსაღი კვების აკვიატებაა და ასეთი ადამიანები ხშირად ცოტას/არასაკმარისად ან დაუბალანსებლად იკვებებიან. საკვების მრავალფეროვნება ჯანმრთელობისთვის მნიშვნელოვანია და ძალიან ცოტა პროდუქტის მიღებაც არაჯანსაღია. ამიტომ გარკვეული საკვების სრულად ამოღებამდე უნდა შევაფასოთ, ნამდვილად აუცილებელია თუ არა.

ამ დიეტის მომხრეთა აზრით, პრობლემის შესაძლო გამომწვევი საკვების მოცილება კარგი იდეაა. ელიმინაციურ დიეტას არსებული საკვებისადმი მგრძნობელობის დასადგენადაც ცდიან. თუმცა, როგორც მოდური დიეტების უმეტესობა, ელიმინაციური დიეტები ხშირად მხოლოდ სწრაფი გახდომის ცალმხრივი მიდგომაა. გამორიცხულ საკვებზე მოუწესრიგებელი აზრებისა და ქცევების ჩამოყალიბების მიდრეკილება შეიძლება გაჩნდეს. შეზღუდვამ ჭარბი და მოუწესრიგებელი კვება გამოიწვიოს და მდგომარეობა, რომლის მკურნალობასაც ცდილობთ, უფრო გააუარესოს. ამასთან, ელიმინაციური დიეტები გრძელვადიან წონის კონტროლში ეფექტიანი არ აღმოჩნდა.

- ყველაზე ჯანსაღი კვების პროგრამების სია 2018 — სად არის ხშირად ხსენებული დიეტები?

კვებისთვის არასწორი შეზღუდვების დაწესების ნაცვლად, ჯანსაღი კვების ძირითადი ცოდნის მიღება სცადეთ. მკაცრი შეზღუდვებისა და წესების გარეშე ჯანმრთელობაზე ზრუნვა არც ისე რთულია.